Για αιώνες, η τραγωδία λειτουργούσε ως ο ασφαλέστερος τρόπος για να κοιτάξει μια κοινωνία κατάματα τους φόβους της. Τον θάνατο, την ενοχή, την ύβρη, την απώλεια ελέγχου. Σήμερα, σε έναν κόσμο όπου η τραγωδία έχει εξοριστεί από το mainstream θέαμα και η κάθαρση θεωρείται εμπορικά επικίνδυνη, αυτόν τον ρόλο τον έχoυν αναλάβει οι ταινίες τρόμου. Συχνά οι ταινίες τρόμου αντιμετωπίζονται ως «χαμηλής ποιότητας» ταινίες, όμως για να φτιαχτεί μια καλή ταινία τρόμου απαιτείται τέχνη. Για μένα, οι πραγματικά τρομακτικές ταινίες είναι εκείνες που λειτουργούν ως μεταφορές για τις κρυφές αλήθειες που θάβουμε βαθιά μέσα μας και αυτές που φοβόμαστε να κοιτάξουμε κατάματα. Οι ταινίες που πραγματικά τρομάζουν δεν ενδιαφέρονται για τη στιγμή της αντίδρασης, αλλά για το μετά. Για το τι μένει, όταν η οθόνη σκοτεινιάσει και ο θεατής επιστρέψει στον εαυτό του. Ο αυθεντικός τρόμος δεν είναι στιγμιαίος. Είναι υπόγειος. Δουλεύει αργά, σχεδόν ανεπαίσθητα, με ενοχή, απώλεια, πίστη, παράνοια. Δεν κορυφώνεται αλλά εγκαθίσταται. Οι ταινίες που ακολουθούν είναι, κατά τη γνώμη μου, οι πιο τρομακτικές επιλογές, εγγυημένες να μείνουν στο μυαλό σου (και στους εφιάλτες σου) πολύ μετά το τέλος της ταινίας.
Ο Εξορκιστής (1973)
Όταν κυκλοφόρησε το 1973, η ταινία ήταν τόσο σοκαριστική που κάποιοι θεατές έκαναν εμετό. Άλλοι λιποθύμησαν. Παρότι με τα χρόνια έχουμε απευαισθητοποιηθεί αρκετά απέναντι στο σοκ και στον τρόμο, η ταινία παραμένει εξίσου σκληρή σήμερα, χάρη στον τρόπο με τον οποίο ο σκηνοθέτης της, Γουίλιαμ Φρίντκιν, παντρεύει τη καθημερινότητα με εντελώς ανεξέλεγκτες σκηνές μεταφυσικού τρόμου Ο Φρίντκιν, που ξεκίνησε ως δημιουργός ντοκιμαντέρ, βασίστηκε στο βιβλίο του Γουίλιαμ Πίτερ Μπλάτι, το οποίο αφηγείται την αληθινή ιστορία του τελευταίου γνωστού εξορκισμού που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ. Επέλεξε επίσης λιγότερο γνωστούς ηθοποιούς αντί για τεράστια ονόματα όπως η Όντρεϊ Χέπμπορν και ο Μάρλον Μπράντο (που είχαν εξεταστεί για ρόλους), κάνοντας τους χαρακτήρες πιο «γερούς» και πιστευτούς. Όλα αυτά ενισχύουν την αίσθηση ότι η ιστορία δεν ανήκει στη σφαίρα του φανταστικού, αλλά ακουμπά επικίνδυνα την καθημερινή ζωή.
Παγιδευμένη Ψυχή (2011)
Η Παγιδευμένη Ψυχή ήταν για καιρό μια ταινία που δίσταζα να βάλω, επειδή η φήμη του το προλάβαινε. Και δικαίως δίσταζα. Θεωρείται μία από τις πιο τρομακτικές ταινίες τρόμου των τελευταίων δέκα-και-κάτι χρόνων, και με στοίχειωσε πριν τον ύπνο τόσο, που στο τέλος έβαζα στην τηλεόραση παιδικά κινούμενα σχέδια για να «αλλάξω κανάλι» στο μυαλό μου. Με λίγα λόγια, παρακολουθούμε μια άτυχη οικογένεια που αρχίζει να βλέπει μεταφυσικές εμφανίσεις στο σπίτι της, αφού ο γιος τους πέφτει σε κώμα. Απαραίτητη ταινία αν θέλεις να τρομάξεις στ’ αλήθεια, αν και η καλύτερη συμβουλή μου είναι να τη δεις με παρέα και όχι αργά το βράδυ.
Η Λάμψη (1980)
Την πρώτη φορά που είδα την Λάμψη μού άφησε περισσότερες απορίες παρά απαντήσεις. Σε σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ και βασισμένο σε μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ (αν και ο συγγραφέας λέγεται πως μίσησε τη διασκευή), αφηγείται την ιστορία ενός άνδρα που οδηγείται στην τρέλα από υπερφυσικές δυνάμεις, καθώς μετακομίζει με την οικογένειά του σε ένα άδειο ξενοδοχείο μέσα στον βαρύ χειμώνα. Δεν είναι ταινία με πολύ αίμα ή ωμή βία, όμως το ψυχολογικό βάθος στο οποίο φτάνει ο Κιουμπρικ μού άφησε μια δυσφορία που δεν έλεγε να φύγει και μετά το τέλος. Αν μη τι άλλο, δες τη για να ακούσεις τον Τζακ Νίκολσον να λέει το διάσημο «Here’s Johnny!».
Babadook: Οι Σελίδες του Τρόμου (2014)
Η αυστραλιανή ταινία Babadook: Οι Σελίδες του Τρόμου, είναι μια ιστορία που προειδοποιεί για το τι συμβαίνει όταν δεν αντιμετωπίζουμε τα άλυτα τραύματά μας. Η ιστορία μιας μητέρας που παλεύει με τη μονογονεϊκότητα μετά τον θάνατο του συζύγου της είναι βαθιά συγκινητική. Το ότι η ταινία χειρίζεται την ανθρώπινη ευαισθησία μέσα σε ένα ολοένα πιο σκοτεινό, δυσοίωνο φόντο είναι αυτό που την κάνει τόσο τρομακτική, ακόμη και ο ίδιος ο Γουίλιαμ Φρίντκιν έχει πει ότι «δεν έχει δει ποτέ πιο τρομακτική ταινία».
The Witch (2015)
Συνδυάζοντας ιστορική αφήγηση και λαϊκό μύθο, το The Witch διαφέρει από τις περισσότερες ταινίες τρόμου που έχω δει. H ιστορία ξετυλίγεται αργά, αλλά κάθε στιγμή παραμένει ανατριχιαστική. Τοποθετημένη στη Νέα Αγγλία της δεκαετίας του 1630, η ταινία του Ρόμπερτ Έγκερς σκιαγραφεί το πορτρέτο μιας οικογένειας που αρχίζει να διαλύεται, καθώς απομονώνεται στην άγρια φύση αφού εξορίζεται από τον οικισμό της λόγω των αυστηρών θρησκευτικών της πεποιθήσεων. Με εξαιρετικές ερμηνείες από την Anya Taylor-Joy και τον Ralph Ineson, το The Witch καταφέρνει να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια «απλή» ταινία τρόμου και μπορεί να κερδίσει ακόμη και τους πιο απρόθυμους θεατές του είδους.
Η Απειλή (1982)
Με μια πρώτη ματιά, δεν θα έλεγες ότι Η Απειλή είναι ταινία τρόμου, αφού τα έντονα στοιχεία επιστημονικής φαντασίας το κάνουν να μοιάζει περισσότερο με το Alien. Σε σκηνοθεσία του Τζον Κάρπεντερ, η ταινία δεν έκανε ιδιαίτερη αίσθηση όταν κυκλοφόρησε το 1982, αντιμετωπίζοντας τον ανταγωνισμό του E.T. του Στίβεν Σπίλμπεργκ, όμως αργότερα απέκτησε cult φανατικό κοινό. Η υπόθεση επικεντρώνεται σε μια ομάδα Αμερικανών ερευνητών στην Ανταρκτική, που έρχονται αντιμέτωποι με το «Πλάσμα», μια εξωγήινη μορφή ζωής η οποία αφομοιώνει και στη συνέχεια μιμείται άλλους οργανισμούς. Αυτό που κάνει την ταινία τόσο τρομακτική δεν είναι το ίδιο το πλάσμα, αλλά η παράνοια που γεννιέται στους χαρακτήρες μόλις εμφανίζεται. Το Πλάσμα μπορεί να πάρει όποια μορφή θέλει, πράγμα που σημαίνει ότι οποιοδήποτε μέλος της ομάδας θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο απ’ αυτό που ισχυρίζεται οδηγώντας σε ένα τέλος αβέβαιο, αλλά τραγικό.
Πρόταση Bonus: Η Διαδοχή (2018)
Η Διαδοχή είναι η ιστορία μιας οικογένειας που ανακαλύπτει πολύ αργά ότι δεν είχε ποτέ επιλογή. Αφηγείται την ιστορία μιας οικογένειας που πιστεύει ότι θρηνεί, ενώ στην πραγματικότητα αποσυντίθεται. Το πραγματικό story δεν είναι η παρουσία ενός δαιμονικού σχεδίου. Είναι η κληρονομικότητα του τραύματος. Η ιδέα ότι οι οικογένειες μεταβιβάζουν σιωπές, ενοχές και σκοτεινά μοτίβα με τον ίδιο τρόπο που μεταβιβάζουν χαρακτηριστικά στο DNA. Αυτό που κάνει τη Διαδοχή σχεδόν αφόρητο είναι η αίσθηση του αναπόφευκτου. Δεν υπάρχει λάθος που μπορεί να διορθωθεί, ούτε επιλογή που θα άλλαζε την έκβαση. Η οικογένεια δεν τιμωρείται· απλώς αποκαλύπτεται ως μέρος ενός σχεδίου που προϋπήρχε της ίδιας της ύπαρξής της.
