Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ για τις συντάξεις («Pensions at a Glance 2025») προβλέπει ότι τα επόμενα χρόνια η μέση ηλικία συνταξιοδότησης θα αρχίσει να ανεβαίνει και στην Ελλάδα. Κατά την ίδια έκθεση, τη μεγαλύτερη επιβάρυνση θα την επωμιστούν οι νέοι 22 ετών που μπήκαν στην αγορά εργασίας το 2024, καθώς η μέση ηλικία για τη συνταξιοδότησή τους από τα 62 έτη θα ανεβεί στα 66.
Τι σημαίνει αυτό;
Οι νέοι θα δουλεύουν μέχρι να πεθάνουν, αυτό πια δεν είναι υπερβολή, είναι η πιο ειλικρινής προεκλογική υπόσχεση που δεν είπε κανείς. Σε μια χώρα όπου το μέλλον σε κοιτάζει με βλέμμα εισπράκτορα, η γενιά που μεγάλωσε με tutorials και start-up όνειρα, καταλήγει να μετράει κουπόνια και ρεπό. Μας έλεγαν «να σπουδάσετε για να βρείτε δουλειά». Μπήκαμε σε πανεπιστήμια, πήραμε πτυχία, μάθαμε γλώσσες, κάναμε σεμινάρια. Και τώρα μας ζητούν να κάνουμε και κάτι ακόμα: υπομονή. Υπομονή να ζούμε από μήνα σε μήνα, υπομονή να πληρώνουμε εισφορές για μια σύνταξη που δεν θα έρθει ποτέ, υπομονή να δεχτούμε πως η αξιοπρέπεια είναι προαιρετική παροχή, όχι δικαίωμα.
Παλιά, ο μισθός ήταν εισόδημα. Τώρα είναι κουπόνι για την επόμενη αναπνοή. Παλιά η σύνταξη ήταν προορισμός. Τώρα είναι μύθος, σαν τον Μονόκερο, αλλά με περισσότερα χαρτιά να συμπληρώσεις. Κάποτε ο νέος εργαζόμενος έφτιαχνε σπίτι, οικογένεια, πρόγραμμα. Σήμερα φτιάχνει δεύτερη δουλειά, τρίτη ευκαιρία και μια εξημερωμένη θλίψη που χωράει σε story διάρκειας 15 δευτερολέπτων. Μας λεν ότι η λύση είναι «να παράγουμε περισσότερο». Δηλαδή να κάνουμε αυτό που ήδη κάνουμε: να δίνουμε ό,τι έχουμε σε μια χώρα που έχει μάθει μόνο να παίρνει.
Κι όταν τολμάς να ρωτήσεις «και εμείς;», η απάντηση είναι μία: «κι εσείς». Να συνεχίσετε. Να σφίξετε τα δόντια. Να δουλέψετε λίγο ακόμη. Και όταν τελειώσετε… να ξαναρχίσετε. Μέχρι να μην μπορείτε άλλο. Και τότε; Ίσως, αν είστε τυχεροί, να δικαιούστε κάτι που μοιάζει με σύνταξη. Όχι για να ζήσετε, μη γελιόμαστε. Για να υπογράψετε με ηρεμία ότι αυτή η χώρα δεν σας χρωστάει τίποτα. Ποτέ δεν σας χρώσταγε.
Τελικά, η Ελλάδα προσφέρει μια καινοτομία στην αγορά εργασίας: το μοντέλο «Work & Disappear». Δουλεύεις όσο χρειάζεται για να εξαφανιστείς. Και στο δίλημμα «να ζήσω ή να δουλέψω;», η επίσημη απάντηση είναι «δοκίμασε να κάνεις και τα δύο, μέχρι να μη γίνεται κανένα».
Και κάπως έτσι, μεγαλώνει το πιο σιωπηλό μεταναστευτικό κύμα της εποχής. Όχι αυτό που περνάει σύνορα. Το άλλο. Εκείνο που περνάει μέσα μας τη στιγμή που καταλαβαίνουμε ότι εδώ, η ζωή δεν είναι προοπτική. Είναι κατανάλωση. Και στο τέλος αυτής της κατανάλωσης, στην Ελλάδα του 2025, η σύνταξη γίνεται το νέο afterlife: όποιος προλάβει, πρόλαβε. Οι υπόλοιποι; Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε για να μη μας ξεχάσει η εφορία. Τουλάχιστον κάποιος να μας θυμάται.
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
