Κάθε Δεκέμβριο η Αθήνα προσπαθεί να ντύσει τον εαυτό της με φως, όχι μόνο για να φωτίσει τους δρόμους της, αλλά για να καλύψει κάτι πιο βαθύ: μια πόλη που κουράστηκε να προσπαθεί να φαίνεται χαρούμενη. Οι γιρλάντες απλώνονται πάνω από δρόμους που με το ζόρι αντέχουν την καθημερινότητα, οι πλατείες στήνουν στολίδια που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στο «λαμπερό» και στο «άλλο ένα event της πόλης», ενώ οι πολίτες κινούνται ανάμεσά τους με ένα βλέμμα που ξέρει πολύ καλά ότι η εποχική λάμψη έχει ημερομηνία λήξης.
Η ερώτηση «είναι η Αθήνα εορταστική πόλη;» είναι σχεδόν άβολη, γιατί όλοι ξέρουμε την απάντηση. Η πόλη δεν γιορτάζει, η πόλη προσποιείται. Η Αθήνα δεν είναι εορταστική πόλη, φίλε. Η Αθήνα είναι ένα ψέμα με φωτάκια. Αλλά οι πολίτες δεν μασάνε. Ξέρουν ότι πίσω από το λαμπιόνι υπάρχει η τρύπα, πίσω από το χαμόγελο υπάρχει το κόστος, πίσω από τη μουσική υπάρχει η βουή μιας πόλης που παλεύει να συντηρήσει την ψευδαίσθησή της. Και ξέρουν ότι όταν κλείσουν τα φώτα, γιατί πάντα κλείνουν, θα μείνει η Αθήνα όπως είναι πραγματικά: κουρασμένη, ατημέλητη, ειλικρινής με τον χειρότερο τρόπο.
Η Αθήνα είναι μια πόλη που θέλει να είναι εορταστική. Θέλει. Αλλά δεν είναι σίγουρη πώς. Γιατί πίσω από τα φώτα υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν σβήνει: ακρίβεια που βαραίνει περισσότερο από κάθε στολίδι, υποδομές που πονάνε, και μια κοινωνική κόπωση που έχει γίνει η νέα της σιωπηλή αισθητική. Το αποτέλεσμα; Μια πόλη που λάμπει προς τα έξω και αναστενάζει προς τα μέσα.
Οι γιορτές θέλουν ατμόσφαιρα. Η Αθήνα προσφέρει φωτορύπανση και κουρασμένα ηχεία. Θέλουν συνέπεια. Η Αθήνα προσφέρει «ότι προλάβουμε μέχρι τις 15 Δεκέμβρη». Θέλουν ταυτότητα. Η Αθήνα προσφέρει μια επιμελημένη αμηχανία που ντύνει με λαμπιόνια ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα. Κανείς δεν έχει κάτσει σοβαρά να απαντήσει πώς πρέπει να μοιάζει μια πρωτεύουσα τον Δεκέμβριο, πέρα από το «να μη μείνουμε πίσω από τις άλλες πόλεις».
Στις χριστουγεννιάτικες αγορές της θα δεις χαμόγελα που κρατούν δευτερόλεπτα, σαν φωτογραφίες που τραβήχτηκαν βιαστικά για να θυμίζουν κάτι φωτεινό. Στις βιτρίνες, θα δεις μια αισιοδοξία που μοιάζει δανεική. Στους δρόμους, θα δεις το πραγματικό πρόσωπο της Αθήνας. Μια πόλη που κάνει ό,τι μπορεί για να σταθεί στο ύψος μιας εποχής που απαιτεί χαρά, ενώ η καθημερινότητα επιμένει σε κάτι πολύ πιο σύνθετο.
Το ερώτημα δεν είναι αν η Αθήνα είναι εορταστική πόλη. Το ερώτημα είναι αν της επιτρέψαμε ποτέ να γίνει. Αν της δώσαμε χώρο να αναπνεύσει, να σχεδιάσει, να ονειρευτεί, να οργανώσει μια ταυτότητα γιορτής που δεν στηρίζεται σε πρόχειρα στολίδια και πολιτικές δηλώσεις, αλλά σε εμπειρία και συνέπεια.
Η Αθήνα μπορεί να γίνει εορταστική. Ίσως και περισσότερο από πολλές πόλεις της Ευρώπης. Έχει τον κόσμο, έχει τον ρυθμό, έχει τη θερμοκρασία, έχει την παράδοση. Εκείνο που της λείπει δεν είναι η θέληση, είναι η φροντίδα. Η συνέπεια. Η σοβαρότητα με την οποία μια πόλη χαράζει την εποχικότητά της.
Γιατί τελικά, όσο όμορφα κι αν είναι τα φώτα, δεν μπορούν να φωτίσουν αυτό που δεν φροντίστηκε.
Και όσο κι αν προσπαθεί να λάμψει η Αθήνα, δεν θα γίνει πραγματικά εορταστική πόλη αν συνεχίζει να αντιμετωπίζει τις γιορτές σαν διακόσμηση αντί για εμπειρία.
Ίσως η πιο ειλικρινής εορταστική εικόνα της Αθήνας να είναι αυτή. Μια πόλη που προσπαθεί. Σιωπηλά, αδέξια, αλλά επίμονα. Και αυτό, με έναν περίεργο τρόπο, είναι το πιο ανθρώπινο φως της.
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
