Υπάρχει μια παράξενη στιγμή, συμβαίνει συχνά αργά τη νύχτα, όταν οι πόλεις αδειάζουν και το μυαλό αρχίζει να ανακαλεί τις μνήμες του, όπου οι μπαλάντες του classic rock μοιάζουν να επιστρέφουν από μια εποχή που δεν υπήρξε ποτέ πραγματικά δική μας, αλλά παρ’ όλα αυτά μας διαμόρφωσε. Αυτές οι μελωδίες, φτιαγμένες σε στούντιο που πλέον έχουν κατεδαφιστεί, ηχογραφημένες με τεχνολογίες που σήμερα θεωρούνται αρχαϊκές, εξακολουθούν να φτάνουν σε εμάς με μια καθαρότητα σχεδόν ιερή.
Κάθε άλλη μουσική εποχή γερνάει. Το classic rock όχι. Απλώς αλλάζει χρώμα, όπως οι παλιοί κινηματογραφικοί φακοί που θολώνουν μόνο για να αποκαλύψουν μια νέα, πιο ανθρώπινη υφή. Στις μπαλάντες, η υπερβολή δίνει τη θέση της στην αφοπλιστική απλότητα. Μια κιθάρα, μια φωνή, ένας στίχος που μιλάει λιγότερο για έρωτες και περισσότερο για αυτό που μένει όταν ο έρωτας φύγει.
Αν κάτι τις κάνει διαχρονικές, δεν είναι οι φωνές, όσο σπουδαίες κι αν είναι. Είναι ο τρόπος που συλλαμβάνουν τη στιγμή πριν τη ρήξη, την παύση πριν την εξομολόγηση, το βλέμμα που δεν συναντά το άλλο βλέμμα, την αίσθηση ότι αυτό που πρόκειται να ειπωθεί δεν χωράει στην καθημερινή γλώσσα. Και κάπως έτσι, κομμάτια γεννημένα μέσα σε ηλεκτρικά καλώδια και στο μυθικό χάος του στούντιο, μετατρέπονται σε κάτι απλό, μια υπενθύμιση ότι η μουσική δεν χρειάζεται να φωνάζει για να σε κατακτήσει.
Οι δέκα μπαλάντες που ακολουθούν δεν είναι “οι καλύτερες” επειδή κάποιοι το αποφάσισαν. Είναι οι καλύτερες επειδή, μισό αιώνα μετά, γιατί ακόμη μας συγκινούν σαν να τις ακούμε για πρώτη φορά.
“Changes” – Black Sabbath
Μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις στη δισκογραφία του συγκροτήματος. Καμία κιθάρα, καμία βαριά riff-ίλα, καμία percussive έκρηξη. Μόνο πιάνο, πλήκτρα και η φωνή του Ozzy Osbourne γυμνή, ευάλωτη, σχεδόν σπασμένη. Το “Changes” μοιάζει με εξομολόγηση που ειπώθηκε αργά τη νύχτα, όταν τα φώτα έχουν σβήσει και η άμυνα έχει καταρρεύσει. Αποδεικνύει ότι ακόμη και οι πιο σκληρές μπάντες έχουν καρδιά, και μάλιστα μεγάλη.
“Rocket Man” – Elton John
Ο Elton John δεν τραγουδάει απλώς τον “Rocket Man”, τον υποδύεται. Η φωνή του αιωρείται πάνω στις νότες σαν αστροναύτης σε μηδενική βαρύτητα. Το κουπλέ είναι χαμηλόφωνο, σχεδόν εξομολογητικό, αλλά το ρεφρέν ανοίγει τον ήχο σαν παράθυρο στο σύμπαν. Η ατμόσφαιρα στο outro, με τις αιθέριες επαναλήψεις, σε κάνει να νιώθεις ότι ταξιδεύεις σε τροχιά χωρίς προορισμό. Από τις πιο διαχρονικές ηχητικές απογειώσεις.
“Dust in the Wind” – Kansas
Δυο ακουστικές κιθάρες, ένα picking που αναγνωρίζεις από μίλια μακριά, μια φωνή που μοιάζει να περπατά πάνω σε λεπτό πάγο. Το “Dust in the Wind” είναι σχεδόν μινιμαλιστικό, και ακριβώς γι’ αυτό τόσο ισχυρό. Δεν έχει εντυπωσιασμούς, έχει καθαρό, ατόφιο συναίσθημα. Μια υπενθύμιση της φθαρτότητας χωρίς μελοδραματισμό, χωρίς υπερβολές. Μόνο αλήθεια.
“Something” – The Beatles
Η πιο λεπτοδουλεμένη μπαλάντα του Χάρισον. Μια σύνθεση όπου τίποτα δεν είναι δεδομένο, ούτε η δομή, ούτε το χτίσιμο, ούτε η δυναμική. Η ορχήστρα μπαίνει απαλά, η κιθάρα ανασαίνει, τα ντραμς του Ringo κρατούν την ένταση χωρίς να την πνίγουν και ο Χάρισον τραγουδάει με μια γλυκόπικρη ευγένεια που σήμερα σπανίζει. Το μοναδικό ρεφρέν είναι αρκετό, δεν χρειάζεται δεύτερο. Το τραγούδι το λέει όλα με μία φορά.
“Dream On” – Aerosmith
Η μπαλάντα που έδειξε από νωρίς ότι οι Aerosmith δεν ήταν μια ακόμη hard rock μπάντα. Το riff είναι σχεδόν τελετουργικό, η φωνή του Steven Tyler αρχίζει απαλά και καταλήγει σε κραυγή που σκίζει τον αέρα. Σε αντίθεση με άλλες μπαλάντες της εποχής, δεν κρύβει την ενέργειά της αλλά την φορτίζει μέχρι να εκραγεί.
Αν το “Dream On” έβγαινε σήμερα, θα διέλυε TikTok, charts και playlists την ίδια μέρα.
“Bridge Over Troubled Water” – Simon & Garfunkel
Ένα τραγούδι τόσο καθαρό και φωτεινό, που μοιάζει περισσότερο με προσευχή παρά με σύνθεση. Ο Garfunkel τραγουδάει σαν να μην χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια, σαν η φωνή του να γεννήθηκε για να αιωρείται πάνω από ένα πιάνο. Όταν έρχονται τα τύμπανα και τα έγχορδα στο φινάλε, το κομμάτι ανοίγει διάπλατα και σε πλημμυρίζει. Μια επιτομή της απλότητας που γίνεται μεγαλείο.
“Hey Jude” – The Beatles
Επτά λεπτά που δεν περνούν ποτέ. Ένα από τα πιο εμβληματικά χτίσματα στην ιστορία της μουσικής.
Το τραγούδι ξεκινάει σχεδόν ψιθυριστά, μεγαλώνει, αποκτά φτερά, και στο τέλος μετατρέπεται σε χορωδιακό ξέσπασμα που μοιάζει με ψυχικό καθαρτήριο. Το περίφημο “ναααα-να-να-νανανανα” μπορεί να κρατήσει για πάντα κι όμως δεν κουράζει. Είναι ο ορισμός της συλλογικής λύτρωσης.
“New York State of Mind” – Billy Joel
Ένα κομμάτι που στάζει καπνό, φως από νέον και μοναξιά. Ο Billy Joel επιστρέφει στη Νέα Υόρκη και την τραγουδάει σαν ερωμένη που πάντα σε περιμένει. Η ενορχήστρωση είναι jazz-noir, οι φράσεις αργές και βαθιές, σαν ξενύχτι στο Brooklyn. Μια μπαλάντα που σε ταξιδεύει χωρίς να κινείσαι ούτε εκατοστό.
“Comfortably Numb” – Pink Floyd
Λίγα τραγούδια μπορούν να διχάσουν έτσι το συναίσθημα. Ο Roger Waters τραγουδά σαν να έχει αποκοπεί από τον κόσμο. Ο Gilmour παίρνει τη σκυτάλη και δίνει στο κομμάτι μια πιο ζεστή, ανθρώπινη διάσταση και με δύο από τα καλύτερα κιθαριστικά σόλο που γράφτηκαν ποτέ. Το “Comfortably Numb” δεν είναι απλώς μπαλάντα. Είναι εμπειρία, σχεδόν ψυχεδελικό ταξίδι.
“Stairway to Heaven” – Led Zeppelin
Η κορυφή χωρίς αμφιβολία. Ξεκινά σαν παραμύθι, με φολκ κιθάρα και μυστικιστική αύρα, και εξελίσσεται σε έπος που αλλάζει μορφή ξανά και ξανά μέχρι να φτάσει στην ηλεκτρική κορύφωση. Το solo του Jimmy Page είναι μνημείο, και η φωνή του Robert Plant αγριεύει όσο το τραγούδι μεταμορφώνεται από ήπια μπαλάντα σε hard rock καταιγίδα. Το τέλος επαναφέρει την ησυχία σαν να ξυπνάς από όνειρο.
