Γιάννης Αναστασάκης: Η αγάπη είναι η απάντηση σε όλα

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, πρώην Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΚΘΒΕ και πάνω από όλα ένας όμορφος άνθρωπος. Ο Γιάννης Αναστασάκης είναι μια πολύ ιδιαίτερη περίπτωση καλλιτέχνη. Γεννημένος στις 27 Σεπτεμβρίου, την ημέρα που ιδρύθηκε το ΕΑΜ, καταπιάνεται με ένα από τα σημαντικότερα έργα της Ισπανικής δραματουργίας. Γραμμένο με αφορμή την τρομοκρατική επίθεση στο Pulse Nightclub, του Ορλάντο, «Το χελιδόνι» του Γκιλιέμ Κλούα, αφού ταξίδεψε στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου, έρχεται στο θέατρο ΕΛΕΡ, στις 20 Απριλίου, όπου παρουσία του ίδιου του συγγραφέα, θα γνωρίσουμε την ιστορία της Αμέλια και του Ραμόν, που σε μια στιγμή είδαν τη ζωή τους να αλλάζει. Στη συζήτησή μας μιλάμε για τη βία αλλά και για την αγάπη που πάντα βρίσκει τον τρόπο.

Γιατί επιλέξατε να ανεβάσετε το συγκεκριμένο έργο;

Υπάρχουν έργα που εκτός από οικουμενικά είναι και διαχρονικά. Το «Χελιδόνι» πραγματεύεται κάτι που μας αφορά όλους. Μπορεί το έργο να γράφτηκε με αφορμή την επίθεση στο «Pulse», ωστόσο, κάθε φορά που η βία σκοτώνει την ελπίδα, έργα σαν αυτό θα είναι πάντα επίκαιρα. Στο θέατρο λέμε ιστορίες και αυτή είναι μια ιστορία που πρέπει να ειπωθεί έως ότου η μισαλλοδοξία να μην έχει θέση στη ζωή μας. Ευτυχώς, με αυτές τις σκέψεις συμφώνησε η καλή μου φίλη, Μαρία Τσιμά, και με τη βοήθεια της Μαρία Χατζηεμμανουήλ, που έκανε τη μετάφραση φτιάξαμε μαζί και με τον Κυριάκο Μαρκάτο μια ωραία παράσταση που πιστεύω πως έχει πολλά να μας πει.

Να θυμηθούμε τι είχε γίνει το 2016 στο Ορλάντο και αποτέλεσε την έμπνευση για το έργο του Γκιλιέμ Κλούα;

To καλοκαίρι του 2016, στο Pulse, ένα γνωστό ΛΟΑΤΚΙ+ κλαμπ του Ορλάντο, ένας άντρας άρχισε να πυροβολεί σκοτώνοντας 49 ανθρώπους, ενώ τραυματίστηκαν  αρκετοί ακόμα. Μια τρομοκρατική επίθεση που στοίχισε τη ζωή σε τόσους ανθρώπους  οι οποίοι το μόνο που έκαναν ήταν να διασκεδάζουν. Δεν πείραξαν κανέναν, δεν έφταιξαν σε κάτι και όμως τους σκότωσαν. Όπως σκότωσαν και τον Ζακ που ούτε εκείνος έφταιξε σε τίποτα, όπως δεν φταίει σε τίποτα κανένας άνθρωπος που θέλει να ζήσει ελεύθερος. Δεν μπορώ να καταλάβω πως γίνεται να ζεις με τόσο μίσος μέσα σου. Πως μαθαίνεις να μισείς και μετά να δικαιολογείς τον εαυτό σου για τις πράξεις σου.

Θα παρουσιάσετε το «Χελιδόνι» ως ένα χρονικό  αναπαράστασης γεγονότων;

Όχι, δεν είναι αυτός ο στόχος. Το γεγονός είναι η αφορμή για να εξερευνήσουμε το τραύμα που αφήνει πίσω της η βία. Από τη γέννηση του τραύματος, την αναγνώριση και την αποδοχή μέχρι τη λύτρωση, υπάρχει μια διαδρομή που δεν είναι ανώδυνη. Είναι όμως μια πορεία που πρέπει – στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό για τον καθένα – να διαβεί ένας άνθρωπος. Μόνο, έτσι μπορεί να έρθει η συγχώρεση και έπειτα η γαλήνη. Η δράση του έργου εξελίσσεται σε ένα διαμέρισμα όπου συναντιούνται η Αμέλια και ο Ραμόν για να κάνουν μαθήματα φωνητικής. Αυτοί οι δύο άγνωστοι έχουν πολλά περισσότερα κοινά από ό,τι νομίζουν και τους ενώνουν πολλά περισσότερα από όσα τους χωρίζουν. Και οι δύο τους έχασαν ό,τι αγαπούσαν πιο πολύ εξαιτίας του μίσους.

Η βία έχει διαφορετικό κίνητρο ή ξεκινά από τον θύτη και επιστρέφει σε αυτόν;

Πάντα πίστευα στους ανθρώπους και στο καλό και στο κακό τους. Και στα σκοτάδια και στο φως τους. Αυτός που μισεί τον γκέι, τον αλλοδαπό, τον διαφορετικό στην ουσία μισεί τον εαυτό του. Τον ίδιο δεν μπορεί να αποδεχτεί, όχι τους άλλους. Το μόνο κίνητρο της βίας είναι η απουσία αγάπης, η έλλειψη παιδείας και η φτώχια που δοκιμάζει την αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Και η μοναξιά είναι δύσκολο πράγμα. Είναι πολύ δύσκολο να είσαι μόνος για αυτό πρέπει να έχουμε ενσυναίσθηση για τους άλλους.

Ενώ, μιλάμε συχνά για ενσυναίσθηση και αποδοχή στον δημόσιο λόγο, στην πραγματικότητα μας είναι δύσκολο να αισθανθούμε την αγωνία των άλλων.

Το σκέφτομαι και εγώ αυτό που λέτε. Με απασχολεί η αδυναμία που δείχνουμε στο να κατανοήσουμε τα προβλήματα των άλλων. Τις λέξεις πρέπει να τις υπερασπιζόμαστε. Τι θα πει κοινότητα και συμπερίληψη; Από μόνες τους οι λέξεις δεν αρκούν. Πρέπει να τις νιώσουμε αυτές τις έννοιες και να πιστέψουμε στους ανθρώπους. Η αγάπη είναι η απάντηση σε όλα. Να αγαπήσουμε τον άνθρωπο και να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση του φτωχού παιδιού, του πρόσφυγα, του αδικημένου. Πρέπει να υπερασπιστούμε τον αδικημένο, να τον αγαπήσουμε.

Κοιτώντας πίσω τη διαδρομή σας διαπιστώνω πως έχετε μια ιδιαίτερη σχέση με την Ισπανική δραματουργία.

Αγαπάω οτιδήποτε έχει σχέση με την Ισπανική κουλτούρα. Λατρεύω τον Λόρκα και μου αρέσει ο Γκόγια. Παλιότερα είχα σκηνοθετήσει το «Μια στιγμή πριν» και το «Είμαι άσχημη» του Σέρτζι Μπελμπέλ. Ήθελα να σκηνοθετήσω το «Χελιδόνι» του Κλούα από τότε που το είχα δει στη σκηνή με την αγαπημένη Σοφία Σεϊρλή. Έχω μεγάλη αδυναμία στην Ισπανική τέχνη.

Θα σας πάω σε μια άλλη μεγάλη σας αδυναμία που είναι ο κινηματογράφος. Πότε θα βγει στις αίθουσες η ταινία «Ξανασταυρώνεται» σε σκηνοθεσία Θοδωρή Παπαδουλάκη;

 Δεν γνωρίζω ακόμα πότε θα κυκλοφορήσει η ταινία, αλλά είμαι πολύ χαρούμενος που είμαι μέρος της. Βασίζεται στον μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, ο «Χριστός Ξανασταυρώνεται» και εγώ υποδύομαι τον ρόλο του «Πατριαρχέα» που είναι ο υπεύθυνος ασφαλείας του νησιού. Πρόκειται για μια προσεγμένη δουλειά, με ωραία σκηνικά και κουστούμια. Συμμετέχω και στο «Life in a Beat» της Αμέρισσας Μπάστα, που κέρδισε τρία Βραβεία στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης.

Μιλάτε με πολύ ενθουσιασμό για τις ταινίες.

Να εκμυστηρευτώ κάτι; Λατρεύω τον κινηματογράφο. Νομίζω πως μου αρέσει πιο πολύ και από το θέατρο. Μάλλον για να είμαι απόλυτα ειλικρινής μου αρέσει να παίζω στον κινηματογράφο και να σκηνοθετώ στο θέατρο. Γενικά νιώθω τυχερός που δουλεύω σε αυτόν τον χώρο και νιώθω την τέχνη στη ζωή μου.

Ακούγεται ιδανικό αυτό που περιγράφετε, ωστόσο, δεν είμαι σίγουρη πως το επάγγελμα του ηθοποιού είναι τόσο εύκολο.

Μα δεν είναι εύκολο, κάθε άλλο. Είναι μια δουλειά δύσκολη και απαιτητική. Συνεχώς, έχεις το άγχος του μεροκάματου και πολλές φορές οι συνθήκες είναι αντίξοες. Δεν γινόμαστε ηθοποιοί γιατί είναι μια εύκολη δουλειά. Όποιος το νομίζει αυτό δεν ξέρει τι του γίνεται. Κάνουμε αυτή τη δουλειά γιατί αγαπάμε την τέχνη και ακόμα περισσότερο αγαπάμε τον άνθρωπο.