Ο Αμπντάλα Ιμπχάις αρνήθηκε να συγκαλύψει τις συνθήκες εργασίας στα εργοτάξια του Κατάρ 2022. Συνελήφθη, εξαναγκάστηκε να υπογράψει ομολογία και φυλακίστηκε για πάνω από τρία χρόνια. Η FIFA δεν είπε λέξη.
Υπάρχουν στιγμές στο ποδόσφαιρο που μοιάζουν να ανήκουν σε όλους, ακόμα κι αν δεν τις έζησες ποτέ από κοντά. Τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2022 στο Κατάρ, ο Αμπντάλα Ιμπχάις τον θυμάται μέσα από την μικρή οθόνη της τηλεόρασης στο κελί της φυλακής Αλ Ράγιαν στην Ντόχα. Τα χρώματα των εθνικών ομάδων, το πρόσωπο του Μέσι καθώς σήκωνε το τρόπαιο, τους άλλους κρατούμενους που παρακολουθούσαν τον τελικό χωρίς να ξέρουν ότι ο τύπος στη γωνία είχε αφιερώσει χρόνια για να πραγματοποιηθεί αυτός ο τελικός. «Κατάλαβα ότι το Κατάρ είχε κερδίσει», λέει σήμερα από την Ιορδανία, με φωνή που δεν έχει ιδιαίτερη πικρία ή μάλλον έχει μάθει να την κρύβει καλά. «Η δική μου ιστορία ήταν θαμμένη. Και το χειρότερο; Κανείς δεν νοιαζόταν.»
Ο Ιμπχάις, Ιορδανός στα σαράντα του σήμερα, υπήρξε διευθυντής επικοινωνίας της οργανωτικής επιτροπής του Κατάρ 2022. Δούλεψε για να χτίσει την εικόνα ενός τουρνουά που θα άνοιγε όπως πίστευε, το ποδόσφαιρο στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο. Έφτασε στο Κατάρ με όνειρα και φιλοδοξίες και έφυγε, αφού πρώτα πέρασε από δύο συλλήψεις, μια εξαναγκασμένη ομολογία και περισσότερα από τρία χρόνια σε κελί, με μια εντελώς διαφορετική αντίληψη για το πώς λειτουργούν τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα όταν τα χρήματα είναι πολλά και η λογοδοσία ανύπαρκτη.
Το καλοκαίρι του 2019, τρία χρόνια πριν ο κόσμος παρακολουθήσει τον τελικό στη πόλη Λουσάιλ, εκατοντάδες εργάτες που έχτιζαν τα γήπεδα κατέβηκαν σε απεργία στο Αλ Σαχανίγια. Τα αιτήματά τους ήταν απλά: μισθοί που δεν είχαν πληρωθεί, συνθήκες που δεν ήταν αξιοπρεπείς. Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης και η οργανωτική επιτροπή βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Η λύση που πρότειναν οι ανώτεροί του Ιμπχάις ήταν η συνηθισμένη σε τέτοιες περιπτώσεις: ο ίδιος να αρνηθεί δημοσίως τους ισχυρισμούς, να υποστηρίξει ότι οι εργάτες δεν ανήκαν καν στην επιτροπή και ότι η όλη ιστορία ήταν επιχείρηση τρίτων χωρών για να αμαυρωθεί η φήμη του Κατάρ.
Ο Ιμπχάις αρνήθηκε να υπογράψει οτιδήποτε χωρίς να δει πρώτα μόνος του τι συνέβαινε. Πήρε το αμάξι και πήγε στον τόπο της απεργίας. Αυτό που βρήκε ήταν ακριβώς αυτό που κυκλοφορούσε στα social media: εκατοντάδες άδεια πλαστικά μπουκάλια, εργάτες που περίμεναν πότε θα έρθει το νερό, άνθρωποι που είχαν δεχτεί απειλές επειδή τόλμησαν να απεργήσουν, ένα δικαίωμα που δεν αναγνωρίζεται στο Κατάρ. «Ηχογράφησα τις συνομιλίες μαζί τους», λέει. «Επιβεβαίωσαν τα πάντα. Δεν μπορούσα να εκδώσω εκείνη την ανακοίνωση. Δεν μπορούσα να σβήσω κάτι που είχα δει με τα ίδια μου τα μάτια.»
Τη στιγμή που σταματάς να ακολουθείς εντολές, γίνεσαι απειλή.
Πρότεινε στους ανωτέρους του να λυθεί πρώτα το πρόβλημα των εργατών. Πιέστηκε κατά τα λεγόμενά του, «με χίλιους τρόπους». Τελικά παραιτήθηκε. «Ο προϊστάμενός μου, μου είπε ότι θα υπάρξουν συνέπειες και να είμαι προετοιμασμένος», θυμάται. «Τότε κατάλαβα ότι τη στιγμή που σταματάς να ακολουθείς εντολές, γίνεσαι απειλή». Η πρόβλεψη αποδείχτηκε ακριβής. Δύο μήνες αργότερα ενώ διεκπεραίωνε τα χαρτιά της παραίτησής του, βρέθηκε αντιμέτωπος με πράκτορες της κρατικής ασφαλείας του Κατάρ.
Τον οδήγησαν σε κέντρο κράτησης. Όταν ζήτησε δικηγόρο η απάντηση που πήρε από τον αξιωματικό ήταν: «Νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε αμερικανική ταινία; Αν μπει δικηγόρος σε αυτό το δωμάτιο, θα του σπάσουμε τα πόδια». Του έφεραν μια προτυπωμένη ομολογία. Αν αρνιόταν να την υπογράψει τον προειδοποίησαν ότι, «έχουμε άλλους τρόπους να σε πείσουμε». Ένας αξιωματικός υπήρξε πιο συγκεκριμένος: «Αν δεν υπογράψεις, σε περιμένει ισόβια ή εκτέλεση». Τελικά υπέγραψε. Η ομολογία τον έβαζε να παραδέχεται δωροληψία σε βάρος της εθνικής ασφάλειας και απάτη σε διαγωνισμό, κατηγορίες τις οποίες η FIFA στις δηλώσεις της, εξακολουθεί να επιβεβαιώνει.
Πίστευα ότι έφερναν το Παγκόσμιο Κύπελλο εκεί για να ανοίξουν τις πόρτες του ποδοσφαίρου στον αραβικό κόσμο. Ήταν ψέμα.
Ημέρες αργότερα, ένας δικαστής με καταγωγή από το Σουδάν έκρινε ότι η υπόθεση ήταν κατασκευασμένη και τον αποφυλάκισε με εγγύηση, απαγορεύοντάς του ταυτόχρονα να εγκαταλείψει τη χώρα. Τον Ιανουάριο του 2021, ενώ η έφεση ήταν εκκρεμής, έλαβε μέσω email την καταδίκη του: πέντε χρόνια φυλακή. Κάλεσε τη FIFA να τον υποστηρίξει. Η απάντηση ήταν μια σύντομη ανακοίνωση ότι «ο καθένας αξίζει δίκαιη δίκη».
Επικοινώνησε με ΜΚΟ και δημοσιογράφους. Έδωσε δύο συνεντεύξεις. Όταν ετοιμαζόταν για μια τρίτη με τη νορβηγική δημόσια τηλεόραση NRK συνελήφθησαν οι δημοσιογράφοι και ο ίδιος μαζί τους. Ήταν η δεύτερη σύλληψη. Αυτή τη φορά για τρία χρόνια και τέσσερις μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων παρακολούθησε από το κελί του, τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου που είχε βοηθήσει να χτιστεί.
Αποφυλακίστηκε τον Μάρτιο του 2025. Επέστρεψε στην Ιορδανία στην οικογένειά του. Σήμερα ένα χρόνο μετά δείχνει αποφασισμένος να βρει το δίκιο του. Στις αρχές Μαρτίου 2026 μαζί με τους Αμερικανούς δικηγόρους του, έστειλε επίσημη επιστολή στη FIFA ζητώντας απαντήσεις ως τις 27 Μαρτίου. «Επέλεξαν τη σιωπή για άλλη μια φορά», λέει. Τώρα εξετάζει προσφυγή στην Ελβετία όπου εδρεύει η FIFA.
Ο Ιμπχάις επιστρέφει πάντα στο ίδιο ερώτημα: ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει και ποιος είναι αρκετά αδύναμος ώστε να αγνοείται.«Κανείς δεν θα πει, όταν δει τα εκατομμύρια που παράγει αυτό το προϊόν, σταματήστε τα πάντα για να σεβαστούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Το 2034, η FIFA επιστρέφει στη Μέση Ανατολή αυτή τη φορά στη Σαουδική Αραβία. «Ξέρω ότι είμαι μια σταγόνα στον ωκεανό», λέει στο τέλος. «Αλλά δεν θα σταματήσω μέχρι να κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου. Ποτέ δεν θα συγχωρούσα τον εαυτό μου αν δεν το έκανα». Είναι η φράση ενός ανθρώπου που έχει αποφασίσει τι θα κάνει.
Το άρθρο βασίζεται σε συνέντευξη του Abdullah Ibhais στην εφημερίδα El País.
