Κάθε εποχή της EuroLeague είχε τον δικό της μύθο. Τον παίκτη που μπορούσε να αλλάξει τη ροή ενός αγώνα, να ανεβάσει την ένταση ενός γηπέδου μόνο και μόνο επειδή κρατούσε την μπάλα στα χέρια του. Από τον Βασίλη Σπανούλη και τον Δημήτρη Διαμαντίδη μέχρι τον Σαρούνας Γιασικεβίτσιους, τον Σέρχιο Γιουλ και τον Χουάν Κάρλος Ναβάρο, η σύγχρονη ιστορία της διοργάνωσης χτίστηκε πάνω σε προσωπικότητες που ξεπέρασαν τα όρια ενός απλού μπασκετμπολίστα. Η συζήτηση για τον κορυφαίο όλων των εποχων δεν σταμάτησε ποτέ στην Ευρώπη. Ένας παίκτης μπορεί να γίνει θρύλος χωρίς να σκοράρει 20 πόντους κάθε βράδυ. Μπορεί να αλλάξει την ιστορία μιας ομάδας με μια πάσα, μια άμυνα, ένα σουτ στα τελευταία δευτερόλεπτα ή με την ικανότητα να εμπνεύσει τους συμπαίκτες του μέσα στο γήπεδο. Πώς μετριέται τελικά το μεγαλείο στο ευρωπαϊκό μπάσκετ; Με τίτλους; Με αριθμούς; Με διάρκεια; Με επιρροή; Ή με εκείνες τις βραδιές που μένουν χαραγμένες στη συλλογική μνήμη μιας διοργάνωσης; Η ευρωπαϊκή εκδοχή του μπάσκετ δεν αγαπά πάντα την απλή αριθμητική αλλά και στην ικανότητα ενός παίκτη να καθορίζει εποχές. Γι’ αυτό και ο Βασίλης Σπανούλης βρίσκεται στην κορυφή.
1. Βασίλης Σπανούλης
Στην Αμερική δεν κατάλαβαν ποτέ πραγματικά ποιος ήταν. Στην Ευρώπη όμως έγινε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένας σπουδαίος γκαρντ. Ο Σπανούλης έγινε η προσωποποίηση της clutch κουλτούρας της EuroLeague. Οι αριθμοί του –12,4 πόντοι και 4,5 ασίστ κατά μέσο όρο σε 15 σεζόν– δεν εξηγούν πλήρως το μέγεθος της επιρροής του. Αυτό που τον ξεχώρισε ήταν η αίσθηση ότι στα τελευταία λεπτά ενός μεγάλου αγώνα το παιχνίδι του ανήκε ολοκληρωτικά. Δεν ήταν ο πιο θεαματικός αθλητής, δεν έμπαινε στο παρκέ για να σε εντυπωσιάσει στο πρώτο λεπτό, δεν χρειαζόταν να μιλά πολύ. Στα τελευταία πέντε λεπτά όμως γινόταν κάτι άλλο. Το “Kill Bill” δεν ήταν παρατσούκλι, ήταν εμπειρία αντιπάλου. Τρία τρόπαια EuroLeague, τρία Final Four MVP, ένα MVP σεζόν, οκτώ παρουσίες στις καλύτερες πεντάδες και κυρίως μια σειρά από βραδιές που ακόμη πονάνε όσους βρέθηκαν απέναντί του.
2. Δημήτρης Διαμαντίδης
Αν ο Σπανούλης συμβόλιζε τη φωτιά ο Διαμαντίδης ήταν ο έλεγχος. Ένας αμυντικός υψηλής ευφυΐας που μπορούσε να καταστρέψει ολόκληρο επιθετικό πλάνο μόνο με το positioning και την αντίληψή του. Η καριέρα του μοιάζει με εκείνη του Σπανούλη. Συμπαίκτες στην Εθνική, συμπαίκτες στον Παναθηναϊκό, αντίπαλοι μετά τη μετακίνηση του Σπανούλη στον Ολυμπιακό, έγραψαν μαζί μια εποχή που έκανε το ελληνικό μπάσκετ κέντρο της ευρωπαϊκής σκηνής. Ο Διαμαντίδης δεν κυριάρχησε με θόρυβο. Κυριάρχησε με πρόβλεψη, άμυνα, μέγεθος, τοποθέτηση, ψυχραιμία. Ήταν ο καλύτερος αμυντικός που γνώρισε η σύγχρονη EuroLeague και ένας από τους πιο ολοκληρωμένους guards που πέρασαν ποτέ από τη διοργάνωση. Έξι φορές κορυφαίος αμυντικός της διοργάνωσης, τρεις φορές πρωταθλητής Ευρώπης, δύο φορές Final Four MVP. Ένας παίκτης που συχνά έμοιαζε να ενδιαφέρεται λιγότερο για το δικό του φύλλο στατιστικής και περισσότερο για το πώς θα σπάσει τη λογική του αντιπάλου.
3. Μάικ Τζέιμς
Από τη δεύτερη κατηγορία του Ισραήλ μέχρι την κορυφή των σκόρερ της EuroLeague, η διαδρομή του Μάικ Τζέιμς μοιάζει σχεδόν απίθανη. Με 16,3 πόντους και 4,7 ασίστ μέσο όρο σε 11 σεζόν, ένα MVP και πέντε επιλογές στις καλύτερες πεντάδες, εξακολουθεί να του λείπει μόνο το τρόπαιο. Είναι ίσως ο πιο εκρηκτικός scorer της σύγχρονης εποχής.
4. Νάντο Ντε Κολό
Ο Ντε Κολό στο NBA δεν έγινε σταρ. Στην Ευρώπη, όμως, έπαιξε σαν παίκτης που καταλάβαινε πάντα πού βρίσκεται το πλεονέκτημα. Με την ΤΣΣΚΑ Μόσχας έφτασε στην κορύφωση το 2016, όταν πήρε EuroLeague, MVP σεζόν, Final Four MVP και τίτλο πρώτου σκόρερ. Δεν ήταν πυροτέχνημα. Για επτά συνεχόμενα χρόνια άγγιξε ή κατέκτησε το σπάνιο κλαμπ του 50-40-90, κάτι σχεδόν αδιανόητο για γκαρντ σε τόσο σκληρό περιβάλλον. Η χρονιά του 2015-16 με την ΤΣΣΚΑ παραμένει μία από τις πιο ολοκληρωμένες σεζόν guard στην ιστορία της διοργάνωσης.
5. Χουάν Κάρλος Ναβάρο
Ο Χουάν Κάρλος Ναβάρο είναι το άλλο πρόσωπο της ευρωπαϊκής ιδιοφυΐας. Σε μια άλλη ζωή θα μπορούσε να γίνει ένας ακριβοπληρωμένος NBA σουτέρ. Προτίμησε να επιστρέψει στη Βαρκελώνη και να γίνει κάτι μεγαλύτερο για το ευρωπαϊκό μπάσκετ. Η “La Bomba” δεν ήταν απλώς το φημισμένο του φλόουτερ. Ήταν μια ολόκληρη γλώσσα σκοραρίσματος. Δύο EuroLeague, ένα MVP, ένα Final Four MVP, επτά παρουσίες στις καλύτερες πεντάδες και μια θέση στη μνήμη ως ένας από τους πιο επικίνδυνους και χαρισματικούς σκόρερ της εποχής του.
6. Βασίλιε Μίτσιτς
Ο άνθρωπος που άλλαξε την ιστορία της Αναντολού Εφές. Ο Μίτσιτς έγινε ο κορυφαίος playmaker της διοργάνωσης στη μετά-Ντόντσιτς εποχή. Δεν είχε τη θεατρικότητα άλλων γκαρντ, αλλά είχε κάτι ίσως πιο πολύτιμο: πλήρες επιθετικό πακέτο, καθαρό μυαλό και την ικανότητα να ελέγχει το παιχνίδι χωρίς να το φωνάζει. Δύο τίτλοι, δύο Final Four MVP, ένα MVP σεζόν.
7. Σέρχιο Γιουλ
Για σχεδόν δύο δεκαετίες στη Ρεάλ Μαδρίτης, ο Γιουλ έκανε το αδύνατο να μοιάζει λογικό. Τεράστια σουτ, ακραία αυτοπεποίθηση και μια καριέρα χτισμένη πάνω στη clutch παράνοια. Τρεις τίτλοι EuroLeague, ένα MVP και μια καριέρα χτισμένη πάνω στην πίστη ότι ο μεγάλος παίκτης δικαιούται να σουτάρει από εκεί που οι άλλοι ούτε κοιτούν. Η Ευρώπη τον είδε ολόκληρο. Το NBA σχεδόν καθόλου. Αυτό τελικά ήταν κέρδος της EuroLeague.
8. Σαρούνας Γιασικεβίτσιους
Ο Σαρούνας Γιασικεβίτσιους ήταν ο στρατηγός της πρώτης μεγάλης εποχής της σύγχρονης διοργάνωσης. Τέσσερις τίτλοι με τρεις διαφορετικές ομάδες δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι σφραγίδα. Ο Σάρας ήταν φωνή, ένταση, πάσα, έλεγχος, νεύρο. Έμοιαζε να παίζει ταυτόχρονα με τους συμπαίκτες του, τους αντιπάλους, τους διαιτητές και τον προπονητή του. Με 92,7% στις βολές και ένστικτο ηγέτη που δεν διδάσκεται, πέρασε σχεδόν φυσικά από το παρκέ στον πάγκο.
9. Μίλος Τεόντοσιτς
Η πιο δημιουργική μπασκετική τρέλα που πέρασε ποτέ από την Ευρώπη. Ο Τεόντοσιτς έκανε πάσες που έμοιαζαν να έρχονται από άλλο άθλημα. Η ιδιοφυΐα που πάντα φλέρταρε με το χάος. Ψηλός πόιντ γκαρντ, με βλέμμα κουρασμένου ποιητή και πάσες που άνοιγαν τρύπες στον χρόνο, υπήρξε για χρόνια ο πιο απολαυστικός παίκτης της Ευρώπης. Άργησε να πάρει την EuroLeague. Τη βρήκε τελικά το 2016 με την ΤΣΣΚΑ και τον Ντε Κολό δίπλα του. Δεν ήταν ο πιο ασφαλής τρόπος να κερδίζεις, αλλά ήταν ο πιο γοητευτικός τρόπος να βλέπεις μπάσκετ.
10. Θοδωρής Παπαλουκάς
Ένας πόιντ γκαρντ 2,01 μέτρων, σχεδόν μόνιμα έκτος αρχικής πεντάδας, που όμως ήταν ο πραγματικός αρχηγός των ομάδων του. Δεν χρειαζόταν να σκοράρει πολύ. Χρειαζόταν να μπει στο παιχνίδι και να του αλλάξει ρυθμό, ανάσα, προσανατολισμό. Με δύο EuroLeague, ένα MVP, ένα Final Four MVP και οκτώ συνεχόμενα Final Four, ο Παπαλουκάς έκανε την ΤΣΣΚΑ ξανά αυτοκρατορία.
11. Ρούντι Φερνάντεθ
Ο παίκτης που όλοι αγαπούν να μισούν. Ο Ρούντι Φερνάντεθ θα μπορούσε να είχε μείνει στην ιστορία ως ένας εκρηκτικός περιφερειακός με αθλητικότητα NBA. Η πραγματική του ευρωπαϊκή κληρονομιά όμως χτίστηκε μετά τους τραυματισμούς, όταν αναγκάστηκε να αλλάξει κορμί και ρόλο. Στη Ρεάλ έγινε ο αμυντικός συνδετικός κρίκος. Σκληρός, έξυπνος, πάντα παρών στις λεπτομέρειες. Τρεις EuroLeague και θέση στο top 10 της διοργάνωσης σε κλεψίματα και τρίποντα δείχνουν πόσο πλήρης υπήρξε.
12. Σέρχιο Ροντρίγκεθ
Ο Σέρχιο Ροντρίγκεθ, ο “El Chacho”, έφερε χαρά στο παιχνίδι χωρίς να χάσει την αποτελεσματικότητα. Άλλαζε τέμπο με μια ντρίμπλα, έσπαγε άμυνες με μια πάσα και μπορούσε να γυρίσει ματς ερχόμενος από τον πάγκο. Τρεις τίτλοι, ένα MVP και θέση στην πρώτη τριάδα όλων των εποχών σε ασίστ και τρίποντα. Η ελαφρότητα στο παιχνίδι του δεν ήταν επιπολαιότητα. Ήταν αυτοπεποίθηση.
13. Άντονι Πάρκερ
Ο Άντονι Πάρκερ είχε μικρότερη διάρκεια από τους περισσότερους της λίστας, αλλά η κορύφωσή του ήταν απίστευτη. Στα χρόνια της Μακάμπι κυριάρχησε με τρόπο σχεδόν απόλυτο: δύο τίτλοι, δύο MVP σεζόν, ένα Final Four MVP. Σκόραρε από μέση και μακρινή απόσταση, έπαιζε έξυπνα και με δύναμη. Παραμένει ένας από τους σπουδαιότερους Αμερικανούς που πέρασαν από την Ευρώπη.
14. Ντέγιαν Μποντιρόγκα
Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα είναι ειδική περίπτωση. Αν μετρούσε ολόκληρη η προ-EuroLeague καριέρα του, ίσως βρισκόταν πολύ ψηλότερα. Στη σύγχρονη μορφή της διοργάνωσης πρόλαβε να αφήσει αρκετά: δύο τίτλους, δύο Final Four MVP, τρεις επιλογές στην πρώτη πεντάδα. Ήταν ένας φόργουορντ 2,06 μ. με χειρισμό, σώμα, υπομονή και εκείνη την αίσθηση ότι δεν βιαζόταν ποτέ γιατί ήξερε ήδη τι θα συμβεί.
15. Γιαν Βέσελι
Ο Γιαν Βέσελι είναι ο πρώτος καθαρός ψηλός της κατάταξης και η πιο χαρακτηριστική απόδειξη ότι η ευρωπαϊκή καριέρα μπορεί να αναγεννήσει έναν παίκτη που στο NBA θεωρήθηκε αποτυχία. Στη EuroLeague έγινε σταθερά ένας από τους καλύτερους ψηλούς της διοργάνωσης. Εξελίχθηκε στον καλύτερο παίκτη στο low post και τον πιο αξιόπιστο συνεργάτη στα pick-and-roll. Ένα MVP, ένας τίτλος και τρεις παρουσίες στην πρώτη πεντάδα λένε τη μισή ιστορία.
16. Μάικ Μπατίστ
Ο Μάικ Μπατίστ υπήρξε η σωματική δύναμη της δυναστείας του Παναθηναϊκού. Δεν ήταν ο πιο προβεβλημένος παίκτης εκείνης της ομάδας, αλλά χωρίς αυτόν το οικοδόμημα δεν θα είχε την ίδια αντοχή. Δύναμη, ριμπάουντ, τελειώματα, σκληράδα, συνέπεια. Τρεις EuroLeague και μια θέση στην καρδιά της χρυσής εποχής του Παναθηναϊκού. Ο Μπατίστ έδειξε τον δρόμο για μια ολόκληρη κατηγορία undersized Αμερικανών ψηλών που βρήκαν στην Ευρώπη το φυσικό τους περιβάλλον.
17. Νίκολα Μίροτιτς
Ο Νίκολα Μίροτιτς κουβαλά μια μικρή αίσθηση ανεκπλήρωτου. Γύρισε στην Ευρώπη ενώ μπορούσε να συνεχίσει να πληρώνεται ακριβά στο NBA. Επέστρεψε ως ένας από τους πιο ταλαντούχους επιθετικούς ψηλούς της εποχής. Πήρε MVP, γέμισε στατιστικές, έδειξε κλάση. Το τρόπαιο όμως παραμένει κενό στο βιογραφικό του και οι μεγάλες βραδιές του δεν στάθηκαν πάντα ανάλογες του ταλέντου του.
18. Σάσα Βεζένκοφ
Ο πιο σύγχρονος Ευρωπαίος forward της λίστας. Elite shooter, εξαιρετικός χωρίς την μπάλα και ήδη ένας από τους κορυφαίους scorers της διοργάνωσης πριν τα 30 του. Η επιστροφή του από το NBA στον Ολυμπιακό επιβεβαίωσε ότι η EuroLeague είναι το γήπεδο όπου το παιχνίδι του αποκτά πλήρη νόημα. Δεν είναι μόνο catch-and-shoot τεσσάρι. Κινείται χωρίς την μπάλα σαν να διαβάζει το μέλλον της φάσης, τελειώνει κοντά στο καλάθι, πασάρει καλύτερα απ’ όσο του αναγνωρίζεται και έχει ήδη μπει στο top 25 των σκόρερ της διοργάνωσης. Ο MVP της φετινής σεζόν.
19. Κώστας Σλούκας
Ο Κώστας Σλούκας είναι η περίπτωση του αθλητή που χτίζει την καριέρα του αργά αλλά σταθερά. Δεν έφυγε ποτέ για το NBA αλλά δεν έδειξε να τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα αυτή η διαδρομή. Έμεινε στην Ευρώπη και μεγάλωσε μέσα στη διοργάνωση. Από παίκτης ρόλου έγινε ένας από τους καλύτερους δημιουργούς της. Η σεζόν του με τον Παναθηναϊκό, αμέσως μετά τη μετακίνησή του από τον Ολυμπιακό, ήταν ιστορική: τίτλος EuroLeague, Final Four MVP και οριστική είσοδος στο πάνθεον. Τέσσερις τίτλοι με τρεις διαφορετικές ομάδες δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αμφισβήτησης.
20. Νίκολα Βούιτσιτς
Ο Νίκολα Βούιτσιτς ήταν ο σέντερ που έπαιζε σαν οργανωτής πριν αυτό γίνει μόδα. Στη Μακάμπι των αρχών των 00s υπήρξε ο καλύτερος ψηλός της διοργάνωσης, με δύο τίτλους και πέντε συνεχόμενες παρουσίες στις καλύτερες πεντάδες. Είχε άγγιγμα, πάσα, πλάτη, αντίληψη. Παραμένει ο μοναδικός παίκτης στην ιστορία της EuroLeague με πολλαπλά triple-double, κάτι που για σέντερ εκείνης της εποχής μοιάζει ακόμη πιο εντυπωσιακό.
21. Γουόλτερ Ταβάρες
Ο άνθρωπος που άλλαξε τη γεωμετρία της ρακέτας. Από τη στιγμή που μπήκε στη Ρεάλ Μαδρίτης, η άμυνα της ισπανικής ομάδας απέκτησε ένα μόνιμο κέντρο βάρους. Στα 2,21 μ., με άνοιγμα χεριών που μπλοκάρει κα΄θε προσπάθεια αντιπάλου, έγινε ο κορυφαίος rim protector της σύγχρονης EuroLeague. Δύο τίτλοι, Final Four MVP, τρία βραβεία καλύτερου αμυντικού, πρώτος όλων των εποχών στα κοψίματα. Αν είχε μεγαλύτερη διάρκεια στη διοργάνωση, θα βρισκόταν ψηλότερα.
22. Κάιλ Χάινς
Ο Κάιλ Χάινς έκανε καριέρα από πράγματα που δεν φαίνονται πάντα στο box score. Σέντερ 1,98 μ. χωρίς την κλασική εικόνα του κυρίαρχου ψηλού, έγινε ένας από τους πιο σεβαστούς παίκτες της EuroLeague. Τέσσερις τίτλοι, τρία βραβεία καλύτερου αμυντικού, αμέτρητες κατοχές στις οποίες το σώμα του βρέθηκε ακριβώς εκεί που έπρεπε.
23. Φελίπε Ρέγες
Ο Φελίπε Ρέγες ήταν η επιμονή προσωποποιημένη. Όλη του η καριέρα κύλησε στη Μαδρίτη, πρώτα στην Εστουδιάντες και μετά στη Ρεάλ. Δεν ήταν ο πιο προικισμένος τεχνικά, ούτε ο πιο εντυπωσιακός. Ήταν όμως από τους σκληρότερους και πιο αξιόπιστους ψηλούς της εποχής του. Έπαιζε απέναντι σε ψηλότερους αντιπάλους, έπαιρνε ριμπάουντ, έδινε σκληρές μάχες, έδινε χαρακτήρα. Δύο EuroLeague και τέταρτη θέση στα ριμπάουντ όλων των εποχών είναι η ανταμοιβή μιας καριέρας χωρίς υπεκφυγές.
24. Σέιν Λάρκιν
Ο Σέιν Λάρκιν βρήκε στην Εφές το τέλειο μέρος για να γίνει ο εαυτός του. Γιος του θρύλου του μπέιζμπολ Μπάρι Λάρκιν, με εμπειρία NBA, έφτασε στην Τουρκία και έγινε ο καταλύτης μιας ομάδας που για χρόνια έφτανε στη πηγή αλλά δεν έπινε νερό.. Η σεζόν 2019-20, με 22,2 πόντους μέσο όρο και εξωφρενικά ποσοστά, σταμάτησε από την πανδημία πριν προλάβει να ολοκληρωθεί. Τα δύο επόμενα χρόνια, μαζί με τον Μίτσιτς, πήρε ό,τι είχε μείνει ανοιχτό. Δύο τίτλοι, δύο παρουσίες στις καλύτερες πεντάδες και μια θέση ως ο πιο μικρόσωμος παίκτης αυτής της λίστας.
25. Γιώργος Πρίντεζης
Ο Γιώργος Πρίντεζης κλείνει την 25άδα με τρόπο σχεδόν ποιητικά σωστό. Κανείς δεν έχει παίξει περισσότερες σεζόν στη EuroLeague. Δεκαεννέα χρόνια, τα δεκαεπτά στον Ολυμπιακό, μια ολόκληρη ζωή στην ίδια ομάδα. Το πεταχτάρι του στη λήξη του τελικού του 2012 απέναντι στην ΤΣΣΚΑ δεν είναι απλώς ένα καλάθι. Είναι μια από τις εικόνες που ορίζουν τη σύγχρονη ιστορία της διοργάνωσης. Δύο συνεχόμενοι τίτλοι, συνέπεια, τεχνική, και μια κληρονομιά τόσο ισχυρή ώστε ο Ολυμπιακός απέσυρε τη φανέλα του. Στο NBA έμεινε ως παράξενη υποσημείωση, αφού τα δικαιώματά του έγιναν ανταλλαγή επτά φορές χωρίς να παίξει ποτέ εκεί. Στην Ευρώπη όμως ήταν κεφάλαιο.
Αυτό που κάνει τελικά τη EuroLeague διαφορετική από κάθε άλλη μπασκετική διοργάνωση στον κόσμο, είναι ότι δεν θυμάται μόνο τους πιο ταλαντούχους. Θυμάται εκείνους που άντεξαν μέσα στον χρόνο. Η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια της κατάταξης ίσως δεν είναι ποιος βρίσκεται μέσα, αλλά ποιος έμεινε εκτός. Ο Λούκα Ντόντσιτς και ο Μανού Τζινόμπιλι δεν συμπεριλαμβάνονται, παρότι θεωρούνται δύο από τα μεγαλύτερα ταλέντα που πέρασαν ποτέ από την Ευρώπη. Ο λόγος είναι ξεκάθαρος. H λίστα επιβραβεύει κυρίως τη διάρκεια και τη μακροχρόνια επιρροή στη EuroLeague. Γι’ αυτό και παίκτες όπως ο Πρίντεζης, ο Σλούκας ή ο Ρέγες βρίσκονται τόσο ψηλά στη συλλογική μνήμη της διοργάνωσης. Δεν ήταν απλώς μεγάλοι παίκτες. Ήταν σταθερά σημεία μιας ολόκληρης εποχής. Οι τιμητικές αναφορές περιλαμβάνουν τους Μάρκους Μπράουν, Νικ Καλάθη, Ραμούνας Σισκάουσκας, Λουίς Σκόλα, Τράιαν Λάνγκντον, Έραζεμ Λόρμπεκ, Βίκτορ Χριάπα, Γιάννη Μπουρούση, Αλφόνσο Φορντ, Γουίλ Κλάιμπερν, Αλεξέι Σβεντ, Τιάγκο Σπλίτερ και Παούλιους Γιανκούνας.
