«Άγριος σπόρος» – Όλη η Ελλάδα μια καντίνα

Πέρασαν, σχεδόν, δεκατρία χρόνια από τότε που ο «Άγριος σπόρος» έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία στη θεατρική Αθήνα σοκάροντας με τον ρεαλισμό του. Ο Γιάννης Τσίρος σκιαγράφησε με τόλμη την εικόνα μιας κοινωνίας πρόθυμης να κατασπαράξει όποιον δεν της ανήκει. Η ιστορία παλιά όσο και η σταύρωση. Όπως και το όνομα του πρωταγωνιστή που μέσα σε μία στιγμή γίνεται το εξιλαστήριο θύμα.

Η υπόθεση

Ο Σταύρος μαζί με την κόρη του, Χαρούλα, προσπαθούν να τακτοποιήσουν τα χρέη τους πουλώντας σουβλάκια και μπύρες σε μια επαρχιακή παραλία. Η καντίνα τους δεν έχει άδεια και η δύστροπη συμπεριφορά του Σταύρου δημιουργεί συνεχώς προβλήματα. Μοναδικός φίλος τους ο Τάκης,  ένας αστυνομικός που περνάει τα απογεύματα στην καντίνα καλοβλέποντας τη νεαρή κοπέλα. Η μυστηριώδης εξαφάνιση ενός Γερμανού τουρίστα δημιουργεί εντάσεις. Οι υποψίες πέφτουν πάνω στον Σταύρο που δηλώνει από την αρχή αθώος. Ακόμα και όταν οι έρευνες στρέφονται σε άλλο σημείο όλοι στο χωριό συμπεριφέρονται στον Σταύρο σαν να είναι ένοχος πιέζοντας τον να φύγει. Όμως ο Σταύρος δεν είναι διατεθειμένος να τους κάνει το χατίρι γιατί είναι ένας άγριος σπόρος με ρίζες πολύ βαθιές.

Η παράσταση

Αυτό που κάνει τη σκηνοθεσία της Σοφίας Καραγιάννη να ξεχωρίζει είναι η ικανότητά της να διεισδύει στο μεδούλι των κειμένων και να εντοπίζει τις λεπτές αποχρώσεις που καθορίζουν την ποιότητα των έργων. Ο τρόπος που επιλέγει δραματουργικά να σταθεί στο αριστούργημα του Τσίρου ακολουθεί τα αρχέγονα ένστικτα της επιβίωσης. Όχι με την έννοια της καθημερινότητας αλλά του ανήκειν. Της αγωνίας του ανθρώπου που θέλει να υπάρξει και να ριζώσει. Από την πρώτη σκηνή στήνει μια θυσιαστική τελετουργία σφαγής. Με ρυθμό  που παραπέμπει στον πυρρίχιο βηματισμό, η σκηνοθέτρια καταφέρνει μέσα από τον ρεαλισμό να δημιουργήσει ρωγμές σε μια συνθήκη που από γραφής μας είναι οικεία. Αφορά τον κάθε άνθρωπο που πασχίζει να τα βγάλει πέρα ενάντια σε ένα απρόσωπο σύστημα που μπορεί ανά πάσα στιγμή να τον συνθλίψει. Μια τιμωρίας που προηγείται του εγκλήματος και μιας παραμορφωμένης δικαιοσύνης που εκτονώνεται μέσα από τον όχλο. Όλα αυτά τα στοιχεία η σκηνοθέτρια τα κάνει να λειτουργήσουν συγχρόνως χωρίς να αναιρεί το ένα το άλλο αποκαλύπτοντας την παθογένεια των σύγχρονων λαϊκών δικαστηρίων με τους απανταχού αυτεπάγγελτους και άτεγκτους κατήγορους. 

Το σκηνικό της Γεωργίας Μπούρδα αξιοποιεί έξυπνα όλη τη σκηνή του θεάτρου αναβιώνοντας ένα τυπικό σκηνικό παραθαλάσσιας καντίνας  Η μελετημένη κινησιολογία της Μαργαρίτας Τρίκκα σε συνδυασμό με τους φωτισμούς της Βασιλικής Γώγου καδράρουν στιγμές από τον ψυχισμό των ηρώων δημιουργώντας παράλληλα σύμπαντα, όπως για παράδειγμα οι σκηνές που δίνουν κατάθεση στην αστυνομία. 

Οι ερμηνείες

Η ανεπιτήδευτη ερμηνεία του Ηλία Βαλάση συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά ενός τυπικού νεοέλληνα που με λαμογιές προσπαθεί να πιάσει την καλή. Αυθεντικός στην έκφρασή του και άμεσος στο συναίσθημα του καταφέρνει να συγκινήσει στην τελευταία σκηνή του έργου που ως σύγχρονος τραγικός ήρωας δένεται με τη μοίρα του αρνούμενος να εγκαταλείψει.

Ο Δημήτρης Μαμιός ακραία ρεαλιστικός συντονίζεται με τους δύο συμπρωταγωνιστές του σε μια καλοκουρδισμένη ερμηνεία που αντανακλά την κοινή γνώμη. Η Ανθή Σαββάκη αληθινή μέσα στις εναλλαγές της καταφέρνει να επιβληθεί πάνω στη σκηνή από την πρώτη κιόλας σκηνή.

Αντί επιλόγου

Σε όλη τη διάρκεια του έργου οι κατήγοροι – είτε ως Αρχές, είτε ως Πόλη – παραμένουν παρόντες μόνο μέσα από τις αντιδράσεις των πρωταγωνιστών. Σε κανένα σημείο δεν εμφανίζονται ούτε επιχειρηματολογούν. Οι συμβολισμοί του κειμένου, που εύστοχα ανέδειξε η Σοφία Καραγιάννη, ακολουθούν  την πορεία της αδυσώπητης ψηφιακής κουλτούρας του δυτικού κόσμου που πίσω από ένα πληκτρολόγιο κατασκευάζει τους αθώους και τους ενόχους της.