Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, όσοι φορούσαν τα πρώτα ASICS Gel-Kayano μάλλον δεν υποψιάζονταν ότι κάτω από τα πόδια τους υπήρχε κάτι που έμοιαζε περισσότερο με έντομο παρά με αθλητικό παπούτσι. Αν κοιτούσες προσεκτικά τη σόλα, τα “δάχτυλα” ευθυγραμμίζονταν με τρόπο που θύμιζε τις δαγκάνες ενός ελαφοκάνθαρου, το μεγάλο σκαθάρι. Το σώμα του παπουτσιού ήταν στιβαρό, γωνιώδες, σχεδόν επιθετικό. Όχι τυχαία. Η ASICS δεν σχεδίαζε ποτέ απλώς προϊόντα. Σχεδίαζε κινήσεις.
Η ιστορία του Gel-Kayano ξεκινά όχι από κάποιο εργαστήριο, αλλά από μια αποτυχία. Σε ένα επαγγελματικό ταξίδι στις ΗΠΑ, ο Toshikazu Kayano — σχεδιαστής της ASICS από τα τέλη των ‘80s — παρουσίασε δεκάδες σκίτσα στην αμερικανική ομάδα της εταιρείας. Κανένα δεν εγκρίθηκε. Η προθεσμία έτρεχε, η επιστροφή στην Ιαπωνία έμοιαζε με ήττα.Και κάπου εκεί, σε ένα εστιατόριο, πάνω σε μια χαρτοπετσέτα, εμφανίστηκε το έντομο. Το ελαφοκάνθαρο δεν ήταν απλώς αισθητική έμπνευση. Ήταν μηχανική λογική που είχε ευελιξία, αντοχή, εύρος κίνησης, δύναμη. Ένα παπούτσι που θα μπορούσε να αντέξει την καθημερινότητα, το τρέξιμο, την προπόνηση σε κλειστό χώρο, χωρίς να χάνει χαρακτήρα. Το σκίτσο αυτή τη φορά πέρασε. Και έμεινε.
Η ASICS, από την εποχή που λεγόταν ακόμα Onitsuka Co. Ltd., είχε πάντα μια σχεδόν εμμονική σχέση με τη λειτουργικότητα. Όχι όμως με την ψυχρή, εργαστηριακή έννοια. Η λειτουργικότητα για την ASICS ήταν παρατήρηση του ανθρώπινου σώματος σε δράση. Ο ιδρυτής της, Kihachiro Onitsuka, λέγεται ότι εμπνεύστηκε τις πρώτες σόλες μπάσκετ κοιτώντας πλοκάμια χταποδιού στο μεσημεριανό του. Η λύση στο πρόβλημα της πρόσφυσης ήρθε από τη φύση, όχι από κάποιο manual.
Ο Kayano μεγάλωσε στην ιαπωνική επαρχία, περνώντας καθημερινά έξω από ένα εργοστάσιο της εταιρείας πηγαίνοντας στο σχολείο. Ένας θείος του δούλευε εκεί και του έφερνε παπούτσια στο σπίτι. Δεν μπήκε εξαρχής στη ASICS για να σχεδιάσει παπούτσια. Ξεκίνησε σχεδιάζοντας ποδήλατα. Όταν όμως ήρθε η στιγμή, έφερε μαζί του κάτι που τότε θεωρήθηκε σχεδόν παράξενο στην εταιρεία. Έφερε το συναίσθημα.
Τα πρώτα του σχέδια αντλούσαν εικόνες από βουνά, ακτές, πόλεις που έβλεπε από το παράθυρο του αεροπλάνου στα ταξίδια του. Για τους συναδέλφους του, αυτή η “συναισθηματική” προσέγγιση στη λειτουργικότητα φαινόταν ακατανόητη. Για την ιστορία της ASICS, αποδείχθηκε θεμελιώδης. Το όνομα ASICS δεν είναι απλώς brand. Είναι ακρωνύμιο του λατινικού Anima Sana In Corpore Sano που σημαίνει υγιές πνεύμα σε υγιές σώμα. Στα κεντρικά της εταιρείας στο Kobe, η φράση υπάρχει ως έργο τέχνης. Σήμερα, το μότο έχει απλοποιηθεί σε Sound body, sound mind. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως φιλοσοφία.
Και κάπως έτσι, φτάνοντας στη δεκαετία του 2020, η ASICS βρέθηκε να ζει μια δεύτερη ζωή. Όχι μόνο στα στάδια ή στα γυμναστήρια, αλλά στις εβδομάδες μόδας, στα εγκαίνια εκθέσεων, στα racks του Dover Street Market, στους δρόμους των μεγάλων πόλεων. Όχι επειδή “έγινε fashion”, αλλά επειδή δεν προσπάθησε ποτέ να γίνει. Οι συνεργασίες έπαιξαν ρόλο αλλά όχι με τον τρόπο που συνήθως συμβαίνει στη μόδα. Η Cecilie Bahnsen έντυσε τα ASICS με λουλούδια, διαφάνειες και λεπτομέρειες που κανονικά ανήκουν σε φορέματα. Η Vivienne Westwood έφερε το Squiggle της. Η CP Company έδεσε ιταλικό sportswear με ιαπωνική ακρίβεια. Αλλά καμία από αυτές τις συνεργασίες δεν ακύρωσε τη βασική αρχή: το παπούτσι πρέπει να δουλεύει.
Η πιο καθοριστική σχέση, όμως, ήταν με τον Kiko Kostadinov. Απόφοιτος του Central Saint Martins, ξεκίνησε να συνεργάζεται με την ASICS το 2017 και μέσα σε ελάχιστο χρόνο δημιούργησε μια νέα γλώσσα: παπούτσια που έμοιαζαν με αντικείμενα του μέλλοντος, αλλά πάταγαν βαθιά στο αρχείο. Η επιτυχία ήταν τέτοια που χρειάστηκε να πατήσει pause γιατί τα παπούτσια άρχισαν να επισκιάζουν το ίδιο του το brand. Όταν επέστρεψε με το ASICS Novalis, το έκανε με ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια. Μουσικά performances σε εκκλησίες του Τόκιο, συνεργασίες με συνθέτες όπως η Midori Takada, ένα σύμπαν όπου ο ήχος, η κίνηση και το σώμα συνδέονται. Όχι hype. Συνέχεια.
Στην ASICS λένε ότι ο Kostadinov ξέρει το αρχείο τους καλύτερα κι από τους ίδιους. Όταν πηγαίνει στο Kobe, περνά ολόκληρες μέρες ψάχνοντας παλιά σχέδια, υλικά, αποτυχημένα πειράματα. Και ίσως εκεί βρίσκεται το μυστικό: η ASICS δεν αντιμετωπίζει το παρελθόν της σαν vintage, αλλά σαν εργαλείο. Κάποτε, η λειτουργικότητα θεωρούνταν αντίθετη της ομορφιάς. Η ASICS απέδειξε το αντίθετο: ότι η ομορφιά γεννιέται τη στιγμή που το σώμα κινείται σωστά. Όπως ένα έντομο που επιβιώνει επειδή είναι τέλεια σχεδιασμένο. Όχι για να το κοιτάς — αλλά για να κινείται.
