Υπάρχει μια στιγμή σχεδόν σε κάθε μεγάλη πόλη πλέον — από το Λονδίνο μέχρι την Αθήνα και από τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Γλυφάδα στις οκτώ το πρωί — όπου δυσκολεύεσαι να καταλάβεις αν οι άνθρωποι γύρω σου πηγαίνουν σε meeting, σε reformer πιλάτες ή απλώς για καφέ. Η εμφάνιση είναι σχεδόν πανομοιότυπη. Κολάν γυμναστηρίου σε ανοιχτές αποχρώσεις, κατάλευκα sneakers που δεν έχουν δει ποτέ πραγματική προπόνηση, jackets κουμπωμένα μέχρι τον λαιμό, oversized φούτερ και ένα κινητό στο χέρι που μοιάζει πλέον με μόνιμη προέκταση του σώματος. Το athleisure ξεκίνησε σαν υπόσχεση άνεσης και κατέληξε να γίνει η επίσημη αισθητική του σύγχρονου άγχους.
Για δεκαετίες τα ρούχα λειτουργούσαν σαν κώδικας. Το κοστούμι δήλωνε επαγγελματισμό, το βραδινό φόρεμα περίσταση, τα αθλητικά ρούχα δραστηριότητα. Η μόδα είχε σύνορα. Και όσο καταπιεστικά ή ταξικά κι αν ήταν αυτά τα όρια, τουλάχιστον υπήρχαν. Σήμερα η ντουλάπα μοιάζει να έχει καταρρεύσει μέσα σε μία ενιαία κατηγορία: ρούχα για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν την καθημερινότητά τους σαν μόνιμο project αυτοβελτίωσης. Ρούχα για ανθρώπους που πρέπει να δείχνουν συνεχώς λειτουργικοί, δραστήριοι, ισορροπημένοι και πρόθυμοι να απαντήσουν σε e-mail μέσα σε τρία λεπτά.
Η τεράστια επιτυχία της Lululemon δεν ήταν ότι πούλησε κολάν. Η εταιρεία κατάφερε κάτι πολύ πιο σύνθετο. Πούλησε την ιδέα ότι η ευεξία μπορεί να φορεθεί δημόσια σαν κοινωνικό status. Το σώμα δεν παρουσιαζόταν απλώς ως υγιές αλλά ως απόδειξη πειθαρχίας. Τα yoga pants έγιναν η νέα εκδοχή της ενδυμασίας εξουσίας, μόνο που αντί για βάτες και τακούνια, η εξουσία εκφραζόταν μέσα από υφάσματα που αγκαλιάζουν το σώμα και γραμμές σχεδιασμένες να το δείχνουν διαρκώς «υπό έλεγχο».
Κάποτε η πολυτέλεια συνδεόταν με ρούχα που δεν σε άφηναν να χαλαρώσεις ποτέ πραγματικά. Σήμαινε ρούχα που απαιτούσαν χρόνο ίσως ακόμη και βοήθεια για να φορεθούν. Το athleisure ανέτρεψε αυτή τη σχέση. Η πολυτέλεια σήμερα πρέπει να μοιάζει σαν να μην έχεις προσπαθήσει καθόλου, ενώ στην πραγματικότητα προσπαθείς διαρκώς. Αυτή είναι ίσως η πιο επιτυχημένη ψευδαίσθηση της βιομηχανίας wellness. Η αυτοβελτίωση μπορεί να παρουσιαστεί σαν φυσική κατάσταση ύπαρξης και όχι σαν ατελείωτη εργασία πάνω στο σώμα.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο επιδραστικές εικόνες μόδας των τελευταίων ετών δεν έρχονται από επίσημα “κόκκινα χαλιά”, αλλά από διαδρομές μεταξύ pilates studio και αυτοκινήτου. Οι celebrities φωτογραφίζονται έξω από juice bars φορώντας activewear αξίας εκατοντάδων ευρώ. Οι influencers μιλούν για “πρωϊνή ρουτίνα” σαν να πρόκειται για εταιρική στρατηγική. Ακόμη και η γλώσσα άλλαξε. Κανείς δεν πηγαίνει απλώς γυμναστήριο. Πηγαίνει σε wellness session. Δεν ξεκουράζεται. Κάνει recovery.
Κι όμως, κάτω από την υπόσχεση άνεσης κρύβεται μια περίεργη μορφή εξάντλησης. Το athleisure υποτίθεται ότι απελευθέρωσε τις γυναίκες από τα άκαμπτα standards της μόδας, αλλά τα αντικατέστησε με νέα. Το σώμα πλέον δεν χρειάζεται να δείχνει επίσημο. Πρέπει όμως να δείχνει διαρκώς έτοιμο. Έτοιμο για προπόνηση, για φωτογράφιση, για δημόσια έκθεση. Η αισθητική της “wellness woman” αποδείχθηκε τελικά εξίσου απαιτητική με τις προηγούμενες εκδοχές θηλυκότητας, απλώς περισσότερο συγκαλυμμένη.
Το παράδοξο είναι πως όσο το athleisure μετατρεπόταν σε κυρίαρχη αισθητική της εποχής, τόσο οι ίδιες οι εταιρείες που το έχτισαν άρχισαν να δείχνουν σημάδια κόπωσης. Η Lululemon βρίσκεται αντιμέτωπη με φθορά, κόπωση του κοινού και μια αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στην υπερβολική αισθητική ευεξίας που η ίδια συνέβαλε να δημιουργηθεί. Η Outdoor Voices, που κάποτε παρουσιαζόταν σαν το μέλλον της casual αμερικανικής ζωής, παραλίγο να καταρρεύσει. Η αγορά άρχισε να κουράζεται από τη διαρκή γλώσσα αυτοβελτίωσης. Από την ιδέα ότι κάθε στιγμή της ημέρας πρέπει να μοιάζει παραγωγική, υγιής και και διαρκώς έτοιμη να φωτογραφηθεί.
Παρ’όλα αυτά η κουλτούρα που δημιούργησαν αυτές οι εταιρείες δύσκολα θα εξαφανιστεί. Το athleisure δεν είναι πλέον τάση. Είναι η αισθητική έκφραση μιας εποχής που θέλει να αισθάνεται άνετα αλλά όχι χαλαρή, fit αλλά όχι κουρασμένη, φυσική αλλά και απολύτως ελεγχόμενη. Είναι η μόδα μιας κοινωνίας που έχει μετατρέψει το σώμα σε μόνιμο project διαχείρισης.
Τα κολάν έγιναν τελικά πιο ισχυρά από το κοστούμι. Όχι επειδή είναι πιο άνετα. Αλλά επειδή εκφράζουν τέλεια τη μεγαλύτερη φαντασίωση της σύγχρονης ζωής: να δείχνεις συνεχώς καλά, ενώ στην πραγματικότητα δεν σταματάς ποτέ να δουλεύεις πάνω στον εαυτό σου.
