Η αποχώρηση του Τσάμπι Αλόνσο από τη Ρεάλ Μαδρίτης μοιάζει, με την πρώτη ανάγνωση, σαν μια ακόμη επανάληψη του ίδιου έργου. Ένας προπονητής υψηλών προσδοκιών που δεν κατάφερε να επιβιώσει στον πιο απαιτητικό πάγκο της Ευρώπης. Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους και τις εύκολες ερμηνείες, βρίσκεται μια καθαρά αγωνιστική πραγματικότητα. Η Ρεάλ δεν κατάφερε να προσαρμοστεί στις ιδέες του Αλόνσο και ο Αλόνσο δεν κατάφερε να προσαρμόσει το παιχνίδι του στα χαρακτηριστικά της Ρεάλ. Η σχέση έσπασε στο γήπεδο, πριν σπάσει στα αποδυτήρια. Όσοι γνωρίζουν τη Ρεάλ εκ των έσω σηκώνουν τους ώμους:«Είναι η Ρεάλ. Χάνεις, φεύγεις». Ακούγεται κυνικό. Είναι όμως απλώς ακριβές.
Η Ρεάλ Μαδρίτης είναι ένα σύμπαν που μοιάζει καθηλωμένο σε έναν μόνιμο παλμό μεγαλείου, μια αυτοκρατορία που εξακολουθεί να πιστεύει ότι σε αυτόν τον πλανήτη δεν χρειάζεται να προσαρμόζεται, αλλά ο κόσμος πρέπει να προσαρμόζεται σε εκείνη. Η απομάκρυνση του Τσάμπι Αλόνσο εντάσσεται σε αυτή την παράξενη σταθερά. Ένας άνθρωπος που, στα χαρτιά, φαινόταν να ενσαρκώνει μια «τρίτη οδό» για το σύλλογο, ούτε την επιθετικότητα τύπου Κάρλο Αντσελότι, ούτε τη δογματική ακαδημαϊκότητα τύπου Γκουαρδιόλα. Ένας προπονητής που συνδύαζε την ηρεμία, την τεχνική ευφυΐα και έναν σχεδόν κλασικό ανθρωπισμό. Μια αίσθηση ότι ο ποδοσφαιριστής χρειάζεται πλαίσιο, όχι απλώς ελευθερία. Το πρόβλημα είναι ότι στη Ρεάλ Μαδρίτης το «πλαίσιο» θεωρείται ύβρις απέναντι στην ελευθερία των σταρ. Και στην πρώτη σύγκρουση μεταξύ μιας ιδέας και μιας δομής που αντιστέκεται σε κάθε ιδέα, η ιδέα συνήθως καταρρέει.
Το πρώτο εμπόδιο ήταν το αγωνιστικό στυλ. Η Ρεάλ παραδοσιακά βασίζεται σε έντονη ατομική πρωτοβουλία και στο ταλέντο των επιθετικών της. Ο Αλόνσο, με βάση όσα είδαμε στη Λεβερκούζεν, θέλει μια ομάδα που λειτουργεί μέσα από ξεκάθαρες δομές, σταθερές γραμμές, έντονη πειθαρχία και ρόλους που δεν αλλάζουν ανάλογα με την έμπνευση του κάθε σταρ. Αυτό το χάσμα έγινε εμφανές σε δύο φάσεις. Σε μεγάλο αριθμό αγώνων, η Ρεάλ εμφανίστηκε να αμύνεται πολύ χαμηλά. Ήταν σαφές ότι ο Αλόνσο προσπαθούσε να προστατεύσει μια μεσαία γραμμή που δεν διέθετε το «6άρι» που απαιτεί το σύστημά του – έναν παίκτη τύπου Μαρτίν Θουμπιμέντι – που θα έδινε σταθερότητα, κάλυψη και σωστή κατανομή χώρου. Χωρίς αυτό το στήριγμα, η ομάδα υποχωρούσε για να μην εκτεθεί. Αποτέλεσμα; Πολλοί παίκτες πίσω από τη μπάλα, λίγη πίεση στη μεσαία ζώνη, και ένα στυλ που δεν ταίριαζε στην αγωνιστική κουλτούρα της Ρεάλ.
Στο άλλο άκρο, όταν η ομάδα έβγαινε μπροστά, έμοιαζε να λειτουργεί χωρίς καθαρό πλάνο. Οι γραμμές άνοιγαν, οι αποστάσεις γίνονταν τεράστιες, οι ρόλοι θόλωναν. Ο Εμπαπέ έπαιρνε την μπάλα σε μεγάλα πλάτη του γηπέδου, ο Βινίσιους λειτουργούσε κυρίως με ατομικές ενέργειες και η σύνδεση της μεσαίας γραμμής με την επίθεση δεν είχε σταθερότητα. Σε παιχνίδια υψηλής έντασης, ολόκληρη η λειτουργία της Ρεάλ εξαρτιόταν από δύο παράγοντες. Τις αποκρούσεις του Κουρτουά και τις εμπνεύσεις του Μπαπέ σε καταστάσεις 1-με-1. Όταν αυτά δεν έρχονταν, η ομάδα έδειχνε χαμένη. Δεν υπήρχε σταθερή διάταξη ανάπτυξης, ούτε αυτοματισμοί που θα επέτρεπαν στα επιθετικά χαφ να βρουν ρυθμό. Η μεγαλύτερη δυσκολία του Αλόνσο ήταν κάτι που στη Ρεάλ είναι διαχρονικό: η μεσαία γραμμή. Ο Αλόνσο σχεδιάζει τις ομάδες του πάνω σε έναν κόφτη που κρατάει θέση, οργανώνει το pressing, καθορίζει τον ρυθμό και αποτελεί την «άγκυρα» της ομάδας. Στη Ρεάλ, αυτός ο ποδοσφαιριστής δεν υπήρχε. Αυτό οδήγησε σε έναν φαύλο κύκλο. Η άμυνα δεν αισθανόταν ασφαλής, η επίθεση δεν έβρισκε στήριξη και ο ρυθμός έσπαγε.
Η Ρεάλ δεν είναι σύλλογος με προπονητή. Είναι σύλλογος με πρόεδρο, αστέρια και μια ατμόσφαιρα όπου ο τεχνικός επιβιώνει μόνο όσο δεν στέκεται εμπόδιο στο οικοσύστημα των εμπορικών αποφάσεων και των επιθυμιών του ρόστερ. Ο μύθος λέει ότι στη Μαδρίτη ο προπονητής «δεν έχει σημασία». Στην πράξη, έχει μέχρι να διαφωνήσει. Ο Αλόνσο βρέθηκε από νωρίς αντιμέτωπος με δυο αμετάβλητους θεσμούς. Τη βαρύτητα των σταρ που λειτουργούν σαν αυτόνομες πολιτείες και την αντίσταση του συλλόγου σε οποιονδήποτε προσπαθήσει να επιβάλει σύστημα αντί για ατομική λάμψη.
Αντί να γίνει ο αρχιτέκτονας μιας νέας ταυτότητας, κατέληξε να παλεύει απλώς για τον έλεγχο των αποδυτηρίων. Και σύμφωνα με πηγές μέσα στην ομάδα: «κανείς δεν τον συμπάθησε πραγματικά». Είτε αυτό είναι υπερβολή είτε ακριβές, η πραγματικότητα είναι ότι οι ιδέες του δεν «κούμπωσαν». Στη Ρεάλ, οι σχέσεις έχουν πάντα πολιτικές προεκτάσεις. Η επιλογή ενός νεαρού παίκτη αντί για έναν σταρ δεν είναι απλώς προπονητική απόφαση, είναι δήλωση. Ο Αλόνσο προσπάθησε να βρει συνδετικούς κρίκους σε νεότερους, πιο εύπλαστους παίκτες. Αυτό όμως ερμηνεύτηκε σαν υποβάθμιση των «βεντετών» και άγγιξε τις λεπτές ισορροπίες του ρόστερ. Ορισμένοι μιλούν για «απώλεια αποδυτηρίων» σε χρόνο ρεκόρ. Άλλοι για παίκτες που έβλεπαν έναν προπονητή να προσπαθεί να επιβάλει ιδέες χωρίς τα κατάλληλα υλικά. Η αλήθεια ίσως βρίσκεται στη μέση. Ο Αλόνσο δεν είχε το κατάλληλο ρόστερ για το σχέδιο του, και το ρόστερ δεν είχε την υπομονή για το σχέδιο του Αλόνσο.
Το πραγματικό δράμα αυτής της ιστορίας δεν είναι ο Αλόνσο. Είναι η Ρεάλ. Ένας σύλλογος που διακηρύσσει ότι θέλει να εξελιχθεί, αλλά στην πράξη αντιδρά σχεδόν αλλεργικά σε οτιδήποτε μοιάζει με συστηματική μεταρρύθμιση. Θέλει ποδόσφαιρο του 2026 με λογική του 2002. Θέλει μοντέρνες αρχές αλλά χωρίς την «ταπείνωση» της πειθαρχίας. Θέλει να αποδείξει ότι μπορεί να κάνει το σύστημα να λειτουργήσει χωρίς να εγκαταλείψει τον μύθο της ατομικής ιδιοφυΐας. Η απομάκρυνση του Αλόνσο, λοιπόν, δεν είναι μια αποτυχία του ίδιου. Είναι μια επαναλαμβανόμενη άρνηση εξέλιξης εκ μέρους του οργανισμού. Και αυτό είναι που κάνει τη Ρεάλ τόσο γοητευτική αλλά και τόσο παγιδευμένη. Προστατεύει τον μύθο της, ακόμη κι όταν αυτός ο μύθος εμποδίζει την πρόοδο.
Ο Αλόνσο δεν πρόκειται να πληρώσει μακροπρόθεσμα την αποτυχία του στη Ρεάλ. Η αγορά προπονητών τον θεωρεί ακόμη «ελίτ υλικό». Το όνομά του θα πέσει ξανά στο τραπέζι για Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, για ομάδες της Premier League που αναζητούν προπονητή με προσωπικότητα, πειθαρχία και σύγχρονη τακτική δομή. Η Ρεάλ, από την άλλη, θα παραμείνει ίδια. Θα αναζητήσει έναν νέο προπονητή, πιθανότατα με υπόσχεση ανανέωσης, και πιθανότατα θα τον απολύσει στο πρώτο στραβοπάτημα. Στον κόσμο της Ρεάλ, η σταθερότητα βρίσκεται μόνο στην αλλαγή και η αλλαγή υπάρχει μόνο για να διατηρείται η σταθερότητα.
