Φέτος συμπληρώνονται περίπου τριάντα χρόνια από τη γέννηση των Pokémon, αρκετός χρόνος ώστε ένα παιχνίδι να μετατραπεί σε παγκόσμιο οπτικό σύστημα αναγνωρίσιμων χαρακτήρων, από παιχνίδια και κάρτες μέχρι ρούχα και οθόνες. Τα πλάσματα όμως που θυμόμαστε σήμερα δεν μοιάζουν ιδιαίτερα με αυτά των τελών των ’90s. Η αλλαγή δεν ήταν καλλιτεχνική αλλά εταιρική: όσο μεγάλωνε το φαινόμενο, η εικόνα έπρεπε να γίνει ενιαία σε παιχνίδια, σειρές και προϊόντα. Όχι επειδή άλλαξαν μέσα στο παιχνίδι, αλλά επειδή άλλαξε κυρίως ο τρόπος που επιτρέπεται να τα βλέπουμε.
Στην εποχή του πρώτου Game Boy η εικόνα ήταν εξαιρετικά περιορισμένη: χαμηλή ανάλυση, ελάχιστα χρώματα, αυστηρό πλέγμα εικονοστοιχείων. Το παιχνίδι δεν μπορούσε να δείξει πραγματικά τι ήταν ένα Pokémon, έδινε μόνο μια υπόδειξη. Το πλάσμα ολοκληρωνόταν αλλού: σε κάρτες, περιοδικά, σειρές κινουμένων σχεδίων, ζωγραφιές παιδιών. Δεν υπήρχε ενιαίος οδηγός σχεδίασης, κι έτσι κάθε καλλιτέχνης συμπλήρωνε διαφορετικά τα κενά.
Ο Pikachu μπορούσε να είναι στρουμπουλός ή λεπτός. Άλλα τέρατα φαίνονταν χαριτωμένα, άλλα σχεδόν αρπακτικά. Υπήρχαν εικόνες όπου ζούσαν μαζί σαν κοινότητα και άλλες όπου κυνηγούσαν το ένα το άλλο. Η ποικιλία δεν ήταν αισθητική επιλογή — ήταν τεχνική ανάγκη. Οι περιορισμοί της οθόνης άφηναν χώρο στη φαντασία του κοινού, και αυτό μάλλον δεν ήταν τυχαίο προνόμιο αλλά αποτέλεσμα αδυναμίας.
Όταν το φαινόμενο μεγάλωσε, εμφανίστηκε και η ανάγκη ελέγχου. Στις αρχές των 2000s ο σχεδιασμός σταθεροποιείται για λόγους αναγνωρισιμότητας και εμπορικής εκμετάλλευσης. Οι αναλογίες ορίζονται, ο φωτισμός αποκτά κανόνες, οι μορφές εγκρίνονται με ακρίβεια. Το Pokémon παύει να είναι ερμηνεία και γίνεται εταιρικό σύμβολο και μια εικόνα που πρέπει να αναγνωρίζεται παντού ίδια. Εδώ συμβαίνει μια αθόρυβη αλλαγή. Η φαντασία δεν εξαφανίζεται αλλά έχει περιορισμούς. Οι νέες εκδοχές επιτρέπονται, αλλά μόνο μέσα σε συγκεκριμένα όρια.
Η πρώτη γενιά παικτών μεγάλωσε με πλάσματα ασαφή, που άλλαζαν από κάρτα σε κάρτα. Η επόμενη μεγάλωσε με σταθερές εμβληματικές μορφές. Παρ’ όλα αυτά οι παλιές εικόνες συχνά φαίνονται πιο «ζωντανές». Όχι επειδή ήταν καλύτερες αλλά επειδή άφηναν τον θεατή να συμπληρώνει κάτι δικό του.
Κάθε μεγάλη ποπ κουλτούρα περνά αυτή τη μετάβαση από έναν ανοιχτό φανταστικό κόσμο, σε μια προστατευμένη εταιρική εικόνα. Τα Pokémon απλώς το έκαναν μπροστά στα μάτια μιας γενιάς που μεγάλωνε μαζί με το διαδίκτυο. Στην αρχή συλλέγαμε πλάσματα επειδή ήταν διαφορετικά. Σήμερα τα συλλέγουμε επειδή είναι αναγνωρίσιμα. Η νοσταλγία δεν αφορά μόνο την παιδική ηλικία. Αφορά μια εποχή όπου η εικόνα δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί και όταν κάθε τέρας μπορούσε να μοιάζει λίγο διαφορετικό κάθε φορά που το σκεφτόσουν.
Η σύγχρονη κουλτούρα υπόσχεται άπειρες επιλογές αλλά παράγει όλο και πιο σταθερά σύμβολα. Τα Pokémon ήταν από τους πρώτους ψηφιακούς χαρακτήρες που το έδειξαν καθαρά. Η τεχνολογία πρώτα ανοίγει τη φαντασία και μετά τη μορφοποιεί. Κάποια στιγμή κάθε κόσμος γίνεται αρχείο, κάθε χαρακτήρας οδηγός εταιρικής ταυτότητας και κάθε ανάμνηση επίσημη εκδοχή. Ίσως γι’ αυτό, παρά τις εκατοντάδες νέες δημιουργίες, πολλοί επιστρέφουν ακόμη στα αρχικά 151. Όχι επειδή ήταν τα καλύτερα αλλά επειδή ήταν τα τελευταία που δεν είχαν αποφασίσει πλήρως τι είναι.
