H Μπάρμπαρα Κρούγκερ γράφει πάνω στην πόλη

Οι λέξεις εμφανίζονται εκεί που δεν τις περιμένεις. Στο περπάτημα, στη καθημερινή ιαδρομή, πάνω σε έναν τοίχο που μέχρι χθες περνούσες βιαστικά. Δεν ζητούν να τις θαυμάσεις, σε σταματούν. Σε υποχρεώνουν να τις διαβάσεις, να τις σκεφτείς, να αναρωτηθείς αν απευθύνονται σε όλους ή αποκλειστικά σε εσένα. Από τις 28 Απριλίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026, η Αθήνα φιλοξενεί για πρώτη φορά αυτή την εμπειρία σε πλήρη ανάπτυξη. Το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος παρουσιάζει την έκθεση «Untitled (Pride and Contempt)», την πρώτη ατομική έκθεση στην Ελλάδα της εμβληματικής Μπάρμπαρα Κρούγκερ, σε επιμέλεια της Κατερίνας Σταθοπούλου. Δεκατρία νέα έργα, ειδικά σχεδιασμένα για τον εξωτερικό χώρο του ΚΠΙΣΝ, απλώνονται και στις δύο πλευρές του Καναλιού, μετατρέποντας τον δημόσιο χώρο σε πεδίο έντασης, διαλόγου και προσωπικής εμπλοκής.

Κεντρικό σημείο της έκθεσης αποτελεί μια μνημειακή τοιχογραφία μήκους 90 μέτρων στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Δεν λειτουργεί ως φόντο ή αρχιτεκτονική παρέμβαση, αλλά ως πράξη τοποθέτησης. Oι λέξεις της Κρούγκερ εγκαθίστανται πάνω σε έναν θεσμό γνώσης, μνήμης και συλλογικού λόγου, μετατρέποντας την ανάγνωση από ήσυχη συνήθεια σε πολιτική χειρονομία. Η Κρούγκερ, εδώ και πέντε δεκαετίες, χρησιμοποιεί τη γλώσσα σαν εργαλείο αποσταθεροποίησης. Δανείζεται την αισθητική της διαφήμισης και της μαζικής επικοινωνίας για να τη στρέψει εναντίον της ίδιας της εξουσίας που τη γέννησε. Οι φράσεις της μοιάζουν με συνθήματα, αλλά δεν προσφέρουν καμία βεβαιότητα. Αφήνουν τον αναγνώστη εκτεθειμένο, χωρίς άνετη απόσταση.

Στην αθηναϊκή έκθεση, τα έργα παρουσιάζονται για πρώτη φορά γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. «ΤΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟ». «Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΜΥΘΟΣ». Λέξεις αυστηρές, σχεδιασμένες σε έντονες αντιθέσεις μαύρου, λευκού και πράσινου, που λειτουργούν σαν καθρέφτες. Δεν σου λένε τι να πιστέψεις, αλλά σε αναγκάζουν να αναγνωρίσεις τις αντιφάσεις σου. Το έργο της Κρούγκερ μοιάζει σήμερα σχεδόν ανησυχητικά σύγχρονο. Σε ένα ευρωπαϊκό τοπίο όπου η έννοια της αλήθειας διαπραγματεύεται διαρκώς και η δημόσια γλώσσα φορτίζεται πολιτικά, τα έργα της συνομιλούν άμεσα με το παρόν. Το ερώτημα «ποιος έχει φωνή και πώς τη χρησιμοποιεί» διατρέχει ολόκληρη την έκθεση, χωρίς να προσφέρει εύκολες απαντήσεις.

Η επιλογή του δημόσιου χώρου δεν είναι τυχαία. Η Κρούγκερ έχει επανειλημμένα μεταφέρει το έργο της έξω από τα μουσεία σε αφίσες, περιοδικά, ρούχα, LED οθόνες, στάσεις λεωφορείων, προσόψεις κτιρίων. Εκεί όπου η τέχνη δεν προστατεύεται από τον θεσμικό της μανδύα, αλλά εκτίθεται στην καθημερινότητα, στην αδιαφορία, στην αντίδραση. Η παρουσία της στο ΚΠΙΣΝ εντάσσεται στη διαρκή προσπάθεια του οργανισμού να φέρνει στον δημόσιο χώρο έργα με ισχυρό διεθνές αποτύπωμα, χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Όμως το ουσιαστικό διακύβευμα της έκθεσης δεν είναι θεσμικό. Είναι προσωπικό. Βρίσκεται στη στιγμή που διαβάζεις μια φράση και συνειδητοποιείς ότι δεν μπορείς να την προσπεράσεις.

Η «Untitled (Pride and Contempt)» δεν λειτουργεί ως απλή εικαστική πρόταση. Είναι μια συνθήκη εγρήγορσης. Μια υπενθύμιση ότι η γλώσσα διαμορφώνει την πραγματικότητα και ότι η τέχνη, όταν παύει να είναι διακοσμητική, μπορεί να γίνει επικίνδυνα ακριβής.