«Χαμένη Άνοιξη» – Έρχονται (ξανά) γεγονότα

Το 1976 ο Στρατής Τσίρκας, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Γιάννη Χατζηανδρέα, θέλοντας να περιγράψει την περίοδο πολιτικής αστάθειας της δεκαετίας του ΄60 έγραψε τη «Χαμένη Άνοιξη» ως το πρώτο μέρος μια άτυπης τριλογίας που θα είχε τίτλο «Δίσεκτα χρόνια», ωστόσο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Το κύκνειο άσμα του Τσίρκα αποτελεί ίσως το σημαντικότερο έργο της μεταπολεμικής περιόδου, μετά τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες». Ένα οδοιπορικό μνήμης στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις που ακολούθησαν την αποπομπή του Γεώργιου Παπανδρέου στις 15 Ιουλίου 1965 και στην ουσία έστρωσαν τον δρόμο για την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών στις  21 Απριλίου του 1967.

Η παραίτηση Παπανδρέου και η κυβέρνηση των αποστατών που επέβαλε το παλάτι, πυροδότησαν μια σειρά από μαζικές διαδηλώσεις που κράτησαν περίπου εβδομήντα ημέρες. Την 21η Ιουλίου, στη διασταύρωση Σταδίου και Χρήστου Λαδά, ο 22άχρονος φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας πέφτει νεκρός σε επίθεση της αστυνομίας προς τους διαδηλωτές. Εκείνη η περίοδος έμεινε στην ιστορία ως τα «Ιουλιανά» και αποτελεί τον πυρήνα του μυθιστορήματος του Τσίρκα.

Η παράσταση

Ο Άρης Λάσκος μεταγράφει τη «Χαμένη Άνοιξη» ανοίγοντας ένα παράθυρο διαλόγου με το σήμερα εντοπίζοντας συγγένειες με την υπάρχουσα πολιτική επικαιρότητα. Έχοντας στα χέρια του έναν πολύτιμο μάρτυρα εκείνης της περιόδου προσαρμόζει τον λόγο του συγγραφέα στη σκηνική γλώσσα του θεάτρου με αριστουργηματικό τρόπο.  Χωρίς να αλλοιώσει τα ιστορικά στοιχεία  καταφέρνει να συμπυκνώσει τα αφηγηματικά μέρη του έργου εγκιβωτίζοντας ντοκουμέντα που προέκυψαν από πρωτοσέλιδα εφημερίδων, απομαγνητοφωνήσεις και ενδελεχή έρευνα, χωρίς όμως να διακόπτει τον παραληρηματικό λόγο του συγγραφέα.

Η σκηνοθεσία του Βαλάντη Φράγκου διαχειρίζεται έξυπνα το χειμαρρώδες υλικό του Τσίρκα καταφέρνοντας να οριοθετήσει τους χαρακτήρες του έργου γύρω από ένα κεντρικό ζευγάρι που δεν είναι άλλο από τον Ανδρέα, που επιστρέφει από την Τασκένδη έπειτα από 18 χρόνια εξορίας και τη Φλώρα, μια απολιτική γυναίκα που τον πολιορκεί. Οι εναλλαγές των σκηνών, με την προσθήκη κινηματογραφικών μέσων, λειτουργούν ως θεατρικό μοντάζ σε μια κινηματογραφική αφήγηση που βρίσκει τον δρόμο της προς την πλατεία.

Το αφαιρετικό σκηνικό της Ζωής Μολυβδά Φαμέλλη συνομιλεί διακριτικά με τον πλουραλισμό του έργου αφήνοντας τις σκηνές να αναπνεύσουν, χωρίς περιττές πληροφορίες. Τα βίντεο που προβάλλονται σε επιμέλεια Αspalax, αποτυπώνουν πιστά τον παλμό από το φορτισμένο κλίμα των Ιουλιανών.

Οι ερμηνείες

Αναμφίβολα, η παράσταση χρωστάει τη θετική της διαδρομή στις ερμηνείες των ηθοποιών που πρέπει να ανταπεξέλθουν σε ένα τεράστιο όγκο δεδομένων.  Επί, σχεδόν 2,5 ώρες οι Ελένη Ζαραφίδου, Άρης Λάσκος, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Τζίνη Παπαδοπούλου, Δημήτρης Πασσάς και Συμεών Τσακίρης γίνονται όλα τα πρόσωπα του έργου σε μια παράσταση που δονείται από το πρώτο λεπτό. Οι ηθοποιοί απευθύνονται στο κοινό με τρόπο άμεσο κατορθώνοντας να το κάνουν μέρος της ιστορίας και όχι απλά παρατηρητή της.

Αντί επιλόγου

Η τέταρτη υπόκλιση από το παρατεταμένο χειροκρότημα αλλά και η συγκίνηση, κυρίως των νέων ανθρώπων, που παρακολούθησαν την παράσταση, αναγνωρίζει την ύπαρξη ενός θεάτρου που δεν κουνάει το δάχτυλο και δεν επιθυμεί τη στείρα ανάγνωση των γεγονότων, αλλά συμβάλει στην παρατήρησή τους επιθυμώντας την αφύπνιση· και αυτό είναι κάτι που επετεύχθη στη μεταφορά της «Χαμένης Άνοιξης» στη σκηνή από τον Βαλάντη Φράγκο και τον Άρη Λάσκο.