«Νεκροταφείο Αυτοκινήτων»: θέατρο μετά την καταστροφή στον Βοτανικό

Σε έναν δρόμο του Βοτανικού, εκεί όπου άλλοτε ακούγονταν καστάνιες καρυδάκια από μπουλόνια και η μυρωδιά του λαδιού κολλούσε στα ρούχα, ένα πρώην συνεργείο μετατρέπεται σε σκηνή αποκάλυψης. Στο Φρένο, το Φρένο φιλοξενεί από τις 2 Μαρτίου έως τις 7 Απριλίου το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» του Φερνάντο Αρραμπάλ, σε σκηνοθεσία του Οδυσσέα Ζήκα.

Η ιστορία ξεκινά με μια σχεδόν μυθολογική καταστροφή: μέσα σε μία νύχτα, εκατομμύρια άνθρωποι μπαίνουν στα αυτοκίνητά τους και συγκρούονται μετωπικά χωρίς αιτία, χωρίς εξήγηση, ένα συλλογικό συμβάν που θα ονομαστεί απλώς «το μεγάλο κακό». Ο κόσμος δεν τελειώνει θεαματικά· απλώς παύει να έχει νόημα.

Από τα συντρίμμια αναδύεται μια μικρή κοινότητα επιζώντων. Ορφανοί της ταχύτητας, εγκαθίστανται σε ένα νεκροταφείο αυτοκινήτων και προσπαθούν να ξαναφτιάξουν πολιτισμό με ό,τι απέμεινε: στραβωμένα τιμόνια, σκουριασμένα σασί και αναμνήσεις. Ένα κατεστραμμένο όχημα γίνεται τοτέμ, αντικείμενο λατρείας μιας εποχής που κάποτε υποσχόταν πρόοδο και τώρα θυμίζει μόνο την απουσία της.

Το έργο του Αρραμπάλ δεν αφηγείται την καταστροφή απλά κατοικεί μέσα της. Η βία και η τρυφερότητα εναλλάσσονται, το χιούμορ γεννιέται από την απόγνωση και η καλοσύνη αντιμετωπίζεται σαν ύποπτη πράξη. Στο παράλογο σύμπαν του, η ιεροτελεστία και η ιεροσυλία είναι οι δύο όψεις της ίδιας ανάγκης: να συνεχίσει ο άνθρωπος να πιστεύει σε κάτι, ακόμα κι όταν όλα έχουν χαθεί.

Ο Ζήκας αξιοποιεί τον χώρο του συνεργείου όχι ως σκηνικό αλλά ως μνήμη. Η βιομηχανική φθορά δεν αναπαρίσταται είναι παρούσα. Οι ηθοποιοί κινούνται σαν να μαθαίνουν εκ νέου τον κόσμο, σαν να επινοούν από την αρχή τους κανόνες της συνύπαρξης. Το αποτέλεσμα μοιάζει λιγότερο με μετα-αποκαλυπτική αφήγηση και περισσότερο με τελετουργία επανεκκίνησης: μια ανθρωπότητα που προσπαθεί να θυμηθεί τι σημαίνει να είναι ανθρώπινη. Ένα θέατρο για την εποχή μετά το τέλος ή ίσως για την εποχή που ζούμε ήδη.