Από τις 5 έως τις 15 Μαρτίου 2026, το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης επιστρέφει με μια επιλογή ταινιών που μοιάζει λιγότερο με αφιέρωμα και περισσότερο με χάρτη μνήμης. Πέντε ντοκιμαντέρ για πρόσωπα που δεν ανήκουν απλώς στην Ιστορία του πολιτισμού, αλλά συνεχίζουν να τον διαμορφώνουν — ακόμη και μέσα από την απουσία τους. Η Κιμ Νόβακ, η Μαριάν Φέιθφουλ, ο Ρόμπερτ Ουίλσον, ο Ίρβιν Ουέλς, ο Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ και η γενιά που κινήθηκε γύρω του δεν παρουσιάζονται εδώ ως «μύθοι», αλλά ως ενεργά πεδία σύγκρουσης ανάμεσα στη δημιουργία και τη φθορά, την τέχνη και την πολιτική, τη μνήμη και τη λήθη.
Marianne Faithfull – Broken English
Οι Ίεν Φορσάιθ και Τζέιν Πόλαρντ δεν επιχειρούν μια βιογραφία. Το Broken English μοιάζει περισσότερο με τελετουργία. Ένα υβρίδιο ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, όπου η Μαριάν Φέιθφουλ, ένα από τα πιο ανθεκτικά και ασυμβίβαστα σύμβολα της μουσικής, ξανασυστήνεται όχι μέσα από χρονολογίες, αλλά μέσα από θραύσματα ζωής. Με αφηγηματικούς «οδηγούς» την Τίλντα Σουίντον και τον Τζορτζ ΜακΚέι, η ταινία χτίζει έναν χώρο που οι δημιουργοί ονομάζουν «Υπουργείο της Μη Λήθης». Εκεί, η μνήμη δεν είναι αρχειακή, αλλά βιωματική. Highlight η συγκινητική τελευταία ηχογράφηση της Φέιθφουλ με τον Νικ Κέιβ και τον Ουόρεν Έλις, μια στιγμή όπου η τέχνη δεν αντιστέκεται στον χρόνο, απλώς τον αποδέχεται.
Kim Novak – Kim Novak’s Vertigo
Ο Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ, σταθερός συνομιλητής του Φεστιβάλ, υπογράφει ένα στοιχειωτικό πορτρέτο της Κιμ Νόβακ, της γυναίκας που έγινε σύμβολο μέσα από το Vertigo του Χίτσκοκ και επέλεξε συνειδητά να αποσυρθεί από τον μύθο. Η Νόβακ ανοίγει το σπίτι της, μοιράζεται έργα ζωγραφικής, κοστούμια, αναμνήσεις από τον Χίτσκοκ και μιλά για την απόφαση να εγκαταλείψει το Χόλιγουντ. Το ντοκιμαντέρ δεν επιχειρεί αποκατάσταση, αλλά κατανόηση για τον τρόπο που μια σταρ μπορεί να αρνηθεί τον ρόλο της και να επιβιώσει καλλιτεχνικά έξω από το σύστημα που τη δημιούργησε.
Irvine Welsh – Reality Is Not Enough
Ο Ίρβιν Ουέλς δεν σταμάτησε ποτέ να ενοχλεί. Στο Reality Is Not Enough του Πολ Σουνγκ, τον συναντάμε σε περιοδεία στον Καναδά, να δοκιμάζει DMT σε θεραπευτικό πλαίσιο και να ξανανοίγει, με τον πιο άβολο τρόπο, τη συζήτηση για τα όρια της συνείδησης και της δημιουργίας. Η ταινία λειτουργεί ταυτόχρονα ως προσωπογραφία και ως συλλογικό πορτρέτο της βρετανικής κοινωνίας των τελευταίων δεκαετιών. Αναγνώσεις αποσπασμάτων από τον Νικ Κέιβ και τον Λίαμ Νίσον συμπληρώνουν ένα ντοκιμαντέρ που δεν χαϊδεύει τον δημιουργό του, αλλά τον τοποθετεί εκεί που πάντα ανήκε: μέσα στη σύγκρουση.
Robert Wilson – Robert Wilson and the Civil Wars
Γυρισμένο το 1984 και παρουσιαζόμενο σήμερα σε αποκατεστημένη κόπια, το ντοκιμαντέρ του Χάουαρντ Μπρούκνερ παρακολουθεί τον Ρόμπερτ Ουίλσον στη φιλόδοξη και τελικά ανολοκλήρωτη προσπάθεια να δημιουργήσει μια δωδεκάωρη όπερα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Δεν είναι απλώς ένα making-of. Είναι ένα σπάνιο ντοκουμέντο για τη διαδικασία της δημιουργίας σε ακραία κλίμακα. Το γεγονός ότι το υλικό χάθηκε εν μέρει και αναστήθηκε μετά από 12 χρόνια αποκατάστασης, προσδίδει στο φιλμ μια επιπλέον διάσταση, αναδεικνύοντας την τέχνη ως πράξη αντοχής στον χρόνο.
Nova ’78 – Η καρδιά της αντικουλτούρας
Με υλικό που θεωρούνταν χαμένο, οι Άαρον Μπρούκνερ και Ροντρίγκο Αρέιας συνθέτουν ένα ηλεκτρισμένο ταξίδι στη Νέα Υόρκη του 1978, γύρω από το θρυλικό Συνέδριο Nova για την επιστροφή του Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ στις ΗΠΑ. Πάτι Σμιθ, Φρανκ Ζάπα, Λόρι Άντερσον, Φίλιπ Γκλας, Άλεν Γκίνσμπεργκ, Τζον Κέιτζ. Σώματα σε κίνηση, σε παρασκήνια, σε αυθόρμητες συναντήσεις. Το Nova ’78 λειτουργεί ως πολιτισμική χρονοκάψουλα και ταυτόχρονα ως υπενθύμιση ότι η δημιουργική ελευθερία δεν ήταν ποτέ δεδομένη ούτε τότε, ούτε τώρα.
