Κάπου ανάμεσα στο 1977 και το 1979 κάτι άρχισε να αλλάζει. Το punk ξεκίνησε ως άρνηση. Άρνηση της τεχνικής, της υπερβολής, της ίδιας της ιδέας ότι η μουσική πρέπει να είναι “σωστή”. Τρεις συγχορδίες, λίγη οργή, καθόλου υπομονή. Αλλά μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια, οι ίδιες μπάντες που έπαιζαν γρήγορα και άγαρμπα άρχισαν να αλλάζουν τον ήχο τους προς άλλες κατευθύνσεις. Λίγο πιο μακριά, λίγο πιο περίεργα. Σαν να δοκιμάζουν τι αντέχει. Κάποιοι το άνοιξαν προς την τέχνη. Άλλοι το έκαναν πιο σκοτεινό. Άλλοι πέταξαν τελείως την ιδέα της κιθάρας και κράτησαν μόνο την ένταση. Έτσι πριν καν σταθεροποιηθεί το punk ως μουσική, άρχισε να διαλύεται από μέσα. Αυτό που προέκυψε δεν ήταν ακριβώς “μετά”. Ήταν ένα ενδιάμεσο στάδιο. Η επανάσταση απέκτησε αισθητική. Κάπου εκεί γεννήθηκε κάτι που κανείς δεν ήξερε πώς να ονομάσει. Όχι ακριβώς punk. Όχι ακόμα post-punk. Κάτι ενδιάμεσο. Κάτι ανήσυχο. Ίσως εκεί βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας. Όχι στο τι ήταν το punk αλλά στο πότε έπαψε να είναι μόνο αυτό.
Το Marquee Moon των Television δεν έμοιαζε με τίποτα από όσα υποτίθεται ότι ήταν το punk. Ήταν νευρικό, αλλά και σχεδόν ποιητικό. Οι κιθάρες απλά υπήρχαν. Ήταν η πρώτη αλλαγή. Το ίδιο και το Talking Heads: 77. Μια μπάντα που βρέθηκε στο CBGB, αλλά ακουγόταν σαν να παρατηρεί το punk από απόσταση. Σαν κοινωνικό πείραμα. Με το Pink Flag των Wire, οι κανόνες διαλύονται εντελώς: μικρά, κοφτά κομμάτια, αλλά με δομή που δεν υπάκουε σε τίποτα. Και όταν έφτασε το The Scream της Siouxsie, το punk είχε ήδη αρχίσει να σκοτεινιάζει. Το Public Image: First Issue ήταν σχεδόν μια δήλωση: το punk δεν είναι πλέον αρκετό. Ο Τζον Λίντον δεν ήθελε να επαναλάβει τίποτα, ήθελε να το καταστρέψει ξανά. Στην Αμερική, οι Devo έμοιαζαν σαν επιστήμονες που παίζουν punk σε εργαστήριο. Οι Pere Ubu έκαναν θόρυβο με πρόθεση. Οι XTC έτρεχαν πιο γρήγορα από το ίδιο το είδος. Δεν ήταν πια μόνο ενέργεια. Ήταν ατμόσφαιρα.
Σήμερα σε μια εποχή όπου όλα είναι υβριδικά, από την ποπ μέχρι την πολιτική, εκείνη η περίοδος μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ. Όχι γιατί μας έδωσε νέα είδη, αλλά γιατί κατέστρεψε την ανάγκη για είδη. Ακολουθεί μια λίστα από άλμπουμ που ανήκουν ακριβώς σε αυτή τη ζώνη αβεβαιότητας, εκεί όπου το punk αρχίζει να μεταμορφώνεται σε κάτι άλλο, χωρίς ακόμη να ξέρει τι.
Marquee Moon -Television
Το Marquee Moon ανοίγει χώρο εκεί που το punk άλλαζε. Οι κιθάρες δεν επιτίθενται, κινούνται σε κύκλους, σχεδόν υπνωτικά, ενώ ο Tom Verlaine τραγουδά σαν να παρατηρεί την ίδια του τη φωνή. Τα τραγούδια απλώνονται, παίρνουν χρόνο, και όμως κρατούν ένταση. Δεν είναι ρήξη με το punk είναι μετατόπιση. Δείχνει ότι η ενέργεια μπορεί να συνυπάρχει με σκέψη χωρίς να χάνει τη νευρικότητά της.
Ultravox! – Ultravox
Πριν το synth-pop τους καταπιεί, οι Ultravox φτιάχνουν έναν δίσκο που μοιάζει με σύγκρουση επιρροών. Glam, art rock, punk όλα μαζί, τίποτα κυρίαρχο. Η σκιά του David Bowie είναι εμφανής, αλλά η ενέργεια παραμένει ωμή. Το αποτέλεσμα δεν είναι ξεκάθαρο και αυτό είναι το ενδιαφέρον του. Ένα άλμπουμ που μοιάζει να ψάχνει τον εαυτό του την ώρα που παίζει.
Rattus Norvegicus – The Stranglers
Οι Stranglers βαραίνουν το punk χωρίς να το επιβραδύνουν. Το μπάσο είναι μπροστά, τα πλήκτρα δίνουν μια σχεδόν ψυχεδελική υφή, και τα τραγούδια μοιάζουν πιο απειλητικά παρά εκρηκτικά. Δεν υπάρχει η αφέλεια της πρώτης γενιάς, υπάρχει έλεγχος. Το άλμπουμ μοιάζει με βραδινή εκδοχή του punk, πιο κλειστό, πιο αστικό, με διάθεση που κοιτάζει ήδη προς κάτι άλλο.
Richard Hell and the Voidoids – Blank Generation
Το Blank Generation κρατά το look του punk αλλά αλλάζει τη γλώσσα του. Οι κιθάρες είναι κοφτές και νευρικές, τα φωνητικά ασύμμετρα, σχεδόν ανήσυχα. Δεν υπάρχει σταθερότητα, ούτε ρυθμική ασφάλεια. Ο Richard Hell μοιάζει να σπρώχνει τα τραγούδια προς μια πιο αποδομημένη μορφή. Είναι ένας δίσκος που δεν θέλει να σε κερδίσει αλλά προσπαθεί να σε ταράξει.
Talking Heads: 77 – Talking Heads
Οι Talking Heads δεν συμμετέχουν στο punk, το παρατηρούν. Τα τραγούδια βασίζονται σε ρυθμό και επανάληψη, με funk επιρροές και ειρωνική απόσταση. Ο David Byrne τραγουδά σαν να καταγράφει συμπεριφορές, όχι σαν να ξεσπά. Το αποτέλεσμα μοιάζει πιο αστικό και πιο εγκεφαλικό. Ένα άλμπουμ που δεν ανήκει στη σκηνή απλώς παρευρίσκεται
Pink Flag – Wire
Σύντομα τραγούδια, καθαρές ιδέες, καμία περιττή κίνηση. Οι Wire κόβουν το punk στα βασικά και το ξανασυναρμολογούν. Η λιτότητα δεν είναι ανάγκη, είναι επιλογή. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα κάθε κομμάτι λέει ακριβώς ό,τι θέλει.
Suicide – Suicide
Καμία κιθάρα, μόνο μηχανές και φωνή. Οι Suicide αφαιρούν ότι θεωρείται βασικό για το punk και κρατούν μόνο την ένταση. Ο Alan Vega τραγουδά σαν να βρίσκεται σε κρίση, ενώ τα synths επαναλαμβάνονται σχεδόν απειλητικά. Το άλμπουμ δεν προσπαθεί να γίνει αποδεκτό. Στέκεται απέναντι στον ακροατή επιμένοντας σε έναν δικό του κόσμο.
White Music – XTC
Τα τραγούδια κινούνται γρήγορα, αλλά δεν είναι απλά. Οι XTC γεμίζουν τον ήχο με αλλαγές, ιδέες και μικρές εκτροπές από τη φόρμα. Υπάρχει μια pop αίσθηση αλλά το άλμπουμ μοιάζει ανυπόμονο, σαν να θέλει να φύγει μπροστά πριν τελειώσει. Είναι punk που αρχίζει να σκέφτεται χωρίς να σταματά να τρέχει.
The Modern Dance – Pere Ubu
Ένας δίσκος που δεν προσπαθεί να είναι ευχάριστος. Οι ήχοι συγκρούονται, οι ρυθμοί μοιάζουν ασταθείς, και τα φωνητικά κινούνται ανάμεσα σε τραγούδι και αφήγηση. Οι Pere Ubu φτιάχνουν έναν κόσμο που δεν εξηγείται εύκολα. Δεν υπάρχει σαφής κατεύθυνση, μόνο αίσθηση αποδόμησης. Το άλμπουμ λειτουργεί περισσότερο σαν εμπειρία παρά σαν συλλογή τραγουδιών.
Tell Us the Truth – Sham 69
Εδώ το punk γίνεται πιο άμεσο, πιο συλλογικό. Τα τραγούδια έχουν δομή, μελωδία και σαφή κατεύθυνση προς το κοινό. Υπάρχει ενέργεια αλλά και πρόθεση επικοινωνίας. Το άλμπουμ δείχνει το punk ως κάτι που μπορεί να τραγουδηθεί από πολλούς, όχι μόνο να εκφραστεί από λίγους.
Real Life – Magazine
Ο Howard Devoto απομακρύνεται από την αμεσότητα και πηγαίνει προς κάτι πιο εσωτερικό. Τα synths και οι κιθάρες συνυπάρχουν δημιουργώντας έναν ήχο πιο ψυχρό. Δεν υπάρχει βιασύνη, αλλά υπάρχει ένταση. Είναι punk που επιλέγει τη σκέψη αντί της αντίδρασης.
Q: Are We Not Men? A: We Are Devo! – Devo
Οι Devo προσεγγίζουν τη μουσική σαν ιδέα. Το άλμπουμ είναι γεμάτο ειρωνεία, επανάληψη και περίεργες δομές. Τα τραγούδια μοιάζουν απλά αλλά δεν λειτουργούν όπως περιμένεις. Υπάρχει μια απόσταση από το συναίσθημα, μια σχεδόν επιστημονική προσέγγιση. Το punk εδώ γίνεται σχόλιο πάνω στην κοινωνία και τη συμπεριφορά.
Love Bites – Buzzcocks
Μελωδίες που μένουν, στίχοι που κοιτάζουν προς τα μέσα. Οι Buzzcocks κρατούν την ενέργεια αλλά αλλάζουν το περιεχόμενο. Δεν μιλούν για σύγκρουση, αλλά για σχέσεις και αμφιβολίες. Το άλμπουμ ανοίγει χώρο για συναίσθημα χωρίς να χάνει την ταχύτητα. Δείχνει ότι το punk μπορεί να είναι και προσωπικό.
Prehistoric Sounds – The Saints
Οι Saints απομακρύνονται από τον αρχικό ήχο τους και δοκιμάζουν κάτι πιο σύνθετο. Τα τραγούδια έχουν περισσότερα επίπεδα, πιο ήρεμες στιγμές, αλλά και ένταση που επιστρέφει. Το άλμπουμ μοιάζει με μετάβαση που δεν έχει ολοκληρωθεί. Κρατά στοιχεία του παρελθόντος, αλλά κοιτά ξεκάθαρα προς το μέλλον.
Germfree Adolescents – X-Ray Spex
Σαξόφωνο, καθαρές γραμμές, και μια φωνή που ξεχωρίζει. Το άλμπουμ συνδυάζει ενέργεια με σαφή θεματική κατεύθυνση. Τα τραγούδια έχουν δομή αλλά δεν χάνουν την ένταση. Είναι punk που αποκτά περιεχόμενο πέρα από την αντίδραση.
The Scream – Siouxsie and the Banshees
Ο ήχος γίνεται πιο σκοτεινός, πιο ατμοσφαιρικός. Τα drums είναι βαριά, οι κιθάρες λιγότερο επιθετικές και περισσότερο υπόγειες. Η φωνή της Siouxsie κινείται ανάμεσα σε ένταση και έλεγχο. Το άλμπουμ δεν στηρίζεται στην ταχύτητα, αλλά στην αίσθηση. Είναι μια μετατόπιση προς κάτι πιο νυχτερινό.
Public Image: First Issue – Public Image Ltd
Ο John Lydon απορρίπτει ό,τι έκανε πριν. Τα τραγούδια είναι πιο αργά, με έμφαση στο μπάσο και την ατμόσφαιρα. Δεν υπάρχει η ίδια άμεση ένταση, αλλά υπάρχει βάθος. Το άλμπουμ λειτουργεί σαν αποδόμηση του punk από μέσα.
Live at the Witch Trials – The Fall
Ακατέργαστο και άμεσο αλλά όχι απλό. Ο Mark E. Smith μιλά περισσότερο παρά τραγουδά, δημιουργώντας μια αίσθηση συνεχούς έντασης. Τα τραγούδια μοιάζουν να κινούνται χωρίς σαφή δομή αλλά κρατούν συνοχή. Το άλμπουμ λειτουργεί σαν δήλωση ύφους.
Three Imaginary Boys – The Cure
Λιτό, σχεδόν γυμνό. Οι κιθάρες είναι καθαρές, οι ρυθμοί απλοί, και η φωνή κρατά απόσταση. Το άλμπουμ δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει. Δημιουργεί χώρο. Είναι μια πιο εσωτερική προσέγγιση, όπου η ένταση εκφράζεται με απουσία.
The Black Album – The Damned
Ένας δίσκος που κοιτά προς πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Punk ενέργεια, αλλά και πιο σκοτεινά, θεατρικά στοιχεία. Τα τραγούδια έχουν ποικιλία, δεν ακολουθούν μία γραμμή. Το άλμπουμ μοιάζει με κλείσιμο μιας περιόδου και άνοιγμα μιας άλλης. Δεν επιλέγει πλευρά τις κρατά όλες ανοιχτές.
