Ο φασισμός δεν ανήκει στα αρχεία της Ιστορίας. Δεν είναι ένα κλειστό κεφάλαιο του 20ού αιώνα, αλλά ένας μηχανισμός που προσαρμόζεται, μεταμφιέζεται και επανέρχεται όταν οι κοινωνίες αποδυναμώνονται. Αυτή τη σκοτεινή, επίμονη αλήθεια φέρνει ξανά στο προσκήνιο το πολιτικό δράμα Σλάντεκ του Έντεν φον Χόρβατ, που παρουσιάζεται στην Αθήνα από την Εταιρεία Θεάτρου Ars Moriendi.
Μετά από έναν επιτυχημένο τριπλό κύκλο παραστάσεων στη Θεσσαλονίκη, το έργο ανεβαίνει για οκτώ μόνο παραστάσεις στο ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ), από τις 29 Δεκεμβρίου έως τις 20 Ιανουαρίου, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:30. Τη μετάφραση υπογράφει ο Γιώργος-Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης και τη σκηνοθεσία ο Θάνος Νίκας, ενώ η δραματουργική επεξεργασία της Πηνελόπης Χατζηδημητρίου απέσπασε υποψηφιότητα για το Βραβείο Δραματουργίας της Ένωσης Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών.
Το «Σλάντεκ» τοποθετείται στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, σε μια Ευρώπη καθημαγμένη από τον Μεσοπόλεμο και τη Μεγάλη Ύφεση. Πληθωρισμός, ανεργία, πείνα, φτώχεια και κοινωνική κατάρρευση συνθέτουν το ιδανικό έδαφος για την άνοδο παραστρατιωτικών μηχανισμών όπως ο «Μαύρος Στρατός». Ο φασισμός δεν εμφανίζεται εδώ ως αφηρημένη ιδεολογία, αλλά ως καθημερινή επιλογή απελπισμένων ανθρώπων που αναζητούν ταυτότητα, ρόλο και νόημα.
Ο Χόρβατ παρακολουθεί με χειρουργική ακρίβεια τη διαδρομή των «μικρών» ανθρώπων προς τη βία. Εκείνων που, πιεσμένοι από τις κοινωνικές συνθήκες, παραδίδουν τη σκέψη τους σε απλοϊκά αφηγήματα δύναμης και καθαρότητας. Στο πέρασμά τους συνθλίβονται γυναίκες, ομοφυλόφιλοι, Εβραίοι, κομμουνιστές, δημοκρατικοί – όποιος δεν χωρά στο νέο κανονιστικό σχήμα. Κανείς δεν μένει αλώβητος.
Η προφητική δύναμη του έργου είναι ανατριχιαστική. Ο φασισμός της δεκαετίας του 1920 μπορεί να ηττήθηκε στρατιωτικά, αλλά τα υλικά του παραμένουν ενεργά: φόβος για το διαφορετικό, ταπείνωση, ανάγκη για έναν «ήρωα» που θα απλοποιήσει τον κόσμο. Αυτόν τον μηχανισμό περιέγραψε δεκαετίες αργότερα ο Umberto Eco ως «Αιώνιο Φασισμό» — έναν τρόπο σκέψης που τρέφεται από τη φτωχοποίηση της γλώσσας, τη ρητορική μίσους, τον λαϊκισμό και τη βία που παρουσιάζεται ως λύση.
Όπως έγραφε ο Έκο, «ο ήρωας του Αιώνιου Φασισμού ανυπομονεί να πεθάνει – και στην ανυπομονησία του αυτή, στέλνει συνήθως στον θάνατο άλλους». Αυτή ακριβώς είναι η ιστορία του Σλάντεκ και των συντρόφων του. Μια ιστορία που δεν ζητά ιστορική απόσταση, αλλά εγρήγορση.
Ο «Σλάντεκ» δεν λειτουργεί ως μνημόσυνο του παρελθόντος. Είναι μια προειδοποίηση για το παρόν.
Ταυτότητα Παράστασης
Μετάφραση: Γιώργος-Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης
Σκηνοθεσία: Θάνος Νίκας
Δραματουργία: Πηνελόπη Χατζηδημητρίου
Σκηνικός Χώρος – Κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ
Ερμηνεύουν: Βύρων Αναγνωστόπουλος, Πάνος Αναγνωστόπουλος, Δανάη Κλάδη, Αλέξης Κότσυφας, Ευγενία Κουζέλη, Θέμης Σουφτάς
Παραστάσεις: Από 29 Δεκεμβρίου 2025 έως 20 Ιανουαρίου 2026
ΠΛΥΦΑ (Κτήριο 7Γ): Κορυτσάς 39, Αθήνα
