Καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι παραδέχονται ότι δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένοι σε μια πνευματική δραστηριότητα και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου σήμερα, έθεσα σε 22 ανθρώπους από τον χώρο του βιβλίου την παρακάτω ερώτηση:
«Ένα αγαπημένο σας πρόσωπό σας εξομολογείται ότι πια δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και να αφοσιωθεί στο διάβασμα και πως του λείπει η εποχή που “χανόταν” μέσα στις σελίδες. Ποιο βιβλίο θα του χαρίζατε για να ανακαλύψει ξανά τη χαρά της ανάγνωσης και γιατί αυτό;»
Αυτές είναι οι απαντήσεις τους:
Ο Σπύρος Αθανασίου προτείνει…
Τον φίλο µου τον Πολ, τον είχε κυριέψει µια έντονη νευρικότητα τελευταία. Δεν µπορούσε να καθίσει σε µια καρέκλα, µιλούσε δυνατά σχεδόν παραληρηµατικά. Το χειρότερο όλων είχε σταµατήσει το ψάρεµα. Του συνέστησα λοιπόν βιβλιοθεραπεία. Με κοίταξε παράξενα και µου απάντησε δειλά ότι θα ήθελε να ξαναρχίσει το διάβασµα αρκεί να του πρότεινα ένα βιβλίο που θα τον «έβαζε µέσα». Του έδωσα το «Νυχτερινό στην Γαλλία» του Φάµπιο Στάσι. Σε λίγες µέρες να σου εµπρός µου ένας άλλος Πολ, ένας άλλος άνθρωπος. «Το βιβλίο µε ταξίδεψε, µε την ήρεµη µπόσα νόβα, µε τα τραγούδια του Λέο Φερρέ, µε τα βιβλία του Ζαν Κλόντ Ιζό, του Σιµενόν, του Ταµπούκι, µε τα Πεσµένα Φύλλα του Πρεβέρ, από την Σικελία έως την Κυανή Ακτή. Με έκανε να δω την ζωή µου µε άλλα µάτια. Ξεχώρισε µου 10 βιβλία να αγοράσω για αρχή.” Να πω την αλήθεια δεν περίµενα ότι θα του έκανα τέτοια ζηµιά.
Ο Σπύρος Αθανασίου είναι βιβλιοπώλης, το βιβλιοπωλείο του ADAGIO II βρίσκεται στη Ναύπακτο / Το μυθιστόρημα «Νυχτερινό στην Γαλλία» του Φάµπιο Στάσι κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε μετάφραση Δήμητρας Δότση.
Ο Αχιλλέας III προτείνει…
Μπροστά στην απόγνωση ενός πρώην αναγνώστη που αναπολεί τις χαρές της ανάγνωσης, ένας αληθινός φίλος δεν μπορεί παρά να απλώσει το χέρι προς το μέρος του και, αντί να τον τραβήξει, να του παραδώσει ένα βιβλίο και να τον αφήσει να βυθιστεί σε αυτό, ώστε να βρει ό,τι έχει χάσει. Το βιβλίο που, εδώ και χρόνια, συνηθίζω να δανείζω ή να χαρίζω σε παρόμοιες περιπτώσεις, και για αυτόν τον λόγο φροντίζω να έχω πάντα δυο αντίτυπά του στη βιβλιοθήκη μου, είναι «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα», του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. Και ενώ γράφω αυτές τις γραμμές, γυρίζω και χαμογελώ σε έναν τεράστιο γάτο, παχύ σαν γουρουνόπουλο, μαύρο σαν κοράκι ή σαν την πίσσα, ο οποίος στέκεται στα δυο του πόδια και, ακουμπώντας στην κάσα της πόρτας, μου γνέφει καταφατικά και μου κλείνει το μάτι, εξακολουθώντας να κρύβει κάτι πίσω από την τριχωτή του πλάτη…
Η συλλογή διηγημάτων του Αχιλλέα ΙΙΙ «Απέξω» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρορ / Το μυθιστόρημα «Ο μαιτρ και η Μαργαρίτα» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο σε μετάφραση των Τίνα Καραγεώργη, Γιούρι Γιαννακόπουλου.
Η Μελανία Δαμιανού προτείνει…
Πιστεύω βαθύτατα ότι η ανάγνωση ενός καλού βιβλίου είναι ένα αντίδοτο στα δηλητήρια της αδιαφορίας, της μνησικακίας και της απάθειας – μια δυνατότητα να εισπνεύσεις βαθιά και να κοιτάξεις κατάματα το χάος. Ένα τέτοιο βιβλίο έχει γράψει ο Κριστιάν Μπομπέν με τον τίτλο «Αιχμάλωτος του λίκνου» – έναν μικρό, ολιγοσέλιδο τόμο στον οποίο ο συγγραφέας μιλάει για τον περίκλειστο κόσμο της παιδικής του ηλικίας, προσφέροντας ένα συγκλονιστικό κείμενο μεταμορφωτικής εγκαρτέρησης και αντοχής – ένα βιβλίο ταπεινών θαυμάτων. Μέσα σε αυτές τις σελίδες χωράνε τα πάντα: ένας λόγος ποιητικός κι όμως γειωμένος που αγκαλιάζει την ύπαρξη, που μπορεί να ζεστάνει με την θέρμη του μια παγωμένη καρδιά, να ζωντανέψει αυτό που παραμένει σε χειμερία νάρκη για να προστατευτεί από την θλίψη.
Ο Μπομπέν εν τέλει μιλάει για την αγάπη – την αγάπη για την ταλαίπωρη πόλη του, για τους σιωπηλούς θησαυρούς των βιβλίων και για την συμμαχία της γραφής, για το πολύτιμο φως μιας μέρας, για τους ανθρώπους που συνεχίζουν να είναι καλοί, παρόλες τις αντιξοότητες. Διαλέγεις τις σελίδες σου, όπως διαλέγεις τον τόπο που θα σταθείς και θα χτίσεις ένα καταφύγιο. Προτείνω ανεπιφύλακτα αυτό το βιβλίο του Κριστιάν Μπομπέν επειδή δημιουργεί ένα χώρο επίγνωσης όπου μπορείς να σταθείς, να ισορροπήσεις – γνωρίζοντας τι καραδοκεί – γνωρίζοντας ότι αντέχεις το φορτίο με αυτό το παράλογο, σουρεαλιστικό, μυστηριώδες θάρρος που σε κάνει να κρατάς τα μάτια σου ανοιχτά κι ίσως να χαμογελάς, κι ας πέφτει το σκοτάδι.
Η νουβέλα «Η λιτανεία του χρόνου» της Μελανίας Δαμιανού κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κίχλη, το επόμενο βιβλίο της θα βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία αρχές καλοκαιριού, από τις ίδιες εκδόσεις / Το βιβλίο «Αιχμάλωτος του λίκνου» του Κριστιάν Μπομπέν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χαραμάδα σε μετάφραση Μαρίας Χρηστίδου.
Ο Νίκος Δαββέτας προτείνει…
Σε αντίθεση με την πλειονότητα των φανατικών αναγνωστών, το καλοκαίρι δεν διαβάζω ογκώδη μυθιστορήματα ή τα λεγόμενα «εύπεπτα» αστυνομικά. Προτιμώ να βλέπω τη θάλασσα. Έτσι κάθε επιστροφή στην πόλη το φθινόπωρο συνοδεύεται από έναν πρόσκαιρο δισταγμό στην ανάγνωση των βιβλίων νέας εσοδείας, που συνήθως εμφανίζονται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων την περίοδο πριν από τις γιορτές.
Φέτος το βιβλίο που με ξαναέβαλε στους ρυθμούς μου ήταν το κλασσικό πια έργο του Τόμας Μαν «Οι Μπούντενμπροκ» που επανακυκλοφόρησε σε νέα μετάφραση της Εμης Βαικούση , από το «Μεταίχμιο». Το είχα διαβάσει και πριν από τριάντα οκτώ χρόνια όταν κυκλοφόρησε από τον «Οδυσσέα» σε μετάφραση της αείμνηστης Τούλας Σιετή και θυμάμαι ακόμη εκείνη την πρώτη συγκίνηση που ένιωσα διαβάζοντας αυτήν την καταπληκτική γερμανική σάγκα. Έπιασα λοιπόν στα χέρια μου για δεύτερη φορά το βιβλίο και αφέθηκα να επιστρέψω στον 19ο αιώνα και την οικογενειακή δίνη των Μπούντενμπροκ, που σαν γνήσιοι προτεστάντες προσπαθούν να κυριαρχήσουν οικονομικά και κοινωνικά στην μικρή τους πόλη την στιγμή που όλα αλλάζουν στην «Γηραιά ήπειρο» και οι αριστοκρατικές οικογένειες σαρώνονται από τα εθνικά ή επαναστατικά κινήματα της εποχής. Θα έλεγα μάλιστα ότι διάβαζα κάτι τόσο σύγχρονο που πολλές φορές λησμόνησα ότι διαδραματίζεται πριν από εκατό πενήντα χρόνια! Σίγουρα αξίζει τον κόπο να το προσεγγίσετε και να «χαθείτε» κι εσείς στον μαγικό κόσμο του Τόμας Μαν.
Το βιβλίο «Η δεσμοφύλακας» του Νίκου Δαββέτα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη / Το μυθιστόρημα «Οι Μπούντενμπροκ» του Τόμας Μαν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Έμης Βαϊκούση.
Ο Γιώργος Θάνος προτείνει…
Γιατί κουραζόμαστε να διαβάζουμε; Πώς μπορεί να εξηγηθεί το αναγνωστικό μπλοκ στα post-covid χρόνια; Οι λόγοι μπορεί να ποικίλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο: η πολυδιάσπαση της προσοχής που προκαλούν τα social media, η κυριαρχία της εικόνας και του σύντομου video ως μορφής αφήγησης, η πληθώρα διαθέσιμων αναγνωσμάτων που δημιουργεί ένα ιδιότυπο FOMO το οποίο δρα ανασταλτικά ως προς την επιλογή του βιβλίου, οι φρενήρεις ρυθμοί της καθημερινότητας. Χρειαζόμαστε κάτι που να μπορεί να ξαναγεννήσει – όσο αυτό είναι δυνατό, μέσα σε μια τόσο απομαγεμένη πραγματικότητα – τη μαγεία που δημιουργούσε η διαδικασία της ανάγνωσης στην παιδική ηλικία.
Η λογοτεχνία τρόμου έχει τη δυνατότητα να προσφέρει αυτή τη χαμένη μαγεία. Η συλλογή υπερφυσικών ιστοριών του σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ «Ο ασημένιος καθρέφτης και άλλες ιστορίες μυστηρίου» (εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος) συγκεντρώνει πολλά από αυτά τα θέλγητρα. Οι σελίδες της ξεχειλίζουν από σασπένς και αγωνία (μιλάμε άλλωστε για τον νου που γέννησε τον Σέρλοκ Χολμς), από την απαραίτητη δόση εξωτισμού και περιπέτειας και από αυτή την «ευχάριστη αίσθηση του τρόμου» που κάνει το συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος τόσο διαχρονικά ελκυστικό. Στα διηγήματα του Doyle που ανθολογούνται στον συγκεκριμένο τόμο παρελαύνουν μούμιες, στοιχειωμένα πλοία, τραπεζάκια πνευματικών συναντήσεων, αλλόκοτοι χαρακτήρες, καταραμένα αντικείμενα, όλα αποτυπωμένα με τη μαεστρία ενός μεγάλου, κλασικού συγγραφέα. Ό,τι πρέπει να διαθέτει ένα βιβλίο για να σε κάνει να μη θέλεις να το αφήσεις από τα χέρια σου, δημιουργώντας ταυτόχρονα αυτό το εντελώς μαγικό συναίσθημα του escapism που ένιωθες όταν πρωτομπλεκόσουν στην υπέροχη περιπέτεια της ανάγνωσης.
Ο Γιώργος Θάνος είναι συγγραφέας και μεταφραστής. Το τελευταίο του βιβλίο, η ανθολογία «Η χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ροές / Η συλλογή υπερφυσικών ιστοριών του σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ «Ο ασημένιος καθρέφτης και άλλες ιστορίες μυστηρίου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου.
Ο Θωμάς Ιωάννου προτείνει…
Ο António Lobo Antunes (1942-2026) Πορτογάλος συγγραφέας και ψυχίατρος, που πέθανε φέτος τον Μάρτιο, στο μυθιστόρημά του με τίτλο «Πάνω στα ποτάμια που κυλούν» (Πόλις, 2019, Μετάφραση: Μαρία Παπαδήμα) πραγματεύεται με όρους υψηλής λογοτεχνίας, αυτή τη φορά από τη σκοπιά τους πάσχοντος και όχι του ιατρού, το θέμα του ίδιου του καρκίνου που τον ταλαιπώρησε. Με την γνωστή αλληλοπεριχώρηση των χρονικών συντεταγμένων που χαρακτηρίζει τη γραφή του, όπου παρελθόν, παρόν και μέλλον εναλλάσσονται εν ριπή οφθαλμού, δεν αφήνει στιγμή τον αναγνώστη να εφησυχάσει, θαρρείς και κάθε στιγμή διακυβεύεται το παν. Και πώς αλλιώς εξάλλου αφού κάθε στιγμή είναι μία και ανεξαγόραστη και μόνο υπό το φάσμα του τέλους το συνειδητοποιούμε οι άνθρωποι. Οι γιατροί λέγεται ότι είναι οι χειρότεροι ασθενείς, είτε γιατί αμελούν τον εαυτό τους υποτιμώντας τα συμπτώματα ή έχοντας μία εκ των έσω πληροφόρηση και γνώση, δυσπιστούν πιο εύκολα και δεν ακολουθούν τις οδηγίες των θεραπόντων.
Ο Antunes ευρισκόμενος αυτός από την «κρύα πλευρά του στηθοσκοπίου», ως ασθενής, δεν έχει αυταπάτες για την πραγματικότητα. Ονομάζει «αχινό» τον καρκίνο που βλάστησε στο σώμα του και αναμετράται με αυτόν τον εσωτερικό εχθρό. Είναι ένας τρόπος κι αυτός να καλοπιάσει το κακό, όπως πολλοί ασθενείς μιλούν για «καρκινάκι» με το υποκοριστικό να θωπεύει τη σκληρή πλευρά των πραγμάτων. Εκείνο που κάνει πολύ εύστοχα ο Antunes, είναι που περιγράφει τη βίαιη απώλεια ταυτότητας που υφίσταται κάθε ασθενής που νοσηλεύεται. Νιώθει απογυμνωμένος ακόμα και από το όνομα του. Σε αυτή τη «φοβερή ανωνυμία θανάτου» αντιτάσσει ως ίαμα και ως ξόρκι τη γραφή του.
Η ποιητική συλλογή «Ανοιχτή ημερομηνία» του Θωμά Ιωάννου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις / Το βιβλίο «Πάνω στα ποτάμια που κυλούν» του António Lobo Antunes κυκλοφορεί από τις ίδιες εκδόσεις σε μετάφραση Μαρίας Παπαδήμα.
Ο Κωνσταντίνος Καλύβας προτείνει…
Αν ένα αγαπημένο μου πρόσωπο ένιωθε αναγνωστική κόπωση και νοσταλγούσε την εποχή που «χανόταν» στις σελίδες ενός βιβλίου, θα του έκανα δώρο το μυθιστόρημα «Θα πέσει η νύχτα» του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη. Επιλέγω αυτό το μυθιστόρημα επειδή διαθέτει την ορμή ενός χειμάρρου που παρασύρει τον αναγνώστη, κερδίζοντας αβίαστα την προσοχή του. Η πλοκή μας μεταφέρει στη σύγχρονη Θεσσαλία, με επίκεντρο τον Λευτέρη Διαμαντόπουλο, τον ισχυρό κληρονόμο μιας βιομηχανικής δυναστείας. Γύρω του υφαίνεται ένας πυκνός ιστός που ενώνει ετερόκλητους ανθρώπους: από τα αδέλφια Στάλα που παλεύουν για την επιβίωση και τον αγαθό γίγαντα Βασιλάκη, μέχρι έναν ιστορικό που αναζητά οστά πεσόντων του ’40 στα βουνά της Αλβανίας. Ένα αρχικό έγκλημα λειτουργεί ως καταλύτης, πυροδοτώντας μια αλυσίδα γεγονότων θανάτων.
Παράλληλα με την έντονη αστυνομική και κοινωνική δράση, το κείμενο αναπνέει μέσα από έναν βαθύ φιλοσοφικό πυρήνα. Οι πρωταγωνιστές συγκρούονται με τον κόσμο και τον εαυτό τους, έχοντας την ψευδαίσθηση πως ορίζουν το πεπρωμένο τους, και αναζητούν μέσα από τις πράξεις τους να ανακαλύψουν αν ανήκουν στο φως ή στο σκοτάδι. Ο λόγος που το προτείνω ως το απόλυτο αντίδοτο στην έλλειψη συγκέντρωσης είναι η ολοζώντανη, σάρκινη υπόσταση των χαρακτήρων και η αριστοτεχνική κλιμάκωση της αγωνίας. Η ανεπιτήδευτη και δυναμική αφήγηση του Τζαμιώτη χτίζει ένα τόσο πειστικό και πολυδαίδαλο σύμπαν, ώστε ο αναγνώστης αφήνει πίσω τις δικές του έγνοιες, βιώνοντας ξανά τη λυτρωτική εμπειρία του να ζεις παράλληλες ζωές μέσα από τη λογοτεχνία.
Ο Κωνσταντίνος Καλύβας είναι βιβλιοπώλης. Το βιβλιοπωλείο του Μικροί Γαλαξίες βρίσκεται στη Μονεμβασιά / Το μυθιστόρημα του Κωνταντίνου Τζαμιώτη «Θα πέσει η νύχτα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Η Πόλα Καπόλα προτείνει…
Κατά τη γνώμη μου οι λόγοι που απομακρυνόμαστε από την ανάγνωση έχουν να κάνουν κυρίως με τον εντατικό τρόπο της σύγχρονης ζωής, τον περιορισμό του ελεύθερου χρόνου και την πολυδιάσπαση από τα πολλά ερεθίσματα που δεχόμαστε. Το διάβασμα απαιτεί παύσεις και συγκέντρωση. Θα πρότεινα κάποιο μικρό σε μέγεθος βιβλίο όπου η πλοκή έχει εντάσεις και σε προσκαλεί να πας παρακάτω «να δεις τι γίνεται», ένα καλό αστυνομικό για παράδειγμα. Αν και η πρόταση έχει να κάνει και με τα ενδιαφέροντα και την ηλικία του ατόμου θα πρότεινα κάποιο βιβλίο της Πατρίτσια Χάισμιθ. Πρόκειται για μια ιδιοφυή συγγραφέα που δημιούργησε έργα με πολυπλοκότητα, σασπένς χιούμορ και ήρωες αντισυμβατικούς και αμφιλεγόμενους αν και απολύτως σαγηνευτικούς. Θεωρώ ότι εύκολα μπορεί κανείς να «χαθεί» μέσα σε ένα μυθιστόρημα της Χάισμιθ.
Η Πόλα Καπόλα είναι εκδότρια (εκδόσεις Νήσος).
Ο Βαγγέλης Κατσιγιάννης προτείνει…
«Όποιος γράφει έχει “προ οφθαλμών” έναν αναγνώστη που τα δέχεται όλα. Αυτός ο “ιδεώδης” αναγνώστης είναι και ο πληρέστερος χαρακτήρας που μπορεί να πλάσει ένας συγγραφέας», γράφει ο υπηρέτης της αφαίρεσης, μινιμαλιστής πεζογράφος, Αχιλλέας Κυριακίδης. «Το διάβασμα (έλεγε ο μέγας Βίκτωρ Ουγκώ) είναι όπως η τροφή και το νερό. Το πνεύμα που δεν διαβάζει χάνει βάρος, όπως ένα σώμα που δεν τρώει».
Με την αντίστροφη εικόνα ενός αναγνώστη που έχει… «μπουχτίσει» από την ανάγνωση και νιώθει την ανάγκη για «δίαιτα» ή «αποτοξίνωση»˙ και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη γνωστή ρήση του Αλεξανδρινού ποιητή και επιγραμματοποιού, Καλλίμαχου «Μέγα βιβλίον, μέγα κακόν», θα χάριζα το μικρό και ευσύνοπτο βιβλιαράκι-κόσμημα «Σημειώσεις για μια ιδιωτική θεωρία της λογοτεχνίας» του Αχιλλέα Κυριακίδη, από την σειρά «Τα άστεγα/αφορισμοί» των αγαπημένων εκδόσεων Κίχλη. Μια σειρά από ευφυείς αποφθεγματικές ρήσεις για το συνολικό φαινόμενο της Λογοτεχνίας, από την συγγραφή στην ανάγνωση, που (προσ)καλούν τον αναγνώστη να (ξανα)δει την Λογοτεχνία σαν το παιχνίδι που (θα έπρεπε να) είναι. Γιατί, όπως γράφει ο Μαιτρ, «Αν η λογοτεχνία δεν είναι παιχνίδι, την έχουμε όλοι πολύ άσχημα»…
Η ποιητική συλλογή «Ονειρεύονται χρώματα» του Βαγγέλη Κατσιγιάννη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εστία / Το βιβλίο «Σημειώσεις για μια ιδιωτική θεωρία της λογοτεχνίας» του Αχιλλέα Κυριακίδη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κίχλη.
Ο Στέλιος Λεκάκης προτείνει…
Λίγο οι φτηνές εκδόσεις, λίγο οι κακές μεταφράσεις, η υπερκατανάλωση στην καραντίνα, οι ειδοποιήσεις, τα ρομποτικά ελληνικά του CHAT GPT, είναι φυσικό. Δεν είσαι η μόνη. Κάποιες φορές δεν είναι εύκολο το βιβλίο ή τουλάχιστον είναι πιο δύσκολο από μια σειρά, έστω και μέτρια, αλλά με εύκολα αναγνωρίσιμο κακό και προβλέψιμο, αλλά τελοσπάντων αίσιο τέλος, σε καναπέ προεόρτιο ύπνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το δικό μου καταφύγιο είναι η ερημία της θάλασσας, το άηχο σύδεντρο, το σπίτι με τις πέτρες. Ο ΝΓ Πολίτης ξόδεψε σημαντικό μέρος της ζωής του προσπαθώντας να δείξει με ποιον τρόπο καταγόμαστε από τους αρχαίους Έλληνες, ότι τάχα κοιτώντας πίσω θα δεις τον Περικλή και την Ασπασία και όχι τη γιαγιά Αγγελικώ και τον παππού Βασίλη σε πόζα άβολη αγροτική, ασπρόμαυρη.
Ο ρομαντισμός του εγχειρήματος ήταν αναμφίβολος, αυτό όμως που νομίζω ότι τελικά κατάφερε ο πατέρας της ελληνικής εθνογραφίας -ειδικά στις «Παραδόσεις»- είναι να καταγράψει τοπία της ζωής των κατοίκων της χώρας που ζούμε. Τοπία συχνά αλλόκοτα, ανοίκεια, κληρονομημένα, δικά μας. Δεν κάνουν μπου ούτε βγαίνουν απαραίτητα τα μεσάνυχτα, τα κουβαλούν οι άνθρωποι, κρύβονται στην ψυχή τους, τους σκαλίζουν από μέσα. Ανοίγω τυχαία, σελίδα 411, ιστορία 913. TO XTIKIO. Το χτικιό είναι γυναίκα που κάθεται και στις τέσσερις αγκωνές της κάμερης που πέθανε χτικιασμένος. Στέκει έτοιμη να πιάσει όποιον έμπει μέσα (Άνδρος).
Το βιβλίο «Τα μνημεία του τραύματος. Αρχαιολογία και πολιτική στη Μικρά Ασία, 1919-1922» του Στέλιος Λεκάκη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νεφέλη / Το δίτομο έργο «Παραδόσεις» του Νικόλαου Γ. Πολίτη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πελεκάνος.
Ο Σπύρος Μαντζαβίνος προτείνει…
Ζούμε στην εποχή της α-προσεκτικότητας, των μόνιμων ψηφιακών περισπάσεων, της απόλυτης αδυναμίας προσωπικής συγκέντρωσης και της αποευαισθητοποίησης. Ακριβώς λόγω αυτών των παγιωμένων κοινωνικών συνθηκών που εχθρεύονται την ανάγνωση, το βιβλίο αποτελεί ασπίδα, αντίσταση και προϋπόθεση για να μπορέσει ο καθένας μας να αδράξει την προσωπικότητά του, να γίνει ξανά πρόσωπο σε μια απρόσωπη αλγοριθμική εποχή∙ η ανάγνωση λοιπόν, δεν είναι hobby ή δραστηριότητα, αλλά βαθιά ανάγκη και δυνατότητα, ένα άνοιγμα του βλέμματος που οδηγεί στην διεύρυνση των ορίων της ευαισθησίας μας και προσφέρει τον μύθο σε μια ζωή που είναι αβίωτη δίχως αυτήν την αχλύ της νοηματοδότησης, δίχως τα πρίσματα. Με κάθε βιβλίο που βιώνει, ο αναγνώστης αποκτά ένα ακόμη μάτι. Η ανάγνωση παρότι απαιτεί μια συγκέντρωση που κρίνεται όλο και δυσκολότερη, δεν είναι αγγαρεία∙ είναι μια απόλαυση που απωλέσαμε μετά στον τεμαχισμό μας σε μικροσκοπικά ανούσια καθημερινά κομματάκια∙ και σαν τον διασκορπισμένο Διόνυσο πασχίζουμε για την συγκέντρωσή μας. Μα άπαξ και το μάθουμε, γυρίζοντας τις σελίδες επανερχόμαστε με περηφάνια σε ένα φρούριο της φαντασίας που είχαμε χάσει περιπλανώμενοι ασκόπως. Το βιβλίο που μου θύμισε αυτό το ταξίδι που είναι η πλεύση μέσα σε μυθιστορήματα είναι ο «Κόμης Μοντεχρίστος» (εκδόσεις Gutenberg, μετάφραση: Ωρίων Αρκομάνης) κα το προτείνω σαν τελετή μύησης στην συναρπαστικότητα της ανάγνωσης. Και τους «Ποδολάτρες» μου από τις εκδόσεις Πατάκη, χα!
Το βιβλίο «Ποδολάτρες» του Σπύρου Μαντζαβίνου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη / Το μυθιστόρημα «Κόμης Μοντεχρίστος» του Αλέξανδρου Δουμά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg σε μετάφραση Ωρίωνα Αρκομάνη.
Η Ειρήνη Μαργαρίτη προτείνει…
Θα του χάριζα το «Όλα για την αγάπη» της bell hooks. Επιλέγω το συγκεκριμένο βιβλίο γιατί πιστεύω πως η αδυναμία να «χαθείς» σε ένα βιβλίο δεν είναι μόνο ζήτημα συγκέντρωσης, αλλά και διάθεσης να αφεθείς. Η bell hooks γράφει ότι ζούμε σε έναν κόσμο που δεν είναι ανοιχτός στην αγάπη — μια αγάπη ως πράξη, ως κάτι που μαθαίνεται, ασκείται και φέρει μια βαθιά πολιτική διάσταση. Αναρωτιέμαι αν αυτό το «χάσιμο» που μας λείπει από τα βιβλία έχει σχέση με εκείνο το άλλο χάσιμο: το να βυθίζεσαι σε κάτι χωρίς άμυνες. Να επιτρέπεις σε μια φωνή να σε διαπεράσει. Γιατί ίσως δεν χάνεται κανείς μέσα σε ένα βιβλίο αν δεν είναι, με έναν τρόπο, διαθέσιμος στην αγάπη.
H ποιητική συλλογή «Συννεφοκυνηγητό» της Ειρήνης Μαργαρίτη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι / Το βιβλίο της bellhooks«Όλα για την αγάπη» σε μετάφραση Μαρτίνας Ασκητοπούλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Ο Θεοδόσης Μίχος προτείνει…
Αν και είναι μύθος ότι ένα διήγημα, ολιγοσέλιδο ή ακόμη και μπονζάι, είναι εξ ορισμού πιο εύκολο να διαβαστεί και να μεταβολιστεί από ένα μυθιστόρημα (ίσα ίσα που μερικές φορές λόγω νοηματικής πύκνωσης πρόκειται για πιο απαιτητική διαδικασία), είναι πραγματικότητα ότι λόγω μεγέθους μια τέτοια ιστορία μπορεί να διαβαστεί στο σύνολο της ακόμη και στα λίγα λεπτά που αντέχει να διαβάσει ένα «πτώμα» στο κρεβάτι πριν ξεραθεί στον ύπνο – κι ας την διαβάσει ξανά την επομένη για να την εμπεδώσει, δεν πειράζει, για λεπτά μιλάμε. Οπότε κάθε φορά που συμμετέχω σε μια κουβέντα περί φιλαναγνωσίας στην εξίσωση της οποίας ως καθοριστικοί παράγοντες παρουσιάζονται η έλλειψη χρόνου, η διάσπαση προσοχής, η κούραση, το τρέξιμο και πάει λέγοντας, ενστικτωδώς προτείνω πάντα συλλογές διηγημάτων (οι οποίες, να σημειωθεί εδώ, ότι κατά κανόνα, ακόμη και οι καλύτερες, πουλάνε λιγότερο ακόμα και από τα χειρότερα μυθιστορήματα, αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα) και τα τελευταία χρόνια οι συλλογές που έχω δωρίσει περισσότερες φορές σε κόσμο που γιορτάζει είναι του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου. Όπως η πλειοψηφία της ύστερης Gen X έτσι κι εγώ γνώρισα το έργο του μέγιστου διηγηματογράφου από την εξαιρετική εξάτομη έκδοση Άπαντα τα διηγήματα (Γαβριηλίδης, 2012). Ευτυχώς τα τελευταία δύο χρόνια οι εκδόσεις Κίχλη προχώρησαν σε καταπληκτικές επανεκδόσεις των έξι συλλογών του και είναι κρίμα να μην αποκτηθούν και διαβαστούν back to back. «Να θες να γράψεις μια πρόταση καθαρή σαν κόκαλο. Αυτός είναι ο στόχος» είχε πει κάποτε ο Τζέιμς Μπόλντουιν. Του ΗΧΠ οι προτάσεις είναι το μεδούλι.
Η συλλογή διηγημάτων «Ένα για τον δρόμο» του Θεοδόση Μίχου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο / Οι έξι συλλογές διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κίχλη.
Η Πέννυ Μοσχογιάννη προτείνει…
Θα του πρότεινα να διαβάσει το βιβλίο «Πες μου τα πάντα» της Elizabeth Strout από τις εκδόσεις Άγρα. Είναι ένα βιβλίο ύμνος στην αγάπη, την ενσυναίσθηση και την ανάγκη για επικοινωνία. Αυτό που κάνει ξεκάθαρο είναι πως οι σχέσεις που δημιουργούμε στη ζωή ,αυτές μας βοηθούν να κάνουμε το επόμενο βήμα. Οι σχέσεις μπορεί να είναι ερωτικές, φιλικές, συγγενικές ή ακόμα και απλές σχέσεις καθημερινότητας. Πόσες φορές άλλωστε δεν έχουμε νιώσει οικειότητα με ανθρώπους που γνωρίζουμε λίγο ; Πρωταγωνιστικό ρόλο στο βιβλίο παίζει και η ανάγκη μας να εξομολογηθούμε αλήθειες και να απελευθερωθούμε. Είναι ένα βιβλίο που σε κάνει να νιώθεις μια οικειότητα θεωρώντας πως είσαι σε ένα γνώριμο μέρος.
Στο βιβλίο αυτό η Strout φέρνει κοντά δύο αγαπημένες ηρωίδες από παλαιότερα έργα της. Είναι σχεδόν βέβαιο λοιπόν πως ο άνθρωπος που με εμπιστεύτηκε για να ξαναβρεί τη χαμένη χαρά της ανάγνωσης, θα θελήσει να αναζητήσει και τα προηγούμενα βιβλία της και έτσι γλυκά θα ξαναρχίσει το ταξίδι της απόδρασης μέσα από τα βιβλία.
Η Πέννυ Μοσχογιάννη είναι βιβλιοπώλισσα. Το βιβλιοπωλείο της Penny Lane Bookstore βρίσκεται στη Νέα Σμύρνη / Το μυθιστόρημα «Πες μου τα πάντα» της Elizabeth Strout κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Μαργαρίτας Ζαχαριάδου.
Η Καλλιόπη Πασιά προτείνει…
Θα του χάριζα το «Περί Τυφλότητας» του Ζοζέ Σαραμάγκου. Ξέρω, δεν είναι μικρό βιβλίο αλλά ακριβώς γι’ αυτό αξίζει: δεν το «καταπίνεις», σε καταπίνει εκείνο. Από τις πρώτες σελίδες σε τραβάει σε έναν κόσμο παράξενο αλλά τρομακτικά οικείο, όπου μια ανεξήγητη τύφλωση αποκαλύπτει την ανθρώπινη φύση χωρίς φίλτρα. Είναι κι εντυπωσιακά προφητικό. Ο τρόπος που μιλά για κοινωνίες σε κρίση και για το πώς αντιδρούμε συλλογικά μοιάζει ανατριχιαστικά επίκαιρος. Παράλληλα το αναγνωρίζω ως έναν ύμνο στη γυναικεία δύναμη και ανθεκτικότητα, που στέκεται σαν φως μέσα στο χάος.
Το ωραίο είναι ότι δεν χρειάζεται να συγκεντρωθείς «με το ζόρι». Η γραφή του Σαραμάγκου είναι ρευστή, σχεδόν σαν να ακούς κάποιον να σου αφηγείται μια ιστορία. Δεν σε πιέζει, σε παρασύρει. Κι όσο προχωράς, αρχίζεις να νιώθεις ξανά εκείνη τη χαμένη αίσθηση του «χάνομαι μέσα στις σελίδες». Αν του λείπει αυτή η εμπειρία, αυτό το βιβλίο μπορεί να τη φέρει πίσω. Όχι γιατί είναι εύκολο, αλλά γιατί είναι αληθινά ζωντανό.
Η Καλλιόπη Πασιά είναι συγγραφέας και εκδότρια, το βιβλίο της «Ιστορίες της Κ.» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «ΤΡΙ.ΕΝΑ πολιτισμού» / Το μυθιστόρημα «Περί τυφλότητας» του Ζοζέ Σαραμάγκου σε μετάφραση Αθηνάς Ψυλλιά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
Ο Βαγγέλης Προβιάς προτείνει…
Θα χάριζα ή κάτι απαιτητικό νοητικά, ή πολύ μακριά από την πραγματικότητα, να λειτουργήσει ως φυγή, ως απόδραση – αν στη φίλη μου άρεσε η επιστημονική φαντασία, «Το Αριστερό Χέρι του Σκοταδιού» της Ούρσουλα ΛεΓκεν, που διαδραματίζεται σε έναν άλλο πλανήτη, με κατοίκους που αλλάζουν φύλο ανά έξι μήνες, είναι μια καλή αρχή. Διηγήματα του Πόε ή του Τσέχωφ είναι επίσης μια καλή υπενθύμιση της ήρεμης δύναμης της λογοτεχνίας. «Το Τρίτο Στεφάνι» του Ταχτσή και τα μυθιστορήματα της Ζατέλη πάντοτε γοητεύουν εκείνους στους οποίους τα έχω κατά καιρούς χαρίσει (και είναι κάμποσοι). Μια καλή εναλλακτική είναι τα έργα του Κούντερα, που κάνουν την σκέψη και τον στοχασμό αφηγηματική δύναμη – στην ίδια κατηγορία ανήκει και ο Ντοστογιέφσκι, που ίσως επειδή είναι απαιτητικός και στιβαρός να σαγηνεύει εκείνους που βασανίζονται από διάσπαση προσοχής. Τέλος, μια συλλογή με παραμύθια από όλον τον κόσμο, ή με μυθολογίες, πιστεύω πως θα λειτουργούσαν ως υπενθύμιση της αρχετυπικής δύναμης της αφήγησης.
Ο Βαγγέλης Προβιάς είναι μεταφραστής και συγγραφέας. To 2025 κυκλοφόρησε σε δική του μετάφραση το βιβλίο «Η ομορφιά στις πληγές μας» της Michele Harper από τις εκδόσεις Ροπή.
Η Νίνα Ράπη προτείνει…
Δύο αγαπημένες φίλες πρόσφατα μου είπαν ότι δεν διαβάζουν πια. Διάβαζαν παλιά δηλαδή. Το είπαν αυτό με κάποια θλίψη, σαν να εξέφραζαν μια απώλεια. Και είναι. Χάνουν τη μοναδική συντροφιά, την ικανοποίηση ταύτισης ή ταξιδιού στο άγνωστο, και την πηγή ιδεών, συναισθημάτων και αυτοσυγκέντρωσης που προσφέρει το βιβλίο, είτε είναι πεζογραφία, θεατρικό έργο, δοκίμιο ή ποίηση.
Αναρωτήθηκα γιατί σταμάτησαν να διαβάζουν. Εκτός από το προφανές, την κούραση της δουλειάς και τον περιορισμό του χρόνου που συνεπάγεται, υπάρχει και μια κάποια απάθεια, σημάδι της εποχής, καθώς και το σκρολάρισμα, αυτή η εύκολη διασκέδαση που γίνεται εθισμός, απορροφάει την ενέργεια σου και παύεις να αναζητάς διαφορετικές πραγματικότητες. Χρόνος υπάρχει. Πάντα υπάρχει. Εφόσον πρέπει να προτείνω ένα μόνο βιβλίο και επειδή και οι δύο είναι σκεπτόμενα άτομα αλλά κάπως παγιδευμένα, αποφάσισα να προτείνω το δοκιμιακό βιβλίο του Καμύ «Ο επαναστημένος άνθρωπος», διότι πιστεύω θα ξυπνήσει μέσα τους αυτή την αναγκαία εσωτερική αντίσταση στην παθητική καθημερινότητα.
Η συλλογή διηγημάτων «Πεδίο Ροής» της Νίνα Ράπη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κάπα Εκδοτική / Το βιβλίο «Ο επαναστημένος άνθρωπος» του Αλμπέρ Καμύ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση των Νίκη Καρακίτσου-Dougé, Μαρία Κατσαμπαλόγλου-Roblin.
Η Νατάσα Σιδέρη προτείνει…
Eπειδή φαντάζομαι ότι τα υπόλοιπα άτομα που θα απαντήσουν στην ερώτηση θα προτείνουν πεζογραφία, ποίηση ή φιλοσοφία, από πλευράς μου θα ήθελα να σταθώ στην ανείπωτη χαρά που προσφέρει το θέατρο και ως ανάγνωσμα. Το «ανείπωτη» δεν είναι κοσμητικό: το να διαβάζεις θέατρο είναι κυριολεκτικά μια χαρά χωρίς λόγια, γιατί το θέατρο στη σελίδα είναι ένα θέατρο πριν τα λόγια. Δεν είναι τυχαίο που ξενερώνουμε τόσο όταν βλέπουμε κακά ανεβάσματα αγαπημένων μας έργων. Oύτε που οι περισσότεροι θεατρικοί συγγραφείς στις πρεμιέρες νιώθουν σαν να τους έχουν καλέσει σε ποδοσφαιρικό αγώνα παραλείποντας να τους πουν πως εκείνοι θα παίξουν την μπάλα. Κατά μία έννοια, το ξενέρωμα είναι συστατικό μέρος της αναμέτρησης με το θεατρικό κείμενο. Η Anne Ubersfeld το είχε πει πολύ ωραία: το θεατρικό κείμενο είναι γεμάτο τρύπες. Οι συγγραφείς σκάβουν τους λάκκους (τους), και ως πρώτοι αναγνώστες γεμίζουν τα κενά με υλικά που περιμένουν να βρουν στις παραστάσεις. Αμ δε, αφού έχουν μεσολαβήσει άλλοι αναγνώστες που έχουν φέρει κι εκείνοι τα δικά τους. Κι αν ο πεζογράφος ή ο ποιητής μπορεί να παραπονεθεί στον διαιτητή, να πει πως το κλέψιμο ήταν πέναλτι, η θεατρική συγγραφέας δεν έχει αυτή την πολυτέλεια. Θέατρο σημαίνει πλήθος, πλατεία, αλάνα. Δεν είναι υπέροχο αυτό, όμως; Στο αγαπημένο πρόσωπο, λοιπόν, θα θύμιζα πόση πλάκα έχει να πιάνεις κουβέντα με τον Edward Albee, να βγάζεις στον πάγκο την Elizabeth Taylor και να βλέπεις στη θέση της Μάρθα εσένα ή τη μάνα σου –κι αυτό όχι γιατί μπορείς, αλλά γιατί το ίδιο το κείμενο που πήρες στα χέρια σου σε καλεί να το κάνεις.
Η συλλογή διηγημάτων «Το μόνο ζώο» της Νατάσας Σιδέρη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γεννήτρια / To θεατρικό έργο του Edward Albee «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Δωδώνη σε μετάφραση Καίτης Κασιμάτη-Μυριβήλη.
Η Ελένη Στελλάτου προτείνει…
Περιπέτεια, καταβύθιση, σαγήνη ή απλώς ένα ξεκίνημα της αναγνωστικής μηχανής, όποιο κι αν είναι το ζητούμενο, ο δρόμος είναι φτιαγμένος πάντα από το ίδιο υλικό, τις λέξεις. Στο σχετικά πρόσφατο «Ο αγνοούμενος του Ματαρόα» του Νίκου Αμανίτη από το Μεταίχμιο οι λέξεις δημιουργούν μια πλούσια ιστορία που εκτείνεται από την Αθήνα και το Παρίσι του Μεσοπολέμου μέχρι την Νέα Υόρκη και το Σαν Φρανσίσκο, μια ιστορία αρκετά πραγματική ώστε να συγκινεί και αρκετά φανταστική ώστε να γοητεύει. Το βιβλίο έχει ανατροπές, ωραία γλώσσα, νεανικούς έρωτες, περιπλάνηση και τέχνη, ό,τι πρέπει δηλαδή για να αφεθεί κανείς στους κόσμους που το Ματαρόα διασχίζει -και την ίδια στιγμή τους ενώνει.
Το μυθιστόρημα της Ελένης Στελλάτου «Καιρός των κρυστάλλων» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις / Το βιβλίο του Νίκου Αμανίτη «Ο αγνοούμενος του Ματαρόα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Η Βάσια Τζανακάρη προτείνει…
Όταν διάβασα την ερώτηση, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν «εγώ, εγώ» — όχι αγαπημένο μου πρόσωπο (το προσπαθώ), αλλά σίγουρα δυσκολεύομαι πλέον να συγκεντρωθώ στο διάβασμα και μου λείπει η εποχή που αισθανόμουν αυτή τη μοναδική ζεστασιά την οποία μόνο η ανάγνωση ενός πολύ ωραίου βιβλίου μπορεί να προσφέρει. Κρίνοντας λοιπόν εξ ιδίων τα αλλότρια, προτείνω πέντε βιβλία που με έχουν κάνει να νιώσω έτσι, πρόσφατα αλλά και παλιότερα:
«Ζήσε γρήγορα», Μπριζίτ Ζιρό (Μτφ. Σ. Αυγερινού, Καστανιώτης), «Η καρδιά το καταχείμωνο», Κέβιν Μπάρι (Μτφ. Δ. Καρακίτσος, Γεννήτρια), «Η λέσχη των αθεράπευτα αισιόδοξων», Ζ. Μ. Γκενασιά (Μτφ. Φ. Βλαχοπούλου, Πόλις), «Βιοτεχνία Υαλικών», Μένης Κουμανταρέας, «Ο θείος Τάκης», Γιάννης Ξανθούλης, «Εκεί που ζούμε», Χρίστος Κυθρεώτης.
Η Βάσια Τζανακάρη είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Το μυθιστόρημα της «Γεννιέται ο κόσμος» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
Η Χρύσα Φραγκιαδάκη προτείνει…
Όπως είπα στη Λίνα Ρόκου, ανταποκρινόμενη στην τιμητική πρόσκλησή της, μάλλον θα έπρεπε να βρίσκομαι στη θέση του αποδέκτη μιας τέτοιας «συμβουλής», καθώς πάσχω η ίδια από τα αναφερόμενα συμπτώματα-σημεία των καιρών· ωστόσο, η (βιωματική) απάντηση μού ήρθε χωρίς δεύτερη σκέψη: το βιβλίο «Τρεις σε μια βάρκα (χωρίς να υπολογίσουμε τον σκύλο)» του Βρετανού Jerome K. Jerome (Μετάφραση Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος). Πρόκειται για μια ιδιότυπη ταξιδιωτική αφήγηση των περιπετειών τριών φίλων που αποφασίζουν να πλεύσουν στον Τάμεση με μια ανοιχτή βάρκα, για να ξεφύγουν από τη βαρετή αστική ζωή τους στο Λονδίνο. Γραμμένο πριν από έναν και ένα τέταρτο αιώνα, χαρακτηρίζεται ωστόσο από απολύτως μοντέρνο πνεύμα και απολαυστική γλώσσα, με το χαρακτηριστικό βρετανικό χιούμορ, που εδώ απογειώνεται με ξεκαρδιστικές, σχεδόν σουρεαλιστικές σκηνές – μέσα από τις οποίες διατυπώνεται η πιο εύστοχη σάτιρα στα βικτοριανά ήθη και νοοτροπίες. Η αφήγηση κυλά σαν ταινία των Monty Python στα καλύτερά τους, περνώντας ανάλαφρα μεν, αλλά ανελέητα και καταιγιστικά σε ό,τι αφορά το κωμικό στοιχείο, από «περιπέτεια» σε «περιπέτεια» – με την παρεμβολή κάποιων σύντομων λυρικών περιγραφών του τοπίου, που λειτουργούν χαλαρωτικά και ως ευκαιρία να πάρει κανείς ανάσα από τα γέλια. Δεν απαιτεί, ωστόσο, διανοητική εγρήγορση, απομνημόνευση και συγκέντρωση, παρά μόνο να αφεθείς στον ρυθμό της. Εν ολίγοις, το τέλειο φάρμακο κατά της αναγνωστικής «ανορεξίας»!
Η Χρύσα Φραγκιαδάκη είναι μεταφράστρια και γλωσσική επιμελήτρια. Ξεχωριστή θέση στην καρδιά της έχει η η (συν)μετάφραση της αυτοβιογραφίας του Μπαράκ Ομπάμα «Η Γη της Επαγγελίας» (μτφρ. Χ Μάνος Τζιρίτας και Χρύσα Φραγκιαδάκη, εκδόσεις AΘENS Bookstore Publications, 2020).
Η Στέλλα Χαιρέτη προτείνει…
Το βράδυ υπό το φως ενός μικρού φωτιστικού, με τη βροχή να χτυπάει στο τζάμι της μπαλκονόπορτας – αν είμαστε αρκετά τυχεροί, και με μια σοκολάτα με αμύγδαλα ή και σκέτη, αυτός είναι ο τρόπος να συμπληρωθεί η απόλαυση της ανάγνωσης του βιβλίου «Επικίνδυνα ζαχαρωτά» του Κωστή Τζωρτζακάκη. Τα σκίτσα του πιπεράτα και γεμάτα καμπύλες αποτυπώνουν μια γυναικεία εμπειρία που δεν την ενδιαφέρει να συμμορφωθεί σε κανένα πρότυπο. Τα σύντομα σε έκταση στιχάκια σε συνδυασμό με το ιδιαίτερα εμπνευσμένο χιούμορ καταφέρνουν να αφηγηθούν μια ιστορία μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνεται. 108 σκίτσα, δηλαδή 108 στιγμιότυπα ειλικρινούς φεμινιστικής διάθεσης (αποτυπωμένα από άνδρα δημιουργό – και αυτό το συμπεριλαμβάνω στις αρετές του βιβλίου), προβάλλουν, χωρίς να ασκούν καμία κριτική, τις μικρές ενοχές και απολαύσεις μιας γνήσιας χειραφέτησης. Ένα πολύ καλό βιβλίο κόμικς που ενθαρρύνει στην ανάγνωση ακόμα και τον πιο απρόθυμο και δύσκολο αναγνώστη. Εξάλλου ποιος μπορεί να αντισταθεί σε ένα πηγαίο κατά μόνας γέλιο;
Το βιβλίο «Της Λένης η μ[i]λιά» της Στέλλας Χαιρέτη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νήσος / Το βιβλίο «Επικίνδυνα ζαχαρωτά» του Κωστή Τζωρτζακάκη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις JEMMA PRESS.
