Η Αθήνα αυτές τις μέρες δεν είναι πόλη. Είναι set. Ένα σκηνικό με φωτάκια, καλώδια, κατασκευές και ανθρώπους που περιφέρονται με σκουπίδια στο χέρι σαν άστεγοι της κατανάλωσης. Κρατάς ένα χάρτινο ποτήρι καφέ άδειο. Ψάχνεις κάδο. Όχι οικολογικό, όχι έξυπνο, έναν γαμημένο απλό κάδο. Όχι καθαρό κάδο· έναν κάδο έστω μισοάδειο. Διασχίζεις την Ερμού, το λούνα παρκ της ελληνικής οικονομίας. Δεν βρίσκεις. Προχωράς. Σύνταγμα, Μοναστηράκι, Ομόνοια. Τίποτα. Τελικά, στου Ψυρρή. Εκεί. Σαν να σου λέει η πόλη: «Αντέχεις λίγο ακόμα;» Αυτή είναι η χριστουγεννιάτικη Αθήνα του 2025. Με φωτάκια, αλλά χωρίς βασικές λειτουργίες.
Ναι, η πόλη είναι «στολισμένη». Με τη φθηνή έννοια της λέξης. Φωτιστικά μοτίβα copy–paste, χριστουγεννιάτικες κατασκευές χωρίς αφήγηση, χωρίς αισθητική ταυτότητα, χωρίς λόγο ύπαρξης πέρα από το Instagram. Μια Αθήνα που δεν αφηγείται Χριστούγεννα· απλώς τα δηλώνει.
Η Πλατεία Κοτζιά, απέναντι από το Δημαρχείο Αθηνών, φιλοξενεί ένα χριστουγεννιάτικο «χωριό» τόσο πρόχειρο, που μοιάζει να στήθηκε για να μη φαίνεται άδεια η πλατεία. Καμία φαντασία. Καμία συνοχή. Καμία φιλοδοξία. Ένα σκηνικό χωρίς σκηνοθέτη. Ένα πολιτιστικό fast food απέναντι από το Δημαρχείο Αθηνών, μια ειρωνεία τόσο χοντρή που σχεδόν σε κοιτάζει στα μάτια. Αν ήταν ταινία, θα λεγόταν: «Χριστούγεννα: έγιναν για να τελειώνουν». Και αυτό δεν είναι αισθητική παρατήρηση. Είναι πολιτική ένδειξη.
Και μετά πας Πεδίον του Άρεως και μπερδεύεσαι. Ξαφνικά, κάτι δουλεύει. Το Πεδίον του Άρεως είναι ανθρώπινο. Αναπνέει. Έχει κόσμο, παιδιά, φως που δεν σε προσβάλλει. Και τότε μαθαίνεις ότι πίσω από αυτό βρίσκεται η Περιφέρεια Αττικής. Και λες: «Άρα γίνεται». Άρα δεν φταίει η πόλη. Φταίει ποιος νοιάζεται. Η σύγκριση δεν γίνεται για λόγους εντυπώσεων. Γίνεται γιατί αποδεικνύει ότι ο δημόσιος χώρος μπορεί να λειτουργήσει, όταν υπάρχει σαφής διοικητική μέριμνα.
Η καθαριότητα δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι χαρακτήρας εξουσίας. Μια πόλη που δεν μπορεί να διαχειριστεί τα σκουπίδια της στις ώρες αιχμής — στις γιορτές, όταν ο κόσμος κατεβαίνει στο κέντρο — είναι μια πόλη που δεν σέβεται τη φυσική παρουσία των πολιτών της. «Δεν με νοιάζει αν ζεις εδώ. Αρκεί να περάσεις, να καταναλώσεις και να φύγεις».
Και κάπου εδώ μπαίνει ο Χάρης Δούκας. Ο Χάρης Δούκας εξελέγη με την υπόσχεση της αλλαγής. Με λόγο προοδευτικό. Με βλέμμα στραμμένο στο μέλλον. Όμως η Αθήνα σήμερα δεν δείχνει πόλη σε μετάβαση. Δείχνει πόλη σε αναμονή. Και εδώ γεννιέται το άβολο ερώτημα, όχι κακόπιστο, αλλά αναγκαίο. Μήπως η Αθήνα είναι απλώς ενδιάμεσος σταθμός; Μήπως η πόλη λειτουργεί ως πολιτικό βιογραφικό;
Όταν η καθημερινότητα χωλαίνει, όταν ο δημόσιος χώρος υποβαθμίζεται, όταν τα Χριστούγεννα περιορίζονται σε φωτάκια χωρίς φροντίδα, τότε ο δήμαρχος κρίνεται. Όχι για τις προθέσεις του. Για τα αποτελέσματα. Δεν είναι κατηγορία. Είναι αίσθηση πόλης. Και η πόλη πάντα καταλαβαίνει. Εδώ είσαι ή αλλού;
Υπήρξαν χρονιές που η Αθήνα δεν ήταν όμορφη, αλλά ήταν φροντισμένη. Που ένιωθες ότι κάποιος έχει εικόνα του συνόλου. Που δεν σε άφηνε να κυκλοφορείς με σκουπίδια στο χέρι σαν απόδειξη αποτυχίας. Φέτος, δεν νιώθεις τίποτα από αυτά. Και η Αθήνα, φέτος, δείχνει μια πόλη που δεν έχει αποφασίσει αν θέλει να σωθεί ή απλώς να φωτογραφηθεί. Η Αθήνα δεν χρειάζεται άλλα φωτάκια. Χρειάζεται ευθύνη.
Γιατί μια πόλη που στολίζεται αλλά δεν καθαρίζεται, που φωτίζεται αλλά δεν φροντίζεται, που διαφημίζεται αλλά δεν ζει, δεν γιορτάζει. Υποκρίνεται. Και η υποκρισία, όπως και τα σκουπίδια, κάποια στιγμή ξεχειλίζει.
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
