Ξύπνησα χθες το πρωί με εκείνη την ελαφριά, επικίνδυνη αίσθηση ότι όλα δείχνουν ήρεμα μόνο και μόνο επειδή κανείς δεν έχει καταλάβει ακόμα τι πάει στραβά. Η ώρα ήταν 08:59 – ώρα ύπουλη, ώρα που η χώρα δεν έχει συνέλθει και το κράτος λειτουργεί ακόμα με αυτόματο πιλότο. Και τότε, χωρίς προειδοποίηση, χωρίς δράμα, χωρίς μουσική υπόκρουση, ο ουρανός της Ελλάδας έβγαλε έναν ήχο. Όχι έκρηξη. Όχι κραυγή. Έναν μονότονο, ηλεκτρονικό βόμβο, κάτι ανάμεσα σε ηλεκτρική καφετιέρα και φάντασμα server room.
Το FIR Αθηνών δεν κατέρρευσε. Κατέρρευση είναι για κτίρια και αφηγήματα. Αυτό εδώ ήταν χειρότερο: νευρικό μπλακ-άουτ. Το FIR Αθηνών έπαθε σιωπή. Και η σιωπή στην αεροπορία δεν είναι φιλοσοφία, είναι συναγερμός. Ο πιλότος μιλάει. Το Athens Control δεν απαντάει. Ο ουρανός, αυτός ο ψεύτικα απέραντος χώρος που έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε δεδομένο, παγώνει σαν σκηνικό θεάτρου όταν κόβεται το ρεύμα. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς τι συμβαίνει, όλοι ξέρουν τι πρέπει να κάνουν. Σταματάμε. Zero rate. Η πιο πολιτισμένη λέξη για τον πανικό που μπορεί να προφέρει ένα σύστημα.
Και ξαφνικά η χώρα που λατρεύει να μιλάει, που έχει άποψη για τα πάντα, που γεμίζει πάνελ και timeline με θεωρίες, βρίσκεται αντιμέτωπη με το μόνο πράγμα που δεν αντέχει, την τεχνική πραγματικότητα. Δεν πετάμε. Δεν προσγειωνόμαστε. Δεν αυτοσχεδιάζουμε. Γιατί εδώ δεν έχει «έλα μωρέ». Έχει μέταλλο, καύσιμα, ανθρώπους, ύψος. Έχει φυσική. Και η φυσική δεν διαπραγματεύεται.
Μέσα σε λίγα λεπτά ξεκινούν τα σενάρια. Επίθεση. Δολιοφθορά. Ξένος δάχτυλος. Κάποιος «κάτι έκανε». Πάντα κάποιος. Ποτέ το σύστημα. Η Ελλάδα λατρεύει τον μύθο του σαμποτέρ γιατί την απαλλάσσει από το πιο επικίνδυνο ερώτημα: κι αν απλώς δεν είμαστε έτοιμοι; Αν οι εφεδρείες μας είναι σαν τις ομπρέλες στο πορτμπαγκάζ που υπάρχουν, αλλά ποτέ όταν βρέχει πραγματικά; Αν τα σχέδια ανθεκτικότητας είναι λέξεις σε έγγραφα που δεν άνοιξε κανείς την ώρα που έπρεπε;
Το FIR Αθηνών χθες δεν αποκάλυψε εχθρούς. Αποκάλυψε χαρακτήρα. Αποκάλυψε πόσο γρήγορα ένα κρίσιμο σύστημα αναγκάζεται να τραβήξει χειρόφρενο για να μη σκοτώσει κόσμο. Και ναι, μπράβο του. Αυτό είναι επαγγελματισμός. Αλλά όταν για να είσαι ασφαλής πρέπει να αδειάζεις τον ουρανό σου, τότε δεν έχεις χτίσει ανθεκτικότητα. Έχεις χτίσει μια ψευδαίσθηση που δουλεύει μόνο σε συνθήκες καλοκαιρινής μπουνάτσας.
Οι ανακοινώσεις ήρθαν γρήγορα. «Η ασφάλεια δεν τέθηκε σε κίνδυνο». Σωστό. Όπως δεν τίθεται σε κίνδυνο όταν το αυτοκίνητο μένει ακίνητο στη ΛΕΑ. Αλλά κανείς δεν ρώτησε το ουσιώδες: πόσο εύκολα γίναμε ακίνητοι; Πόσο λεπτή είναι αυτή η γραμμή ανάμεσα στο “όλα καλά” και στο “κανείς δεν ακούει κανέναν”; Πόσο έτοιμοι είμαστε για τον επόμενο θόρυβο, που ίσως δεν είναι τόσο «ευγενικός» ώστε να μας δώσει χρόνο να πατήσουμε φρένο;
Γιατί αυτό το περιστατικό δεν ήταν ταινία. Δεν είχε κακούς. Δεν είχε soundtrack. Ήταν το πιο επικίνδυνο είδος γεγονότος: τεχνικό, βαρετό, χωρίς αφήγημα. Και αυτά είναι που γκρεμίζουν χώρες, όχι οι σημαίες και τα συνθήματα.
Στις 08:59 το FIR Αθηνών μας έδωσε μια μικρή, βρώμικη, ηλεκτρονική αλήθεια: ο ουρανός δεν είναι ιδέα. Είναι μηχανή. Και οι μηχανές, όταν τις αγνοείς, δεν εκρήγνυνται. Πρώτα βγάζουν έναν περίεργο ήχο. Μετά σταματούν να μιλάνε.
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
