Υπάρχει μια παλιά παρεξήγηση γύρω από τα αστυνομικά μυθιστορήματα. Ότι όλα κρίνονται από το ποιος είναι ο δολοφόνος και από την ανατροπή της τελευταίας σελίδας. Οι πραγματικά μεγάλοι συγγραφείς του crime και του noir έχουν αποδείξει εδώ και χρόνια ότι το έγκλημα είναι απλώς η αφορμή. Η ουσία βρίσκεται στους ανθρώπους, στις πόλεις, στις οικογένειες και στις κοινωνίες που το γεννούν. Ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα δεν σου ζητά μόνο να λύσεις έναν γρίφο. Σου ζητά να καταλάβεις γιατί ο κόσμος κατέληξε έτσι. Γι’ αυτό και το καλοκαίρι είναι η ιδανική εποχή για τέτοιες αναγνώσεις. Έχεις τον χρόνο να αφεθείς στην ατμόσφαιρά τους και να ανακαλύψεις βιβλία που συνεχίζουν να σε απασχολούν πολύ μετά την τελευταία σελίδα.
Από τις σημαντικότερες φετινές εκδόσεις ξεχωρίζει ο «Βασιλιάς της Στάχτης» του S. A. Cosby από τις εκδόσεις Gutenberg. Ο Ρόμαν, ένας επιτυχημένος οικονομικός σύμβουλος, επιστρέφει στη βίαιη πόλη όπου μεγάλωσε ύστερα από ένα τηλεφώνημα που ανατρέπει τη ζωή του. Αυτό που ακολουθεί δεν είναι μόνο μια ιστορία εγκλήματος. Είναι μια κατάβαση σε έναν κόσμο όπου η οικογένεια, η απληστία και η επιβίωση συγκρούονται αδιάκοπα. Ο Cosby παραμένει ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σύγχρονου αμερικανικού noir, γιατί χρησιμοποιεί το έγκλημα για να μιλήσει για τις πληγές της αμερικανικής κοινωνίας.
Αν προτιμάς τα γρήγορα, κινηματογραφικά θρίλερ, η «Ουλή» του Juan Gómez-Jurado από τις Εκδόσεις Κλειδάριθμος, είναι από τις πιο ασφαλείς επιλογές του καλοκαιριού. Ένας ιδιοφυής προγραμματιστής, ένας επαναστατικός αλγόριθμος, μια γυναίκα με ένα ανεξήγητο σημάδι στο πρόσωπο και ένα παρελθόν που επιστρέφει απειλητικό συνθέτουν ένα μυθιστόρημα που δύσκολα αφήνεις από τα χέρια σου. Ο Ισπανός συγγραφέας γνωρίζει πώς να διατηρεί την ένταση χωρίς να θυσιάζει τους χαρακτήρες του.
Η μεγάλη έκπληξη είναι «Η λίστα με τα ύποπτα πράγματα» της Jennie Godfrey από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Ξεκινά ως μια ιστορία ενηλικίωσης, όταν μια έφηβη αποφασίζει να εξιχνιάσει μια σειρά δολοφονιών για να αποτρέψει τη μετακόμιση της οικογένειάς της. Πολύ γρήγορα όμως εξελίσσεται σε ένα μυθιστόρημα για τα μυστικά που κρύβονται μέσα σε κάθε γειτονιά και σε κάθε οικογένεια. Είναι από εκείνα τα βιβλία που ισορροπούν ιδανικά ανάμεσα στο μυστήριο και τη συγκίνηση.
Για όσους αγαπούν τους γρίφους, το «Μήπως η Εύα είναι αθώα;» του Come Delaurean από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία. Δεν ακολουθείς απλώς την έρευνα· συμμετέχεις σε αυτή. Με στοιχεία, λίστες υπόπτων και λογικούς συνδυασμούς, ο αναγνώστης καλείται να ανακαλύψει τον ένοχο. Είναι ένα βιβλίο που θυμίζει τα κλασικά παιχνίδια μυστηρίου και αποδεικνύει ότι το αστυνομικό είδος εξακολουθεί να ανανεώνεται.
Ο Niccolò Ammaniti ακολουθεί διαφορετικό δρόμο στον «Αθέατο Βίο» από τις εκδόσεις Utopia. Η αφετηρία είναι ένα βίντεο που φτάνει στο κινητό μιας γυναίκας και την αναγκάζει να αντιμετωπίσει ένα καλά κρυμμένο μυστικό. Από εκεί και πέρα, ο Αμανίτι ενδιαφέρεται λιγότερο για το ποιος φταίει και περισσότερο για το πώς ο φόβος, οι εμμονές και οι ενοχές διαβρώνουν έναν άνθρωπο. Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα πιο δυνατά ψυχολογικά θρίλερ της χρονιάς.
Υπάρχουν όμως και βιβλία που δεν είναι αυστηρά αστυνομικά, διαθέτουν όμως όλη τη σκοτεινή ένταση του noir. Η «Ημέρα της κρίσεως» της Flannery O’Connor από τις εκδόσεις Αντίποδες, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Κάθε διήγημα μοιάζει με ένα μικρό ψυχολογικό θρίλερ, όπου η βία, ο ρατσισμός, η θρησκευτική υποκρισία και οι ανθρώπινες εμμονές οδηγούν με αργό αλλά αναπόφευκτο τρόπο στην καταστροφή.
Το ίδιο ισχύει και για το «Ένας μύθος» του William Faulkner από τις εκδόσεις Gutenberg. Δεν πρόκειται για crime μυθιστόρημα, όμως το σασπένς που δημιουργεί γύρω από τη σύγκρουση συνείδησης και εξουσίας, μέσα στο χάος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αποδεικνύει ότι η ένταση δεν χρειάζεται έναν φόνο για να είναι καθηλωτική.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των βιβλίων είναι ότι αντιμετωπίζουν το έγκλημα όχι ως θέαμα αλλά ως καθρέφτη της κοινωνίας. Μιλούν για την εξουσία, την απληστία, τις οικογενειακές σχέσεις, τη μοναξιά και τα μυστικά που συσσωρεύονται μέχρι να εκραγούν. Γι’ αυτό τα καλύτερα crime και noir μυθιστορήματα δεν μένουν στη μνήμη επειδή αποκάλυψαν έναν δολοφόνο. Μένουν επειδή αποκάλυψαν κάτι για τους ανθρώπους. Και αυτό είναι που τα κάνει τις πιο συναρπαστικές αναγνώσεις του καλοκαιριού.
