Σε μια εποχή όπου το Χόλιγουντ μοιάζει να καταναλώνει ξανά και ξανά τις ίδιες εμπορικές φόρμουλες, franchise, reboot, νοσταλγία σε λούπα, η επιτυχία ενός μεσαίου budget φιλμ με πρωταγωνιστή τον Τιμοτέ Σαλαμέ φαντάζει σχεδόν αναχρονισμός. Σαν ένα σήμα ότι κάτι μετατοπίζεται στον τρόπο που βλέπουμε και συζητάμε ταινίες. Ότι, με κάποιον απροσδόκητο τρόπο, η κινηματογραφική αγορά που κινείται εδώ και χρόνια με μαθηματική ακρίβεια προς το ασφαλές ξαναβρίσκει χώρο για το ανορθόδοξο. Το Marty Supreme του Josh Safdie δεν είναι απλώς ένα ακόμη “μεγάλο άλμα” για τον Σαλαμέ. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο κινηματογράφος μπορεί ακόμα να ρισκάρει, να είναι νευρικός, επικίνδυνος, σχεδόν χειροποίητος στην ακαταστασία του.
Ο Marty Mauser, εμπνευσμένος χαλαρά από τον πραγματικό θρύλο του ping pong Marty Reiser, είναι ένας χαρακτήρας που ζει και αναπνέει μέσα από την εμμονή του, να γίνει ο καλύτερος παίκτης του κόσμου. Δεν χρειάζεται κάποιο βαθυστόχαστο κίνητρο, ούτε μια τηλεοπτικά κρεμασμένη παιδική τραγωδία για να δικαιολογήσει την εμμονή του. Είναι απλώς φτιαγμένος από το υλικό των ανθρώπων που δεν ξέρουν να κάνουν πίσω, όσο κι αν όλα γύρω τους υποδεικνύουν ότι ο κόσμος δεν περιστρέφεται γύρω από μια μπάλα σε μέγεθος πορτοκαλιού. Η ήττα του από τον Ιάπωνα σταρ Endo στο Λονδίνο, ένα χαστούκι που καταπίνεται δύσκολα, τον ωθεί σε μια πορεία ολοένα και πιο απελπισμένη, πιο αυτοκαταστροφική, πιο παράλογη. Και ακριβώς εκεί βρίσκει ο Safdie τον παλμό του.
Γιατί το Marty Supreme δεν είναι μια ταινία για το ping pong, είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που δεν ξέρει πώς να μην επιδιώκει το ακατόρθωτο. Οι παράλληλες, αυτοϋπονομευτικές διαδρομές του Mauser, ένα παράνομο ειδύλλιο, μια σχέση που καταρρέει, μια ληστεία που προσεγγίζεται με τη λογική κακογραμμένου εγχειριδίου, δεν εμφανίζονται ως απλές υπερβολές, αλλά ως επίπεδα που ξεφλουδίζουν τον χαρακτήρα του και δείχνουν έναν άνθρωπο που αγνοεί τα όρια, τόσο των ικανοτήτων του όσο και των λαθών του.
Χωρίς να γίνεται ποτέ μανιέρα, ο Safdie μας θυμίζει την πατημένη, ηλεκτρισμένη γραμμή που έτρεξε στο Uncut Gems. Όμως εδώ υπάρχει κάτι πιο τρυφερό, σχεδόν απαλό μέσα στην παράνοια. Ο Marty δεν είναι ένας σύγχρονος Ιώβ του χρέους και της αυτοϋπέρβασης. Είναι κάτι πιο απλό και ίσως πιο συγκινητικό, είναι ένας ονειροπόλος. Ένας άνθρωπος που, παρότι εγωκεντρικός και ενίοτε ανυπόφορος, κουβαλάει μια αφελή, σχεδόν παιδική πίστη ότι μπορεί να τα φέρει βόλτα. Ο Σαλαμέ τον αποδίδει με μια περίεργη ισορροπία. Το πρόσωπο του παιδιού που θέλει να διακριθεί και η κενή ματιά του ενήλικα που καταλαβαίνει ότι το τίμημα της φιλοδοξίας δεν έρχεται ποτέ στην ώρα που το περιμένεις.
Κι όμως, όταν η ταινία αποφασίζει να στραφεί στο ίδιο το άθλημα, ο Safdie αποδομεί σε λίγα λεπτά το κλισέ ότι το ping pong δήθεν δεν είναι “κινηματογραφικό”. Οι τρεις βασικές σεκάνς αγώνα λειτουργούν σαν παλμογράφος. Γρήγορες κινήσεις, μικροκοντινά στο δέρμα, στον ιδρώτα, στο χτύπημα του ξύλου, μια χορογραφημένη σύγκρουση αντίληψης, χρόνου και ανάγκης. Ο κινηματογράφος εδώ δεν προσπαθεί να φτιάξει θέαμα, προσπαθεί να μεταφράσει την εμμονή σε ρυθμό. Κι αυτό είναι που κάνει τη διαφορά.
Εκεί όμως που το Marty Supreme γίνεται πραγματικά σπουδαίο είναι στη στιγμή που σταματάει να μας δείχνει την τρέλα και την ενέργεια και αρχίζει να μιλάει για κάτι πιο υπόγειο, για την ανθρώπινη αντοχή. Όχι ως μεγαλείο αλλά ως παράλογη επιμονή. Μερικές φορές, λέει η ταινία, συνεχίζεις όχι επειδή υπάρχει πιθανότητα επιτυχίας, αλλά επειδή δεν ξέρεις τι να κάνεις αν σταματήσεις. Σε έναν κόσμο που μετρά τα πάντα σε αποδόσεις, επιτυχίες, αξιολογήσεις και επίτευξη στόχων, το να βλέπεις έναν άνθρωπο να καταστρέφει τον εαυτό του για έναν αγώνα ping pong μοιάζει σχεδόν επαναστατικό. Ένας μικρός, αδέξιος ηρωισμός.
Στο τέλος, το Marty Supreme κάνει μια απροσδόκητη βουτιά και αφήνει πίσω την υστερία και επιστρέφει στον άνθρωπο. Δεν ενδιαφέρεται να μας πείσει ότι ο Mauser είναι ήρωας. Το αντίθετο. Μας δείχνει ότι η εμμονή, το όνειρο, η ανάγκη να σηκωθείς ξανά και ξανά, είναι ίσως το πιο κοινό, το πιο καθημερινό και ταυτόχρονα το πιο ανεξήγητο ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Ο Safdie δεν φτιάχνει μια ταινία για το ping pong. Φτιάχνει μια ταινία για εκείνη τη λεπτή γραμμή όπου ο άνθρωπος γίνεται κωμικός και τραγικός ταυτόχρονα.
Κι αν κάτι μένει στο τέλος αυτής της αγχωτικής, ιδρωμένης, εκρηκτικής διαδρομής, δεν είναι η μπάλα που περνάει το φιλέ. Είναι η αίσθηση ότι παρακολουθήσαμε κάποιον να προσπαθεί με όλη τη δύναμη, την ανοησία και την ευαλωτότητά του να φτάσει κάπου που δεν είναι βέβαιο ότι υπάρχει. Κι αυτό είναι, ίσως, η πιο αληθινή εκδοχή του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.
