Η Γλυφάδα. Όχι ένα ορεινό χωριό ξεχασμένο από τον χάρτη, όχι μια απομακρυσμένη κοινότητα χωρίς υποδομές. Η Γλυφάδα. Με boutiques, ακριβά μαγαζιά, με ακίνητα που διαφημίζονται ως «επένδυση ζωής», μια περιοχή που μιλά άπταιστα τη γλώσσα του lifestyle. Και όμως: κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
Ναι, ναι κατάσταση εκτάκτου ανάγκης εκεί όπου τα τετραγωνικά μετριούνται σε ευρώ και το πράσινο υπάρχει μόνο ως φίλτρο Instagram. Και ξαφνικά: νερό. Πολύ νερό. Στους δρόμους, στα υπόγεια, στα γκαράζ, στα σαλόνια. Το lifestyle έπλεε. Κυριολεκτικά. Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στη Γλυφάδα μια φράση που θα έπρεπε να ακούγεται αστεία, αλλά δεν είναι. Είναι απλώς ακριβής.
Η Ελλάδα αγαπά τις φυσικές καταστροφές γιατί λειτουργούν σαν άφεση αμαρτιών. Δεν φταίμε εμείς, φταίει ο καιρός. Δεν μπορούσαμε να το προβλέψουμε, ήταν ακραίο φαινόμενο. Η λέξη «ακραίο» είναι το καλύτερο απορρυπαντικό ευθυνών, καθαρίζει τα πάντα. Αν είναι ακραίο, δεν φταίμε. Αν είναι ακραίο, δεν μπορούσαμε να το προβλέψουμε. Αν είναι ακραίο, πάμε παρακάτω. Μόνο που το πρόβλημα δεν είναι πια ακραίο. Είναι επαναλαμβανόμενο. Άρα είναι δομικό. Η βροχή έπεσε όπως θα ξαναπέσει. Το νερό κατέβηκε όπως κατεβαίνει πάντα. Ακραίο ήταν το ψέμα ότι αυτή η πόλη μπορούσε να συνεχίσει να χτίζεται σαν να μην υπάρχει αύριο.
Η Γλυφάδα δεν πνίγηκε επειδή έβρεξε. Πνίγηκε επειδή επί δεκαετίες αντιμετωπίζουμε την πόλη ως real estate και όχι ως ζωντανό οργανισμό. Γιατί το ρέμα είναι πάντα «εμπόδιο», ποτέ υποδομή. Γιατί το πράσινο είναι «χαμένο τετραγωνικό». Γιατί η απορροή των υδάτων είναι κάτι που λύνεται με ένα δελτίο τύπου και μια μελέτη που θα «δρομολογηθεί». Η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης δεν αφορά το νερό. Αφορά το κράτος. Αφορά τη διοίκηση. Αφορά το γεγονός ότι κάθε κρίση μάς βρίσκει με το ίδιο λεξιλόγιο: ακραία φαινόμενα, άμεση κινητοποίηση, αποκατάσταση ζημιών, αποζημιώσεις.
Καμία λέξη για πρόληψη. Καμία για ευθύνη. Καμία για το γιατί συμβαίνει ξανά και ξανά στο ίδιο σημείο. Και κάπου εδώ μπαίνει το πραγματικά ελληνικό στοιχείο: η κανονικοποίηση. Οι εικόνες από πλημμυρισμένους δρόμους περνούν από το δελτίο, σχολιάζονται για 48 ώρες, μετά χάνονται. Η πόλη επιστρέφει στον ρυθμό της, μέχρι το επόμενο επεισόδιο. Σαν σειρά που ξέρεις ήδη το φινάλε.
Η Γλυφάδα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης δεν είναι σκάνδαλο. Είναι σύμπτωμα. Είναι η απόδειξη ότι ακόμα και οι «βιτρίνες» αυτής της χώρας έχουν σαθρά θεμέλια. Ότι το πρόβλημα δεν είναι η περιφέρεια, αλλά το μοντέλο. Όλοι το ήξεραν. Οι δήμοι, οι μηχανικοί, τα υπουργεία, οι εργολάβοι, οι κάτοικοι που έβλεπαν το νερό να ανεβαίνει κάθε χρόνο λίγο παραπάνω. Απλώς το σύστημα λειτουργεί μόνο μέχρι να πλημμυρίσει το ίδιο του το σαλόνι.
Ζούμε πλέον σε μια κανονικότητα όπου οι πυρκαγιές το καλοκαίρι και οι πλημμύρες τον χειμώνα παρουσιάζονται σαν απρόβλεπτα επεισόδια, ενώ είναι το ίδιο έργο σε επανάληψη. Η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης δεν κηρύσσεται από κάποιο υπουργείο. Είναι μόνιμη. Απλώς κάποιες μέρες η βροχή θυμίζει στην πόλη τι έχει ξεχάσει να είναι και σε εμάς τι επιλέξαμε να αγνοούμε. Και μέχρι να αποφασίσουμε αν θέλουμε πόλεις που αντέχουν ή απλώς πόλεις που πουλιούνται καλά, θα συνεχίσουμε να ρωτάμε υποκριτικά, κάθε φορά που το νερό ανεβαίνει: «είναι δυνατόν;» Ναι. Είναι απολύτως δυνατόν. Και για να παραφράσω τους στίχους του Γιατρά από το γνωστό λαϊκό τραγούδι:
Είμαι σε κατάσταση έκτακτου ανάγκης / μέσα σε μια φάση τραγική / είμαι σε κατάσταση έκτακτου ανάγκης / και η σωτήρια μου ΔΕΝ είσαι εσύ
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
