Αντωνία Οικονόμου: «Φοβάμαι το κενό μέσα μας»

Η λέξη «κενό» συνήθως περιγράφει κάτι που λείπει. Στο έργο της Αντωνίας Οικονόμου, όμως, το κενό λειτουργεί διαφορετικά: έχει πυκνότητα, διάρκεια, επιπτώσεις. Δεν μένει έξω από το σώμα· περνά μέσα του και το διαμορφώνει. Το the great nothing είναι μια μη γραμμική σύνθεση εικόνων, διακοπών και αντιπαραθέσεων, όπου η επιθυμία και ο τρόμος συνυπάρχουν. Ένας κόσμος χωρίς σταθερό προσανατολισμό, στον οποίο ο αποχωρισμός και η απώλεια δεν αφηγούνται, αλλά βιώνονται. Το σώμα γίνεται ο τελευταίος αξιόπιστος τόπος μνήμης.

Στη συνομιλία που ακολουθεί, η Αντωνία Οικονόμου μιλά με ακρίβεια και λιτότητα για αυτό το τοπίο, για τον φόβο του κενού, για τη μοναξιά ως χωρική εμπειρία, για τα όνειρα που μοιάζουν με μεταμεσονύχτιες ταινίες του νου. Και για την αυγή, μια σταθερά μέσα σε έναν κόσμο που διαρκώς αποσυντίθεται.

– Τι είναι αυτό που φοβάστε περισσότερο. Το κενό έξω από εμάς ή το κενό μέσα μας;

Μέσα μας. Και το φοβάμαι ακριβώς επειδη έρχεται από το κενό έξω από εμάς, εσωτερικεύεται και μας σμιλεύει. Και όταν έρχεται η ώρα να βγούμε προς τα έξω είμαστε και πάλι μόνοι, αντιμέτωποι με το ίδιο κενό που μας έκλεισε μέσα, δεν ξέρω που σπάει αυτός ο κύκλος και φοβάμαι ότι έχουμε αρχίσει να ξεχνάμε τι πάει να πει “μαζί”.

– Το «Μεγάλο Τίποτα»… Αν σας το έβαζα μπροστά σαν άνθρωπο, πώς θα τον περιγράφατε; Με μάτια; Με σιωπή; Με απουσία;

Μια φιγούρα που καθεται ακίνητη σε ένα σκαμπό στη μέση του πουθενά, στην απόλυτη σιγή.  Σκυφτός κάμπτει την σπονδυλική του σαν άδειο κέλυφος χελώνας, με τα χέρια να καλύπτουν πλήρως το πρόσωπο, με τις χούφτες στα μάτια, σαν να μην θέλει να δει τίποτα, ακουμπάει όλη τη μάσκα στο σταυροπόδι του.

– Η πρώτη εικόνα που γεννήθηκε στο μυαλό σας για αυτό το έργο. Όχι την πιο σημαντική, την πρώτη.

Μια γυναίκα στέκεται σκυφτή και ακέφαλη σε μια πόρτα. Έξω βρέχει και τα δάκρυα τρέχουν.

– Τα όνειρα, είπατε, είναι μεταμεσονύχτιες ταινίες του νου. Αν γινόταν να τις φτιάχνετε εσείς, τι είδος θα ήταν; Θρίλερ, ποίημα, ή ντοκιμαντέρ;

Ερωτικό noir τρόμου.

Αν σας έλεγα ότι το έργο σας είναι μια εξομολόγηση μεταμφιεσμένη σε χορογραφία, θα διαφωνούσατε;

Ολα τα έργα αυτό δεν είναι;

– Τι σας ηρεμεί;

Η αυγή.

– Με βαθιά σχέση με την ιστορία της τέχνης, ποιο έργο ή καλλιτέχνης λειτουργεί σαν κρυφή συνομιλία μέσα στην παράσταση;

Η αναφορά που υποβόσκει σε όλη τη σύνθεση- και στην κίνηση και σε όλο το σκηνικό χώρο- ειναι ο Francis Bacon και τα τρίπτυχα του. Είναι για μένα μία χωρική αναφορά απόλυτης μοναξιάς όπου πρωταγωνιστεί η παραμόρφωση του χώρου και του σώματος, όπως και στο έργο.

– Το Άτιτλον ήταν μεγάλη επιτυχία και δημιούργησε προσδοκίες. Πόσο επηρεάζει έναν δημιουργό η επιτυχία του προηγούμενου έργου στη διαδικασία του επόμενου;

Το όμορφο σε αυτή την διαδικασία, η οποία είναι συνεχόμενη και άσχετα άμα παράγονται έργα με διαφορετικούς τίτλους, είναι ότι κάπως το ένα έργο έχει τις ρίζες του στο προηγούμενο. Το the great nothing είναι η συνεχεία, και η αντίθεση, του Άτιτλον. Το Άτιτλον ήταν ένα μονοπλάνο, χωρίς κανένα cut, ένας λευκός καμβάς οπού το θέμα ήταν η συνύπαρξη του συνόλου σε έναν χώρο αεικινησίας, και η συνεχόμενη πορεία προς την αγκαλιά, τον έρωτα, την ένωση. Το the great nothing είναι μη γραμμική ιστορία που διακόπτεται συνεχώς από συνεχόμενα cuts και αντιπαραθέσεις, σε ένα μαύρο κενό οπού το θέμα είναι ο αποχωρισμός, η απώλεια και η ακινησία που απομονώνουν το άτομο σε πολύ μικρούς χώρους.

– Ιδρύσατε πρόσφατα τον χώρο «Τζάμια Κρύσταλλα». Πόσο αλλάζει η δημιουργική διαδικασία όταν υπάρχει ένας σταθερός χώρος που ανήκει στον καλλιτέχνη;

Αλλάζει τα πάντα. Η ομάδα αποκτά ένα σπίτι, μια παιδική χαρά. Και ένα μέρος που είναι εκεί και σου επιτρέπει να εισαι αυθόρμητος όταν έχεις μια ιδέα, με την οποία θες να πειραματιστείς πριν καν μπει σε παραγωγή, αναγκαίο για την δημιουργία, αλλά δύσκολο πράγμα σήμερα χωρίς την απαραίτητη χρηματική στήριξη στο χορό. Εμείς που παρουσιάζουμε και στο χώρο πρόβας το έργο μας, μας δίνετε η ευκαιρία να τον μεταμορφώσουμε και σιγά σιγά στο χώρο της παράστασης χωρίς να μετακινηθούμε για να παίξουμε, και αυτό δένει αλλιώς την ομάδα με το έργο και τεχνικά και δημιουργικά.

– Ποιο είναι το επόμενο «κενό» που θέλετε να κοιτάξετε κατάματα; Υπάρχει ήδη ένας νέος φόβος, μια νέα εμμονή που δουλεύει μέσα σας;

Θα ήθελα να μπορέσω αυτό το νέο έτος να φύγω εκτός Ελλάδος και να εξερευνήσω residencies, συνεργασίες, εργαστήρια και την δυνατότητα να εργαστώ εγώ ως χορεύτρια περισσότερο από το να εκκινώ και να κινώ εγώ μια παραγωγή. Το άγνωστο γύρω από αυτό με κινητοποιεί πλεόν θετικά αλλα μέχρι και πρόσφατα με φόβιζε αυτή η μετατόπιση.