Υπάρχουν εικόνες που δεν ζητούν να τις καταλάβεις. Ζητούν απλώς να τις αντέξεις. Η έκθεση «Pete Marifoglou. Τα χρόνια του Warhol ΧΧΧ», που παρουσιάζεται από τις 29 Ιανουαρίου έως τις 12 Απριλίου 2026 στο MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, ανήκει σε αυτή την κατηγορία: ένα σώμα έργου που δεν εξωραΐζει, δεν ηθικολογεί και δεν σκανδαλοθηρεί. Παρατηρεί.
Ο Pete Marifoglou επιστρέφει στη γενέτειρά του έπειτα από περισσότερες από επτά δεκαετίες ζωής ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και την Ευρώπη, φέρνοντας μαζί του ένα σε μεγάλο βαθμό αδημοσίευτο φωτογραφικό αρχείο από τη σκοτεινή, εύθραυστη και συχνά βίαιη καθημερινότητα του αμερικανικού underground των δεκαετιών 1960 και 1970. Πρόκειται για εικόνες που γεννήθηκαν στο περιθώριο της τέχνης και της κοινωνίας — και ακριβώς γι’ αυτό συνομιλούν σήμερα τόσο άμεσα με το παρόν.
Ως νεαρός φοιτητής και αργότερα απόφοιτος της School of Visual Arts στη Νέα Υόρκη, ο Marifoglou εργάστηκε στα πλατό των πειραματικών ερωτικών ταινιών της Factory του Andy Warhol. Σε μια εποχή όπου η πορνογραφία μετατρεπόταν σε μαζικό μηχανισμό παραγωγής εικόνων, ο Warhol την αντιμετώπιζε ως εργαστήριο: χαμηλού κόστους, ακατέργαστο, ριζικά απομακρυσμένο από το κυρίαρχο σινεμά. Εκεί, ανάμεσα σε φώτα, σώματα και κάμερες, ο Marifoglou δεν στράφηκε στο θέαμα — αλλά στους ανθρώπους.
Οι ασπρόμαυρες αναλογικές φωτογραφίες του εστιάζουν σε πρόσωπα πέρα από τους ρόλους τους. Άνδρες και γυναίκες που συμμετείχαν σε ταινίες, αλλά και άνθρωποι του κοινωνικού περιθωρίου της Νέας Υόρκης: εύθραυστοι, κουρασμένοι, συχνά εγκλωβισμένοι σε μια πόλη που υποσχόταν τα πάντα και προσέφερε ελάχιστα. Η κάμερα του Marifoglou δεν αποκαλύπτει για να σοκάρει· αποκαλύπτει για να θυμίσει ότι πίσω από κάθε εικόνα υπάρχει μια ζωή.
Στο έργο του συνυπάρχουν η ηδονοβλεπτική κουλτούρα της εποχής, η ωμή βία των δρόμων, αλλά και στιγμές σχεδόν αδιόρατης τρυφερότητας. Οι φωτογραφίες λειτουργούν ταυτόχρονα ως τεκμήρια κινηματογραφικής ιστορίας και ως κοινωνικά ντοκουμέντα μιας Νέας Υόρκης πριν τον εξευγενισμό, πριν το branding, πριν τη μνήμη γίνει εμπόρευμα.
Η διαδρομή του Marifoglou διασταυρώνεται με κομβικές μορφές της μεταπολεμικής τέχνης. Σπούδασε σκηνοθεσία και σενάριο υπό την καθοδήγηση του Jud Yalkut, παρακολούθησε φωτογραφία με δασκάλους όπως οι Duane Michals, Robert Mapplethorpe και Diane Arbus, και βρέθηκε σε διαλέξεις προσωπικοτήτων που διαμόρφωσαν τον σύγχρονο πολιτισμό — από τον Andy Warhol και τον Salvador Dalí έως τον Jonas Mekas και τον Alfred Hitchcock. Παράλληλα, δημιούργησε ταινίες μικρού μήκους, αναλαμβάνοντας πολλαπλούς ρόλους, και συμμετείχε ενεργά στο underground κινηματογραφικό οικοσύστημα της εποχής.
Η έκθεση στο Case Studio του MOMus, σε επιμέλεια της Θούλης Μισιρλόγλου και με βοηθό επιμελήτρια την Κατερίνα Σύρογλου, δεν επιχειρεί μια νοσταλγική αναπαράσταση των «χρόνων του Warhol». Αντίθετα, προτείνει μια σιωπηλή αλλά επίμονη ανάγνωση της εποχής: ως πεδίου πειραματισμού, σύγκρουσης και έκθεσης του ανθρώπινου σώματος — όχι ως φετίχ, αλλά ως πεπρωμένου. Σε μια στιγμή όπου η εικόνα καταναλώνεται ταχύτατα και ξεχνιέται ακόμη πιο γρήγορα, το έργο του Pete Marifoglou λειτουργεί ως αντίσταση στη λήθη. Όχι γιατί φωνάζει, αλλά γιατί επιμένει να κοιτάζει.
Σημείωση: Μέρος της έκθεσης περιέχει υλικό που ενδέχεται να μην είναι κατάλληλο για ανηλίκους.
MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
Εγνατίας 154 (εντός ΔΕΘ-HELEXPO), Θεσσαλονίκη
Μέρες & ώρες λειτουργίας
Τρίτη, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή: 10:00-18:00 – Πέμπτη:12:00-20:00
www.momus.gr
