Η Αϊτή δεν συνηθίζει να εμφανίζεται σε χάρτες χιονιού. Δεν ανήκει στο φαντασιακό των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων, δεν έχει παγετώνες ούτε ιστορία σε πίστες σκι. Κι όμως, στο Μιλάνο, στην Τελετή Έναρξης των Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2026, η Αϊτή περπάτησε για λίγα μόνο δευτερόλεπτα μπροστά στον κόσμο — και άφησε πίσω της κάτι πολύ βαρύτερο από μια αθλητική συμμετοχή. Το βάρος αυτό δεν το σήκωσαν μόνο οι δύο αθλητές της αποστολής. Το σήκωσε μια στολή.
Η δημιουργός της, η Stella Jean, αντιμετωπίζει τη μόδα σαν μνήμη. Όχι σαν κάτι που φυλάσσεται σε συρτάρια, αλλά σαν κάτι που περπατάει, εκτίθεται, κινδυνεύει από τη βροχή. Λίγο πριν από την Τελετή Έναρξης, η αγωνία της δεν αφορούσε το αν η στολή θα τραβούσε τα βλέμματα, αυτά είχαν ήδη στραφεί. Αφορούσε το αν η ζωγραφιά θα άντεχε. Οι στολές της Αϊτής είναι οι μόνες στους Αγώνες ζωγραφισμένες εξ ολοκλήρου στο χέρι από Ιταλούς τεχνίτες. Κάθε γραμμή είναι μοναδική. Κάθε ατέλεια, αναπόφευκτη.
Η αρχική ιδέα ήταν πιο άμεση. Στο κέντρο της, μια μορφή: ο Τουσαίν Λουβερτίρ, ο άνθρωπος που οδήγησε την επανάσταση των σκλάβων και γέννησε την πρώτη μαύρη δημοκρατία το 1804. Το έργο πάνω στο οποίο βασίστηκε το σχέδιο ανήκει στον Αϊτινό καλλιτέχνη Edouard Duval-Carrié. Ο Λουβερτίρ, πάνω σε κόκκινο άλογο, ήταν εκεί μέχρι που αναγκάστηκε να «φύγει».
Οι κανονισμοί της Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή δεν επέτρεψαν την παρουσία του. Η μορφή αφαιρέθηκε. Το άλογο έμεινε μόνο. Κι έτσι, άθελά τους, οι κανονισμοί δημιούργησαν ένα κενό που μιλάει πιο δυνατά από κάθε εικόνα. Ένας ήρωας που δεν φαίνεται. Μια ιστορία που δεν σβήνεται.
Τίποτα πάνω στη στολή δεν είναι τυχαίο. Το tignon —το τουρμπάνι των γυναικών— παραπέμπει στις εποχές που οι αποικιοκράτες υποχρέωναν τις σκλάβες να καλύπτουν τα μαλλιά τους για να περιορίσουν την ορατότητά τους. Εκείνες, αντί να υπακούσουν σιωπηλά, μετέτρεψαν τον περιορισμό σε αισθητική. Τα κρεόλ σκουλαρίκια θυμίζουν τα μοναδικά κοσμήματα που επιτρεπόταν να κρατήσουν. Οι μεγάλες τσέπες παραπέμπουν στα καλάθια των γυναικών της αγοράς, τη σιωπηλή μηχανή μιας οικονομίας που επιβιώνει χωρίς τίτλους.
Η αθλητική αποστολή είναι μικρή. Ο αλπικός σκιέρ Richardson Viano και ο σκιέρ αντοχής Stevenson Savart. Δύο αθλητές σε Αγώνες που μετρούν δυνάμεις, χρόνους και εκατοστά. Αλλά για την Αϊτή, το μέτρο είναι άλλο. Είναι η ισότητα της παρουσίας. Το δικαίωμα να σταθείς δίπλα στους άλλους χωρίς υποσημειώσεις.
Σε μια χώρα που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται στα δελτία ειδήσεων σχεδόν αποκλειστικά μέσα από κρίσεις, βία και φυσικές καταστροφές, η είσοδος στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς δεν λειτούργησε ως απόδραση από την πραγματικότητα. Λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι η πραγματικότητα δεν είναι μονοσήμαντη. Ότι η Αϊτή δεν είναι μόνο ό,τι έχει χαθεί, είναι κι ότι συνεχίζει να αντιστέκεται.
Η ίδια η Jean το λέει χωρίς στόμφο: μπορεί να είναι από τις φτωχότερες αποστολές, αλλά στον ολυμπιακό χώρο στάθηκε ισότιμη με όλες τις άλλες. Η ισότητα αυτή δεν προκύπτει από μετάλλια ή προϋπολογισμούς. Προκύπτει από το δικαίωμα να αφηγηθείς τον εαυτό σου. Σε λίγες εβδομάδες, στη Μιλάνο Fashion Week, η εκδοχή της στολής θα παρουσιαστεί ολόκληρη, χωρίς περιορισμούς. Ο Λουβερτίρ θα επιστρέψει. Αλλά για την Τελετή Έναρξης, το μήνυμα είχε ήδη σταλεί.
Για όσο κράτησε το πέρασμά της, η Αϊτή δεν ζήτησε συμπόνια. Ζήτησε να τη δουν. Και αυτό, στους Ολυμπιακούς, είναι ίσως το πιο ριζοσπαστικό άθλημα απ’ όλα.
