Photographs: η πρώτη έκθεση φωτογραφιών του διεθνώς καταξιωμένου κινηματογραφιστή και φωτογράφου που έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Ελλάδα.
182 φωτογραφίες παρουσιάζονται στην έκθεση “Photographs” , 182 φωτογραφίες από τέσσερις ενότητες έργων της τελευταίας πενταετίας. Τρεις από αυτές περιλαμβάνουν φωτογραφίες που γεννήθηκαν μέσα από τους χώρους των ταινιών του και συγκεκριμένα τις ταινίες Poor Things, Kinds of Kindness και , ορισμένες από αυτές περιλαμβάνονται στα πρόσφατα φωτογραφικά βιβλία του. Η τέταρτη σειρά φωτογραφιών παρουσιάζεται για πρώτη φορά παγκοσμίως στο -1 της Στέγης. Πρόκειται για μια εν εξελίξει ενότητα προσωπικών φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα, συγκεκριμένα στην Αθήνα και σε νησιά Οι φωτογραφίες του Λάνθιμου -είτε αποτυπώνουν πρόσωπα, είτε τοπία- προδίδουν ένα φωτογραφικό βλέμμα ήρεμο και στοχαστικό που αναδεικνύει την ένταση του κάθε θέματος χωρίς περιττά τερτίπια και εντυπωσιασμούς.
«Δεν ήξερα από την αρχή τι ακριβώς θα με ενδιέφερε να φωτογραφίζω, ξεκίνησα κι εγώ τεχνικά να το βρω γιατί το πρώτο πράγμα που μαθαίνουμε στη σχολή είναι ότι το σινεμά είναι 24 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο. Σιγά σιγά μέσα από τον κινηματογράφο αλλά και από το γεγονός ότι η φωτογραφία μου έδινε ένα διέξοδο κατά τη διάρκεια της δημιουργίας ταινιών άρχισα να την αγαπώ όλο και περισσότερο. Το ότι μπορείς να είσαι μόνος σου και να περπατάς κρατώντας τη φωτογραφική μηχανή στα χέρια χωρίς να έχεις κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό σου, αυτή η ελευθερία, ότι μια φωτογραφία από μόνη της μπορεί να έχει μία αξία ενώ πολλές μαζί μπορεί να έχουν μια άλλη αξία, το ότι δεν υπάρχει το απόλυτο σχήμα μιας κινηματογραφικής δομής που όταν ολοκληρώνεται η ταινία παραμένει ίδια από εκεί και πέρα, το ότι με πολλές φωτογραφίες μπορείς να φτιάξεις ένα βιβλίο, να παρουσιάσεις μια έκθεση, να κάνεις διαφορετικούς συνδυασμούς στην έκθεση και στο βιβλίο, να δημιουργήσεις ένα άλλο αφήγημα, όλα αυτά μου αρέσουν. Επίσης, μου αρέσει πολύ η πρακτική σχέση με τη διαδικασία, οι ίδιες οι φωτογραφικές μηχανές, ο σκοτεινός θάλαμος, το να εμφανίζω φιλμ, να τυπώνω τις φωτογραφίες, το ότι όλη αυτή η διαδικασία του να πας μια βόλτα και μετά από λίγες ώρες να κρατάς στα χέρια σου τις φωτογραφίες έχει μια πολύ μεγάλη και άμεση ικανοποίηση ή απογοήτευση, αναλόγως με το αποτέλεσμα», εξήγησε ο Γιώργος Λάνθιμος στη συνέντευξη τύπου που ακολούθησε το press preview.
«Το ασπρόμαυρο μου άρεσε από πολύ νωρίς γιατί έχει αυτή την μεταμόρφωση του ρεαλιστικού σε κάτι άλλο. Έβγαζα ασπρόμαυρες φωτογραφίες από την εποχή που είχα πρωτοξεκινήσει εδώ στην Ελλάδα κάνοντας διαφημιστικά, την εποχή δηλαδή που όλα έπρεπε να είναι όλα πολύ “καθαρά” και όμορφα. Είχα λοιπόν πάντα μια τάση προς το μαυρόασπρο, συνέχισα όμως και με έγχρωμο. Κάποια στιγμή αποφάσισα συνειδητά να τραβάω ασπρόμαυρο όταν είχα φύγει από την Ελλάδα για δέκα χρόνια και ξαναγύρισα, άρα είχα πάρει αυτή την απόσταση. Πολύ συνειδητά επέλεξα συνειδητά το ασπρόμαυρο ως κάτι άλλο από την γνώριμη αισθητική των καρτ ποστάλ, κι επειδή τραβούσα νησιά δεν ήθελα αυτά τα χρώματα που παραπέμπουν σε καρτ ποστάλ να αποσπάσουν από το ίδιο το αντικείμενο, από αυτό που με ενδιέφερε στις συγκεκριμένες φωτογραφίες. Άρα όταν φωτογραφίζω στην Ελλάδα έχω πάντα ασπρόμαυρο φιλμ στην κάμερα», υπογράμμισε σχετικά με τη σειρά των «ελληνικών» φωτογραφιών του, η οποία μάλιστα τιτλοφορείται “no word for blue”.
«Η ιδιαίτερη ευαισθησία του στη γλώσσα και στις λεπτές αποχρώσεις του νοήματος αποτυπώνεται σε αυτή τη φράση, η οποία παραπέμπει στην απουσία μιας συγκεκριμένης λέξης για το χρώμα της Ελλάδας, το μπλε, ομηρικά έπη και στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Η έννοια της γλωσσικής σχετικότητας, ότι δηλαδή η γλώσσα επηρεάζει τη σκέψη, απηχεί μια σειρά ιδεών γύρω από τη δημιουργική υπογραφή στη φωτογραφική πρακτική» όπως άλλωστε επισημαίνει ο curator της έκθεσης, Michael Mack, στο επιμελητικό του σημείωμα και συνεχίζει «Το νέο φωτογραφικό έργο του Λάνθιμου μπορεί να ιδωθεί ως συνέχεια μιας μακράς παράδοσης φωτογράφων που διερευνούν το ανθρωπογενές περιβάλλον, διαμορφωμένο όμως τόσο μέσα από την προσωπική του σχέση με τη γενέτειρά του χώρα όσο και με την ιδιοσυγκρασιακή του αίσθηση ειρωνείας και χιούμορ. Στα έργα αυτά διακρίνεται επίσης μια πιο λιτή αισθητική που θυμίζει τις πρώτες ταινίες του Λάνθιμου, καθώς και μια παρόμοια διερεύνηση της κοινωνικοπολιτισμικής αστάθειας και της φύσης της ανθρώπινης κατάστασης».
«Κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή μου είναι μια φωτογραφία, όλες μου οι αναμνήσεις είναι μια εικόνα από κάτι», είπε κάποια στιγμή ο Γιώργος Λάνθιμος συνοψίζοντας με αυτή του τη φράση το πόσο άρρηκτα δεμένος είναι με τις εικόνες.
Κάτι τελευταίο και ιδιαίτερα σημαντικό: Η έκθεση θα είναι προσβάσιμη σε όλες και όλους, με περιηγήσεις στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα για κωφά και βαρήκοα άτομα, καθώς και περιηγήσεις με ζωντανή ακουστική περιγραφή για άτομα με οπτική αναπηρία, σε συνεργασία με τον πολιτιστικό οργανισμό liminal. Στόχος είναι η άρση των εμποδίων στην καλλιτεχνική εμπειρία και η ανάδειξη της τέχνης ως κοινού τόπου συνάντησης, ώστε η προσβασιμότητα να λειτουργεί ως εργαλείο ισότητας και καθολικής συμμετοχής. Το αναλυτικό πρόγραμμα και οι ημερομηνίες των προσβάσιμων περιηγήσεων θα ανακοινωθούν σύντομα στο onassis.org
Info: 7 Μαρτίου – 17 Μαΐου, Στέγη Ιδρύματος Ωνάση (Συγγρού 107, Αθήνα), -1. Πέμπτη–Σάββατο 18:00 – 23:30, Κυριακή 13:00 – 20:00
