CARCOMA: όταν το τραύμα γίνεται οικογενειακή κληρονομιά

«Το σπίτι μας μοιάζει με δόντια που πέφτουν και σπλάχνα που ξεραίνονται».

Συνεχίζεται το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με την Πειραιώς 260 να υποδέχεται το Gen 260, ένα μίνι φεστιβάλ που φιλοδοξεί να δώσει βήμα στη νέα γενιά καλλιτεχνών των παραστατικών τεχνών. Στον Χώρο Β΄της Πειραιώς 260 δημιουργοί θα προσεγγίσουν θεματικές όπως η αποξένωση, το τραύμα, η πατριαρχία και η απώλεια. Το εναρκτήριο λάκτισμα δόθηκε με το «CARCOMA» της Αλεξίας Παραμύθα που μεταγράφει την ομώνυμη νουβέλα της Ισπανίδας Λάιλα Μαρτίνεθ. Λίγες ώρες πριν την επίσημη πρεμιέρα, το blackbook βρέθηκε στη γενική πρόβα και αν έπρεπε με μία μόνο φράση να περιγράψει την παράσταση αυτή θα ήταν Ανοιχτοί Λογαριασμοί.

Το έργο

Σε ένα σπίτι γεμάτο από σκιές και λαϊκές δοξασίες, δύο γυναίκες, γιαγιά και εγγονή, ζουν απομονωμένες από τους κατοίκους του υπόλοιπου χωριού. Όταν η εξαφάνιση ενός παιδιού στρέφει επάνω τους το βλέμμα της κοινότητας και την προσοχή των ΜΜΕ, οι εξομολογήσεις τους μετατρέπονται σε ένα οικογενειακό παλίμψηστο σιωπής, ανδρικής βίας και ταξικής φθοράς. Σε μια συγκυρία που η επικαιρότητα μετράει μια ακόμη γυναικοκτονία, 6^η για το 2026, το «CARCOMA» έρχεται να υπενθυμίσει τα σκοτεινά κίνητρα της πατριαρχίας. Δυο γυναίκες που κουβαλούν πάνω τους όχι μόνο τις προηγούμενες γενιές αλλά και αυτές που θα ακολουθήσουν. Ένας φόρος αίματος που ακροβατεί ανάμεσα στην αφήγηση και την επινόηση.

Το σπίτι, ευχή και κατάρα, γίνεται καθαρτήριο για τις γυναίκες που μέσα από τους πολλαπλούς ρόλους τους συνθέτουν την εικόνα της μάνας, της ερωμένης, της τροφού, της δούλας σε ένα σκηνικό περιβάλλον που οι αναφορές στη δραματουργία του Λόρκα αλλά και στη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη είναι αναπόφευκτες. Οι συγγένειες είναι ενδιάμεσες, σχεδόν υπαινικτικές. Σαν αρχαίος χορός, οι γυναίκες αφομοιώνονται από το σπίτι, γίνονται ένα με τα έπιπλα, γίνονται μνήμη. Ένα χρέος απαρηγόρητο που τα δάνεια του αποκαλύπτουν φόνους, κακοποίηση, ταπείνωση και, ίσως, μια ελπίδα για εξιλέωση.

Η αφήγηση είναι μη γραμμική με τα χρονικά άλματα να εξυπηρετούν τη συμπύκνωση των γεγονότων. Τα σώματα γίνονται πεδίο μάχης, η ντροπή μετατρέπεται σε μίσος που όχι μόνο δεν γιατρεύεται αλλά παίρνει τη μορφή του τραύματος που κληρονομείται στο διηνεκές. Ντουβάρια που κρύβουν, κυριολεκτικά, σκελετούς και έπιπλα που ψιθυρίζουν. Κάθε κίνηση και ήχος ξεπερνάει το ρεαλιστικό και εκεί ακριβώς είναι η ευστοχία της σκηνοθέτριας που καταφέρνει να δώσει υπόσταση στις λέξεις πέρα από το προφανές δημιουργώντας ένα μεταφυσικό πεδίο.

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, η λογοτεχνία του τρόμου και του μυστηρίου μοιάζει να ασθμαίνει, τη στιγμή που η λαογραφία του τόπου προσφέρεται για εξαιρετικές αναγνώσεις. Αυτό το στοιχείο το ανέδειξε έξυπνα η Αλεξία Παραμύθα που αν και σκοτεινό, εκτός από δράκους και τέρατα είχε και λερωμένες Αγίες που έχασαν τη ζωή τους από χέρια αντρών. Το σκηνικό του Αριστοτέλη Αρμάντο Μέμα με τα δεκάδες πιάτα και τα ξόρκια κλείνουν το μάτι στο φεμινιστικό σύμπαν της Λάιλα Μαρτίνεθ. Η κινησιολογία, αναμφίβολα, κυριαρχεί στο έργο που δεν περιορίζεται σε μια χορογραφία αλλά μοιάζει να κατοικεί μέσα στα σώματα των γυναικών.

Λαρυγγισμοί, ξεσπάσματα, λιγωμένα βλέμματα, ένας αθόρυβος λεσβιασμός και επτά ηθοποιοί που υπερβαίνουν το συμβατικό. Η Ρεβέκκα Τσιλιγκαρίδου, η Ανδρομάχη Μπάρδη, η Ελίνα Αντωνίου, η Γαλάτεια Αγγέλη, η Ελευθερία Σκουλάκη Λαζού, η Δανάη Μερτζεμέκη και η  Έλμα Βλαστοπούλου, υπό τους ήχους του μουσικού Χρήστου Παπαδόπουλου, αποτίουν φόρο ζωής στις γυναίκες που δαγκώνουν κάθε βράδυ το μαξιλάρι τους για να μην ακουστεί η φωνή τους, στις γυναίκες που δεν τις πίστεψαν, στις γυναίκες που πήραν τον νόμο στα χέρια τους και στις γυναίκες που επιλέγουν να κατέβουν από το σταυρό ψηλαφώντας και τιμώντας τις πληγές τους.