Πόσα χρήματα κερδίζουμε πραγματικά από σήμερα στο σούπερ μάρκετ;

Περισσότεροι από 1.660 κωδικοί μπαίνουν στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών, με εκπτώσεις που κατά μέσο όρο κινούνται γύρω στο 7%. Το πραγματικό τεστ, όμως, δεν βρίσκεται στον αριθμό των προϊόντων αλλά στο ποσό που θα γράψει η απόδειξη στο ταμείο.

Από σήμερα, Δευτέρα 31 Αυγούστου, περισσότερα από 1.660 προϊόντα εμφανίζονται στα ράφια με μειωμένες τιμές. Η λεγόμενη Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών ξεκινά με εκπτώσεις που στις περισσότερες περιπτώσεις κινούνται μεταξύ 5% και 7%, σε ορισμένους κωδικούς φτάνουν πολύ ψηλότερα και θα διαρκέσουν από δύο έως τέσσερις μήνες. Το μέτρο αφορά τρόφιμα, προϊόντα καθημερινής χρήσης, σχολικά είδη, ιδιωτική ετικέτα και κρέας. Οι αριθμοί ακούγονται εντυπωσιακοί. Περίπου 900 επώνυμοι κωδικοί, περισσότεροι από 450 κωδικοί σχολικών ειδών, περίπου 250 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και 60 κωδικοί κρέατος είχαν ήδη ενταχθεί στην πρωτοβουλία πριν από την επίσημη έναρξή της. Η μέση μείωση υπολογίζεται περίπου στο 7%, ενώ στα σχολικά είδη φτάνει κοντά στο 10%. Σε κάποιες περιπτώσεις αναφέρονται εκπτώσεις έως 30%, χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι ο καταναλωτής θα βρει ολόκληρο το καλάθι του φθηνότερο κατά ένα τέτοιο ποσοστό. Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο χρειάζεται λίγη απόσταση από τους μεγάλους αριθμούς. Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας δεν είναι πόσοι κωδικοί μπήκαν σε έναν κατάλογο αλλά πόσα ευρώ θα μείνουν τελικά στην τσέπη μιας οικογένειας όταν περάσει από το ταμείο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «χειροπιαστή ανακούφιση», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι δεν αποτελεί απάντηση σε όλα όσα επιβαρύνουν σήμερα έναν οικογενειακό προϋπολογισμό. Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος έχει μιλήσει από την πλευρά του για μια «εθνική κοινωνική συμφωνία» ανάμεσα στην Πολιτεία, στους προμηθευτές και στις επιχειρήσεις λιανικής. Η δεύτερη διατύπωση είναι ίσως πιο κοντά σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Δεν πρόκειται για κρατική μείωση τιμών ούτε για κάποιον νέο μηχανισμό διατίμησης. Προμηθευτές και αλυσίδες συμφώνησαν να μειώσουν προσωρινά τις τιμές συγκεκριμένων προϊόντων, ενώ τα σούπερ μάρκετ μπορούν να προσθέσουν τη δική τους έκπτωση. Γι’ αυτό και το ίδιο προϊόν ενδέχεται να πωλείται με διαφορετική τελική μείωση από αλυσίδα σε αλυσίδα.

Οι καταναλωτές θα μπορούν να αναγνωρίζουν τα προϊόντα από ειδική σήμανση στα ράφια, ενώ η σχετική πληροφόρηση θα συγκεντρώνεται και στην πλατφόρμα PosoKanei. Η λίστα παραμένει ανοιχτή, επομένως ο αριθμός των προϊόντων μπορεί να αυξηθεί τις επόμενες ημέρες. Τα τελικά στοιχεία της πρώτης φάσης αναμένεται να παρουσιαστούν από το Υπουργείο Ανάπτυξης. Η χρονική στιγμή δεν είναι τυχαία. Ο Σεπτέμβριος είναι ένας από τους μήνες στους οποίους ο οικογενειακός προϋπολογισμός δοκιμάζεται περισσότερο. Η επιστροφή από τις διακοπές συναντά τα σχολικά έξοδα, τις καθημερινές μετακινήσεις και τις πάγιες υποχρεώσεις που επανέρχονται όλες μαζί. Μια μείωση 7% σε προϊόν που αγοράζεται μία φορά δύσκολα αλλάζει κάτι. Η ίδια μείωση όμως σε τρόφιμα, απορρυπαντικά, προϊόντα προσωπικής φροντίδας ή άλλα είδη που επαναλαμβάνονται κάθε εβδομάδα μπορεί, όταν αθροιστεί, να αποκτήσει πραγματική αξία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται η ακρίβεια. Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ετήσιο πληθωρισμό 3,4% τον Ιούλιο. Στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά η ετήσια αύξηση είχε περιοριστεί στο 0,4%, αλλά πίσω από τον μέσο όρο υπήρχαν ανατιμήσεις σε βασικά είδη όπως το ψωμί, το μοσχάρι, το χοιρινό, τα πουλερικά και τα γαλακτοκομικά. Κυρίως, όμως, η πίεση ενός νοικοκυριού δεν σταματά στην πόρτα του σούπερ μάρκετ: τον ίδιο μήνα η στέγαση ήταν ακριβότερη κατά 8,8% σε ετήσια βάση και οι μεταφορές κατά 7,4%.

Αυτό είναι σημαντικό για να τοποθετηθεί η σημερινή πρωτοβουλία στις πραγματικές της διαστάσεις. Ένα φθηνότερο απορρυπαντικό ή ένα πακέτο μακαρόνια κατά 7% δεν μπορούν να αντισταθμίσουν ένα ακριβότερο ενοίκιο, τη βενζίνη ή το κόστος μετακίνησης. Μπορούν όμως να ελαφρύνουν ένα μέρος της καθημερινής δαπάνης, και για οικογένειες που μετρούν πλέον πολύ προσεκτικά κάθε αγορά αυτό δεν είναι αμελητέο. Υπάρχει και ένα ακόμη κριτήριο που θα πρέπει να παρακολουθήσουμε τους επόμενους μήνες: την τιμή από την οποία υπολογίζεται η έκπτωση. Ο αριθμός «-7%» στο ράφι έχει νόημα μόνο όταν η νέα τιμή συγκρίνεται με μια πραγματική, σταθερή προηγούμενη τιμή και όχι με μια τιμή που είχε προηγουμένως αυξηθεί. Η διαφάνεια εδώ είναι πιο σημαντική από την ειδική σήμανση.

Η πρωτοβουλία λοιπόν αξίζει να κριθεί, αλλά όχι από σήμερα. Σήμερα έχουμε τις ανακοινώσεις, τους 1.660 κωδικούς και τα ποσοστά. Η ουσιαστική αξιολόγηση θα γίνει με τις αποδείξεις των επόμενων εβδομάδων. Γιατί στην ακρίβεια ο καταναλωτής έχει πάψει προ πολλού να μετρά τις εξαγγελίες. Μετρά το ποσό που γράφει το ταμείο.