Δέκα χρόνια χωρίς τον Leonard Cohen: Ο Adam Cohen και 20 καλλιτέχνες στο ΚΠΙΣΝ

Δέκα χρόνια μετά τον θάνατο του Leonard Cohen, θα ήταν εύκολο να τον τακτοποιήσουμε ανάμεσα στους μεγάλους νεκρούς που όλοι θαυμάζουμε και κανείς δεν ακούει πραγματικά. Να βάλουμε τα τραγούδια του σε μια ωραία σειρά, να χαμηλώσουμε τα φώτα, να τραγουδήσουμε το Hallelujah και να φύγουμε με την ευχάριστη αίσθηση ότι αποτίσαμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής σε έναν μεγάλο νεκρό. Μόνο που ο Cohen αντιστέκεται ακόμη και σε αυτό. Τα καλύτερα τραγούδια του δεν ακούγονται σαν αντικείμενα μιας άλλης εποχής. Εξακολουθούν να έχουν εκείνη την ενοχλητική ιδιότητα να μπαίνουν μέσα στη δική μας ζωή.

Το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, στις 21.00, το Parklife του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος αφιερώνει το Ξέφωτο στον Καναδό ποιητή, συγγραφέα και τραγουδοποιό, σε μια μεγάλη συναυλία με τη συμμετοχή του γιου του, Adam Cohen. Πρόκειται για το πρώτο επίσημο αφιέρωμα στην Ελλάδα ενόψει της συμπλήρωσης δέκα χρόνων από τον θάνατό του, όμως η επιλογή της Ελλάδας για μια τέτοια βραδιά έχει περισσότερο νόημα απ’ όσο αφήνει να φανεί η γεωγραφία.

Πριν υπάρξει ο Leonard Cohen του Suzanne, του Famous Blue Raincoat και του Hallelujah, υπήρχε ένας νεαρός ποιητής που έφτασε στην Ύδρα το 1960 αναζητώντας έναν τόπο για να γράψει. Αγόρασε εκεί ένα παλιό σπίτι και μπήκε σε μια μικρή κοινότητα συγγραφέων, ζωγράφων, μποέμ και ανθρώπων που είχαν αποφασίσει ότι η συμβατική ζωή μπορούσε να περιμένει. Εκεί γνώρισε τη Marianne Ihlen, εκεί έγραψε ποίηση και πεζογραφία, εκεί διαμορφώθηκε ένα κομμάτι του ανθρώπου που αργότερα θα γινόταν μία από τις σημαντικότερες μορφές του σύγχρονου τραγουδιού.

Η Ύδρα δεν υπήρξε απλώς ένα όμορφο φόντο στη βιογραφία του. Ήταν κάτι πιο κοντά σε εργαστήριο ζωής. Ένας τόπος όπου ο Cohen μπορούσε να γράφει, να κολυμπά, να ερωτεύεται, να αποτυγχάνει, να ξαναρχίζει. Ακόμη και το Bird on the Wire συνδέθηκε με την εικόνα των καλωδίων ηλεκτρισμού που άρχισαν να περνούν πάνω από το νησί, αλλάζοντας έναν ορίζοντα που μέχρι τότε έμοιαζε σχεδόν ανέγγιχτος. Η Ελλάδα δεν ήταν λοιπόν μια παρένθεση στη ζωή του. Έμεινε μέσα στη μνήμη, στη γραφή και στη μυθολογία του.

Γι’ αυτό και η παρουσία του Adam Cohen στο Ξέφωτο δεν λειτουργεί απλώς ως ένα διάσημο επώνυμο πάνω στην αφίσα. Ο Adam υπήρξε μουσικός συνεργάτης του πατέρα του στα τελευταία χρόνια της ζωής του και συν-παραγωγός του You Want It Darker, του άλμπουμ που κυκλοφόρησε λίγες εβδομάδες πριν από τον θάνατό του. Μαζί του στη συναυλία εμφανίζεται και ο Cassius Cohen, γιος του Adam και εγγονός του Leonard. Η οικογενειακή συνέχεια δεν εγγυάται από μόνη της καμία καλλιτεχνική αλήθεια, όμως εδώ δημιουργεί μια παράξενη και όμορφη κυκλικότητα: από την Ύδρα του νεαρού Leonard στην Αθήνα του 2026, η ίδια ιστορία έχει πλέον περάσει σε τρεις γενιές.

Γύρω τους συγκεντρώνεται ένα εντυπωσιακά ετερόκλητο ελληνικό σύνολο. Ο Χρήστος Βέργος, ο Κ. ΒΗΤΑ, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Γιώργος Δημητριάδης, ο Δώρος Δημοσθένους, ο George Gaudy, η Nalyssa Green, ο Στάθης Δρογώσης, ο Κωστής, η LOU IS, ο Πάνος Μουζουράκης, η Λίνα Νικολακοπούλου, η Δανάη Παναγιωτοπούλου, η Μαρία Παπαγεωργίου, η Έλλη Πασπαλά, ο Νίκος Πορτοκάλογλου, οι Σκιαδαρέσες, η Sugahspank και ο Μανώλης Φάμελλος προσεγγίζουν τα τραγούδια του Cohen από διαφορετικές μουσικές και ερμηνευτικές αφετηρίες. Και αυτό είναι πιθανότατα το πιο ενδιαφέρον στοίχημα της βραδιάς. Όχι να ακουστεί ποιος μπορεί να μιμηθεί καλύτερα εκείνη τη βαθιά, σχεδόν υπόγεια φωνή, θα ήταν μάταιο, αλλά πόσες διαφορετικές ζωές μπορούν ακόμη να χωρέσουν μέσα στα ίδια τραγούδια.

Γιατί οι μεγάλες συναυλίες-αφιερώματα έχουν πάντα έναν κίνδυνο: να μετατρέψουν τον καλλιτέχνη σε μουσείο. Ο Cohen δεν χρειάζεται μουσείο. Έγραψε για τον έρωτα χωρίς να τον κάνει αθώο, για την πίστη χωρίς να είναι βέβαιος, για το σεξ χωρίς να το χωρίζει από τη μοναξιά και για την ήττα χωρίς να τη μεταμφιέζει σε αισιοδοξία. Στα τραγούδια του οι άνθρωποι σπάνια σώζονται ολοκληρωτικά. Συνεχίζουν, όμως. Και πιθανότατα γι’ αυτό συνεχίζουν και τα ίδια τα τραγούδια.

Το Suzanne δεν έχει ηλικία επειδή εξακολουθούμε να ερωτευόμαστε ανθρώπους που δεν καταλαβαίνουμε. Το Famous Blue Raincoat επειδή δεν λύσαμε ποτέ το πρόβλημα της ζήλιας. Το Bird on the Wire επειδή εξακολουθούμε να αποτυγχάνουμε στις υποσχέσεις που δίνουμε στον εαυτό μας. Και το Hallelujah, παρά τις χιλιάδες διασκευές που απείλησαν κατά καιρούς να το μετατρέψουν σε μουσική ταπετσαρία, επειδή στον πυρήνα του δεν μιλά για θρίαμβο. Μιλά για εκείνη τη στιγμή που κάτι έχει σπάσει και παρ’ όλα αυτά βρίσκεις έναν λόγο να συνεχίσεις.

Αυτό άλλωστε εξηγεί γιατί ο Leonard Cohen παραμένει τόσο δύσκολο να παλιώσει. Δεν κατασκεύαζε τραγούδια για την εποχή του. Έγραφε για πράγματα που η εποχή δεν μπορεί να λύσει: την επιθυμία, την απώλεια, την πίστη, την προδοσία, τη φθορά, την ανάγκη να αγαπήσεις έναν κόσμο γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται να διορθωθεί πλήρως. Η βαθιά φωνή του έγινε κάποτε το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο του, αλλά πίσω από αυτή βρισκόταν κάτι πολύ ισχυρότερο: η ικανότητα να λέει βαριά πράγματα χωρίς να σηκώνει ποτέ το δάχτυλο προς τον ακροατή.

Το βράδυ της 12ης Σεπτεμβρίου στο Ξέφωτο δεν έχει πραγματικό ενδιαφέρον επειδή συμπληρώνονται δέκα χρόνια χωρίς τον Leonard Cohen. Έχει ενδιαφέρον επειδή δέκα χρόνια μετά, δεν έχουμε καταφέρει ευτυχώς να ξεμπερδέψουμε μαζί του.

Η συναυλία αρχίζει στις 21.00 στο Ξέφωτο του ΚΠΙΣΝ. Μετά το τέλος της βραδιάς, στις 23.30, θα πραγματοποιηθεί επιπλέον δρομολόγιο Shuttle Bus στη διαδρομή ΚΠΙΣΝ – Συγγρού Φιξ – Σύνταγμα.