Η παρουσία της πάνω στη σκηνή σε καθηλώνει. Η Νάνσυ Σιδέρη έχει καταφέρει να έχει μια αξιοσημείωτη θεατρική πορεία αλλά και μια σκηνική ταυτότητα που σου μένει στο μυαλό πολύ μετά το τέλος της παράστασης. Ταυτοχρόνως, αν και χαμηλών τόνων, δεν διστάζει να μιλήσει για όσα αφορούν τη γενιά της, και όχι μόνο: την ακραία φτωχοποίηση, την εργασιακή επισφάλεια, τη σύνδεση του έμφυλου ζητήματος με το ταξικό. Άλλωστε η ίδια το 2024, σε μια κίνηση συνέπειας λόγων και πράξεων, αρνήθηκε την υποψηφιότητά για το βραβείο «Μελίνα Μερκούρη» με μια επιστολή που μεταξύ άλλων ανέφερε «Για μένα, η ηθική ικανοποίηση συνδέεται με την επιτακτική ανάγκη να αναγνωρίσει η Πολιτεία συνολικά τους αγώνες που δίνουμε κάθε μέρα για αξιοπρεπή διαβίωση και εργασιακά δικαιώματα στο χώρο των τεχνών, ενάντια στη συστηματική απαξίωση που βιώνουμε εδώ και πολλά χρόνια».
Τώρα επιστρέφει σε έναν ρόλο που αγάπησε και σε μια παράσταση που αγαπήθηκε. Πρόκειται για το “Jane” το έργο της Κατερίνας Μαυρογεώργη με αφορμή την Τζέην Έυρ της Σαρλότ Μπροντέ, που παρουσιάζεται στο θέατρο Rabbithole και αποτελεί την αφορμή για τη κουβέντα μας.
Πόσο σημαντικό είναι για σένα να ξεκινάς με χαρά και ανυπομονησία την εμπλοκή σου σε μια παράσταση;
Με αφορά πάρα πολύ να πηγαίνω με όρεξη τόσο για να παίξω στην παράσταση όσο και για να βρεθώ στην πρόβα. Η διαδρομή δηλαδή που κάνω από το σπίτι μου προς το θέατρο είναι, για μένα, πολύ σημαντική. Αν δεν πηγαίνω με όρεξη, ειλικρινά το λέω, προτιμώ να κάθομαι σπίτι μου. Αυτή τη συνθήκη δεν τη φτιάχνω μόνη μου βέβαια, αλλά με τους υπόλοιπους ηθοποιούς της παράστασης. Με αφορούν δηλαδή οι συναντήσεις που μου κάνουν καλό. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει σωματικός και ψυχικός κάματος προκειμένου να χτίσουμε μια καλή παράσταση αλλά αυτό είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από τη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία χωρίς λόγο και αιτία. Μου αρέσει ο κόπος να έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και όχι κακοποιητικό. Υπάρχει ειδοποιός διαφορά κι ακόμη κι αν δεν βρίσκουμε ακριβώς τις λέξεις για να την ορίσουμε, δεν σημαίνει ότι δεν υφίσταται αυτή η διάκριση. Όταν ο κόπος γίνεται κακοποίηση το νιώθουμε ακόμη κι αν δεν μπορούμε να το βάλουμε σε λέξεις. Τις φορές που δεν άκουσα το ένστικτό μου έπαθα ζημιά.
Τι έμαθες από τη ζημιά;
Έμαθα να ακούω το ένστικτό μου, όσο περισσότερο μπορώ. Το θέατρο είναι η δουλειά μου, από αυτό ζω κι έτσι είναι λεπτή η ισορροπία. Πιστεύω όμως η ισορροπία είναι το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση και ξέρω ότι έρχεται μετά από πολλή δουλειά.
Τώρα επιστρέφεις σε μια παράσταση συνεπώς αντιλαμβάνομαι ότι έχει όλα τα στοιχεία εκείνα που σε κάνουν να θέλεις να επιστρέψεις.
Ακριβώς! Επιστρέφω στη “Jane” που είναι μια πολύ αγαπημένη δουλειά. Στο τωρινό ανέβασμα τον ρόλο του κ. Ρότσεστερ παραλαμβάνει από τον φανταστικό Δημήτρη Δρόσο, ο εξίσου υπέροχος Βασίλης Σαφός. Αυτό που μένει το ίδιο είναι η όρεξη που έχουμε και η κοινή μας ανάγκη να πούμε ξανά αυτή την ιστορία. Ευτυχώς συντονιστήκαμε και καταφέραμε να επιστρέψουμε σε κάτι που αγαπήσαμε πολύ.
Πώς συνδέεται η πλοκή της παράστασης Jane με το φημισμένο μυθιστόρημα της Charlotte Bronte, “Jane Eyre”;
Στην παράσταση βλέπουμε την πορεία της Jane Eyre με τις περιπέτειες και τις δυσκολίες της που εκείνη αντιμετωπίζει, αλλά παράλληλα παρακολουθούμε και την εξέλιξη της Charlotte Bronte. Αναφερόμαστε δηλαδή στις συνθήκες της εποχής, στο πόσο δύσκολο ήταν για μια γυναίκα να γράφει και να δημοσιεύει τα κείμενά της. Αυτό που έκανε η Charlotte Bronte και οι αδερφές της για τα δεδομένα εκείνης της εποχής ήταν αδιανόητο. H ίδια εκτόνωσε μέσω της γραφής της την κοινωνική πίεση και τους περιορισμούς που αισθανόταν ως γυναίκα της εποχής της. Άλλωστε εξ αιτίας αυτών των περιορισμών αρχικά δημοσίευε με ανδρικό ψευδώνυμο, μετά αποκαλύφθηκε η πραγματική ταυτότητά της και εν τέλει πρόλαβε να δει και την αντίδραση του κοινού και των κριτικών στο έργο της. Ειδικά οι κριτικοί, ή έστω κάποια μερίδα κριτικών, δεν την υποδέχτηκαν με ανοιχτές αγκάλες.
Γιατί;
Μάλλον επειδή η γυναικεία συγγραφική παρουσία ήταν τότε μια καινούργια κατάσταση και δεν μπορούσαν έτσι εύκολα να την αποδεχτούν. Έκαναν λοιπόν αυτές οι γυναίκες συγγραφείς μια υπέρβαση αλλά χωρίς να έχουν, νομίζω, την αίσθηση του πόσο σπουδαίο ήταν αυτό που κατάφεραν. Εμείς πλέον μπορούμε να το αναγνωρίσουμε. Εγώ τα τελευταία χρόνια και χωρίς να το έχω επεξεργαστεί ιδιαίτερα άρα μάλλον ασυνείδητα επιλέγω να διαβάσω βιβλία γυναικών. Αυτό προέκυψε γιατί έπεσαν στα χέρια μου κάποια καταπληκτικά κείμενα. Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ σημαντικό ότι οι γυναίκες πια μπορούν ελεύθερα να γράψουν και να έχουν τη δική τους φωνή, στο βαθμό που η καθεμία και ο καθένας μας μπορεί να έχει τη δική του φωνή μέσα σε αυτή την κοινωνία στην οποία ζούμε. Το λέω αυτό γιατί το έμφυλο και το ταξικό είναι πάντα αλληλένδετα. Όσο ανεξάρτητες κι αν είμαστε στο πλαίσιο της οικονομικής ακρίβειας που επικρατεί η πραγματικότητα δείχνει ότι οι αμοιβές μας είναι κατώτερες από εκείνες των ανδρών ακόμη κι όταν κάνουμε την ίδια δουλειά.
Είναι πάντως σαν να ζούμε σε μια εποχή που εκφράζονται ουσιαστικά προοδευτικές και απελευθερωτικές θέσεις ενώ παράλληλα αναδύονται και ακραία συντηρητικά και αντιδραστικά χαρακτηριστικά.
Ίσως επειδή το ίδιο το πεδίο μέσα στο οποίο κινούμαστε, στην προκειμένη περίπτωση η πόλη στην οποία ζούμε, παρουσιάζει αδιανόητες αντιθέσεις κι αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα στην πραγματική ζωή. Η πεποίθησή μας ότι ως κοινωνία προχωράμε μόνο μπροστά και προοδεύουμε δεν επαληθεύεται στην πράξη. Βρισκόμαστε σε μια μακρά περίοδο αλλεπάλληλων κρίσεων ενώ παράλληλα στην εποχή μας εξελίσσεται μια γενοκτονία. Πάρα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού συντηρητικοποιείται γιατί έχει ανάγκη την ψευδαίσθηση της ασφάλειας, ψευδαίσθηση που του εξασφαλίζουν συνήθως οι δεξιές κυβερνήσεις. Η πολιτική που ακολουθούν είναι καταστροφική σε όλα τα επίπεδα, όσες και όσοι αντέχουμε θα αντιστεκόμαστε σε αυτή. Έτσι γίνεται πάντα. Δεν μπορείς να βασίσεις τη στάση ζωής σου στο πώς θέλεις να έρθουν τα πράγματα.
Τι σημαίνει αυτό;
Μπορεί να μην έρθουν ποτέ τα πράγματα όπως τα θέλω παρ’ όλα αυτά θέλω να μπορώ να εκφράσω τη θέση μου, για παράδειγμα να δηλώνω τη συμπαράστασή μου στον αγώνα που δίνουν οι άνθρωποι στην Παλαιστίνη και να εκφράζω την αντίθεσή μου στην πολιτική της κυβέρνησης της χώρας στην οποία ζω, πολιτική που μας ισοπεδώνει. Η ακρίβεια που υπάρχει στον τόπο μας είναι αδιανόητη και δυστυχώς επικρατεί πολύς φόβος που παγώνει τον κόσμο. Επιπλέον, ο βομβαρδισμός ειδήσεων που πέφτει πάνω μας δεν μας επιτρέπει να επεξεργαστούμε καμία πληροφορία. Αυτός είναι ένας τρόπος να αδρανοποιούμαστε. Υπάρχει ένας υπόγειος τρόμος και ένα απέραντο άγχος που δεν εκφράζεται. Άλλωστε όταν κάθε μήνα δουλεύουμε διαρκώς για να μπορέσουμε να πληρώσουμε έστω το ενοίκιο μας τότε δυστυχώς δεν μας περισσεύει πολύς χρόνος για να ασχοληθούμε με ζητήματα που επί της ουσίας μας αφορούν άμεσα και με την απανθρωποποίηση στην οποία οδηγούμαστε σταδιακά. Για να επιστρέψουμε στο έμφυλο πιστεύω ότι μαζί -άνδρες, γυναίκες και non binary άτομα- πρέπει να αγωνιστούμε εναντίον του κοινού προβλήματος που είναι η αδιανόητη φτώχεια.
Info: Jane, Σκηνοθεσία/Κείμενο:Κατερίνα Μαυρογεώργη, Σύμβουλος δραματουργίας:Μαρία Φιλίνη, Σκηνογραφία/ Ενδυματολογία:Άρτεμις Φλέσσα, Σχεδιασμός φωτισμών:Βάσια Ατταριάν, Σεραφείμ Ράδης, Μουσική:Δημήτρης Τάσαινας. Παίζουν: Βίκυ Κυριακουλάκου, Βασίλης Σαφός, Νάνσυ Σιδέρη. Θέατρο Rabbithole, Γερμανικού 20, Μεταξουργείο.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
