Το πιο διάσημο κρουστό όργανο στην ιστορία του rock δεν είναι ντραμς. Είναι το πόδι ενός θεατή που χτυπά στο τσιμέντο. Δύο χτυπήματα, ένα παλαμάκι. Ξανά. Δεν χρειάζονται μουσικές γνώσεις, όργανα ή ιδιαίτερη αίσθηση του ρυθμού. Αρκεί να βρίσκεσαι ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους. Μπορεί να μη μιλούν την ίδια γλώσσα, να υποστηρίζουν διαφορετικές ομάδες, να μην έχουν ακούσει ποτέ ολόκληρο δίσκο των Queen. Για λίγα δευτερόλεπτα όμως, παίζουν όλοι το ίδιο τραγούδι. Και το πιο παράξενο είναι ότι δεν χρειάζονται καν τη μουσική από τα μεγάφωνα.
Στις 28 Οκτωβρίου 1977 όταν οι Queen κυκλοφόρησαν το έκτο άλμπουμ τους, News of the World, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει πόσο μακριά θα έφταναν τα δύο τραγούδια που άνοιγαν τον δίσκο. Το We Will Rock You του Brian May και το We Are the Champions του Freddie Mercury δεν έγιναν απλώς μεγάλες επιτυχίες. Πέρασαν στα γήπεδα, στις απονομές και στους πανηγυρισμούς, αποκτώντας μια δεύτερη ζωή που συνεχίζεται σχεδόν μισό αιώνα αργότερα. Η ιδέα είχε γεννηθεί λίγους μήνες νωρίτερα. Όπως έχει αφηγηθεί ο Brian May, σε μια συναυλία στο Bingley Hall του Stafford τον Μάιο του 1977 συνέβη κάτι απροσδόκητο. Όταν οι Queen ολοκλήρωσαν την εμφάνισή τους, το κοινό άρχισε να τραγουδά το You’ll Never Walk Alone. Οι μουσικοί είχαν τελειώσει αλλά οι θεατές συνέχιζαν μόνοι τους. Ο May θυμόταν αργότερα την έκπληξή του. Η συναυλία είχε μετατραπεί σε κάτι που δεν μπορούσε πλέον να ελέγξει αποκλειστικά το συγκρότημα.
Αναρωτήθηκε αν μπορούσε να γράψει ένα τραγούδι ειδικά γι’ αυτή την εμπειρία. Κάτι που θα επέτρεπε στο κοινό να συμμετέχει από το πρώτο δευτερόλεπτο, χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει μουσική. Η απάντηση ήταν το We Will Rock You. Η σύνθεση μοιάζει σχεδόν υπερβολικά απλή. Δύο πατήματα, ένα παλαμάκι, η φωνή του Mercury και μια ηλεκτρική κιθάρα που εμφανίζεται προς το τέλος. Δεν ακούμε τα συνηθισμένα τύμπανα και το μπάσο ενός rock τραγουδιού. Τη θέση τους παίρνουν τα χτυπήματα των ποδιών και τα παλαμάκια, που κρατούν τον ρυθμό από την αρχή μέχρι το τέλος.
Στα Wessex Studios οι Queen ηχογράφησαν επανειλημμένα πατήματα και παλαμάκια, χρησιμοποιώντας διαφορετικές χρονικές καθυστερήσεις ώστε λίγοι άνθρωποι να ακούγονται σαν τεράστιο πλήθος. Ο May αξιοποίησε ακόμη και μαθηματικές αναλογίες για να αποφύγει την αίσθηση ενός μηχανικού αντίλαλου. Κατάφεραν και έφτιαξαν μέσα στο στούντιο την ακουστική ψευδαίσθηση μιας εξέδρας.
Αυτή η επιλογή είχε ιδιαίτερη σημασία το 1977. Το punk αμφισβητούσε τις υπερβολές του καθιερωμένου rock. Οι Sex Pistols και οι Clash εκπροσωπούσαν μια νέα αντίληψη για τη μουσική, πιο ωμή, άμεση και επιθετική. Οι Queen από την άλλη είχαν ταυτιστεί με τις περίτεχνες παραγωγές, τις πολυφωνίες και τη θεατρικότητα του «Bohemian Rhapsody». Η μπάντα που μπορούσε να μετατρέψει ένα τραγούδι σε μικρή όπερα αποφάσιζε τώρα ότι δύο πατήματα και ένα παλαμάκι ήταν αρκετά.
Ο Freddie Mercury ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Το We Are the Champions δεν στηρίζεται στην επανάληψη ενός απλού ρυθμού, αλλά στη μελωδία, στις αρμονικές αλλαγές και στη δραματική κορύφωση. Ξεκινά σχεδόν σαν προσωπική εξομολόγηση. Ο τραγουδιστής μιλά για λάθη, δυσκολίες και το τίμημα της διαδρομής του. Σταδιακά όμως η προσωπική του ιστορία γίνεται ένα τραγούδι στο οποίο μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους εκατομμύρια άνθρωποι.
Εκεί βρίσκεται η ιδιοφυΐα του Mercury. Έγραψε ένα τραγούδι για τη νίκη που δεν αγνοεί όσα προηγήθηκαν. Η επιτυχία αποκτά σημασία επειδή υπήρξαν αποτυχίες, αμφισβήτηση και κόπος. Το ρεφρέν δεν απαιτεί εξηγήσεις. Μπορεί να τραγουδηθεί από έναν άνθρωπο που μόλις πέτυχε κάτι σημαντικό ή από πενήντα χιλιάδες φιλάθλους που πανηγυρίζουν ένα πρωτάθλημα. Ο May είχε δώσει στο πλήθος έναν ρυθμό. Ο Mercury του έδωσε μια μελωδία. Η τοποθέτηση των δύο τραγουδιών στην αρχή του News of the World δημιούργησε μια αλληλουχία ιδανική για τον αθλητισμό. Το We Will Rock You λειτουργεί ως πρόκληση, ως προετοιμασία για τη σύγκρουση. Το We Are the Champions» έρχεται όταν η ένταση έχει εκτονωθεί και η νίκη χρειάζεται τη δική της μουσική.
Τα γήπεδα είχαν φυσικά τραγούδια πολύ πριν από τους Queen. Οι βρετανικές ποδοσφαιρικές εξέδρες είχαν αναπτύξει ολόκληρη παράδοση από συνθήματα και δημοφιλείς μελωδίες που αποκτούσαν καινούργιους στίχους. Οι Queen όμως δημιούργησαν δύο συνθέσεις που δεν ανήκαν σε συγκεκριμένη ομάδα ή πόλη. Μπορούσαν να ταξιδέψουν από το ποδόσφαιρο στο μπάσκετ, από ένα σχολικό πρωτάθλημα στους Ολυμπιακούς Αγώνες, από μια μικρή αίθουσα σε ένα στάδιο.
Τα τραγούδια απέκτησαν σταδιακά τη θέση τους στην αθλητική κουλτούρα, μέσα από ραδιοφωνικές μεταδόσεις, τηλεοπτικές διοργανώσεις και τη χρήση τους σε πανηγυρισμούς. Με τον καιρό, ο αρχικός τους δεσμός με το συγκρότημα έγινε λιγότερο σημαντικός από τη λειτουργία τους. Για εκατομμύρια ανθρώπους, το We Are the Champions είναι πρώτα ο ήχος μιας κατάκτησης και ύστερα ένα τραγούδι των Queen.
Το υπόλοιπο News of the World αξίζει επίσης προσοχή. Το Spread Your Wings, το It’s Late και το Sheer Heart Attack αποκαλύπτουν ένα συγκρότημα που εξακολουθούσε να δοκιμάζει διαφορετικές μουσικές κατευθύνσεις. Το εξώφυλλο του δίσκου με το τεράστιο ρομπότ που κρατά τα σώματα των μουσικών, παραμένει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του rock. Ωστόσο η ιστορική διαδρομή του άλμπουμ καθορίστηκε κυρίως από τα πρώτα του λεπτά.
Ο Mercury πέθανε το 1991. Οι Queen συνέχισαν να υπάρχουν με διαφορετικές μορφές ενώ η μουσική τους απέκτησε νέες γενιές ακροατών. Τα δύο τραγούδια όμως του 1977 κατάφεραν κάτι σπανιότερο: έγιναν μέρος του τρόπου με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι ζουν και γιορτάζουν τις μεγάλες στιγμές του αθλητισμού. Σήμερα σε ένα γεμάτο γήπεδο μπορεί να αρχίσει το We Will Rock You χωρίς να ακουστεί ούτε μία νότα από τα μεγάφωνα. Κάποιος χτυπά δύο φορές το πόδι του στο έδαφος και ακολουθεί ένα παλαμάκι. Οι διπλανοί του συνεχίζουν. Σε λίγα δευτερόλεπτα, χιλιάδες άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι έχουν γίνει μέρος της ίδιας μουσικής. Οι Queen είχαν καταλάβει κάτι που ακόμη και οι μεγαλύτερες rock μπάντες συχνά ξεχνούσαν. Μερικές φορές, το πιο δυνατό πράγμα που μπορείς να κάνεις πάνω στη σκηνή είναι να αφήσεις το κοινό να παίξει.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
