Λίγο πριν από τον Αυθεντικό Μαραθώνιο της Αθήνας, μια παράξενη ιστορία από τον κόσμο του ερασιτεχνικού τρεξίματος αποκαλύπτει κάτι για την εποχή μας. Οι χρόνοι των δρομέων ελέγχονται από αγνώστους στο διαδίκτυο και μια προσωπική επίδοση μπορεί να γίνει αφορμή για δημόσια διαπόμπευση.
Στις 8 Νοεμβρίου όταν οι δρομείς του 43ου Αυθεντικού Μαραθωνίου της Αθήνας θα φτάνουν στο Παναθηναϊκό Στάδιο, πολλοί θα κοιτάξουν πρώτα το ρολόι τους. Θα συγκρίνουν τον χρόνο με τον στόχο που είχαν θέσει, θα φωτογραφηθούν με το μετάλλιο και κάποιοι θα μοιραστούν την επίδοσή τους στο Instagram. Μια συνηθισμένη κίνηση που όμως μπορεί πλέον να έχει απροσδόκητες συνέπειες. Η Amelia Topliss, μια δρομέας από τη Βρετανία το ανακάλυψε με τον δυσκολότερο τρόπο. Τον περασμένο Απρίλιο έτρεξε τον πρώτο της μαραθώνιο στο Μάντσεστερ. Ήθελε να τερματίσει σε λιγότερο από τέσσερις ώρες και τα κατάφερε. Το ρολόι της εμφάνισε χρόνο 3 ωρών, 35 λεπτών και 20 δευτερολέπτων, τον οποίο δημοσίευσε στο Instagram. Τρεις μήνες αργότερα το όνομά της εμφανίστηκε σε μια διαδικτυακή δημοσίευση με αμφισβητούμενες επιδόσεις. Ο επίσημος χρόνος τερματισμού της ήταν 3 ώρες, 51 λεπτά και 3 δευτερόλεπτα. Η διαφορά των 15 λεπτών και 43 δευτερολέπτων είχε προκαλέσει την προσοχή αγνώστων.
Ακολούθησαν προσβλητικά σχόλια και σύμφωνα με τη δική της περιγραφή απειλητικά μηνύματα. Η Topliss χρειάστηκε να περιορίσει την πρόσβαση στον λογαριασμό της. Δεν ήταν επαγγελματίας αθλήτρια, δεν είχε κερδίσει κάποιο βραβείο ούτε είχε ισχυριστεί ότι πέτυχε επίσημο ρεκόρ. Είχε ολοκληρώσει τον πρώτο της μαραθώνιο κάτω από τις τέσσερις ώρες, ακόμη και με βάση την επίσημη χρονομέτρηση. Παρ’ όλα αυτά βρέθηκε να εξηγεί δημοσίως ότι δεν προσπάθησε να εξαπατήσει κανέναν.
Στον κόσμο των μαραθωνίων έχει εμφανιστεί ένα νέο είδος παρατηρητή. Άνθρωποι που δεν βρίσκονται στην άκρη της διαδρομής, αλλά μπροστά σε μια οθόνη. Παρακολουθούν δημόσιες αναρτήσεις, συγκρίνουν τις ενδείξεις των αθλητικών ρολογιών με τα επίσημα αποτελέσματα και αναζητούν ύποπτες αποκλίσεις. Ανάμεσά τους βρίσκεται το Official Marathon Time Integrity Unit, ή OMTIU, ένας λογαριασμός στο Instagram που δημιουργήθηκε στην Αυστραλία. Το όνομά του θυμίζει θεσμικό ελεγκτικό μηχανισμό. Δεν είναι. Πρόκειται για ανεξάρτητη πρωτοβουλία, χωρίς πειθαρχική εξουσία, της οποίας οι διαχειριστές παραμένουν ανώνυμοι.
Ο έλεγχος δεν είναι πάντοτε άδικος. Στον Μαραθώνιο του Βερολίνου, τον Σεπτέμβριο, η Κινέζα influencer Sun Yuanyuan, γνωστή ως Abeeeer, παρουσίασε τον τερματισμό της ως προσωπικό ρεκόρ. Φωτογραφίες όμως την έδειξαν να μεταφέρεται με ποδήλατο σε τμήμα της διαδρομής. Η ίδια παραδέχθηκε ότι παραβίασε τους κανόνες. Αποκλείστηκε και έχασε τη συνεργασία της με την εταιρεία αθλητικών ειδών Brooks. Εδώ η αμφισβήτηση στηρίχθηκε σε συγκεκριμένα στοιχεία και αφορούσε μια πραγματική παραβίαση. Όταν μάλιστα κάποιος χρησιμοποιεί τις επιδόσεις του για να αποκτήσει πελάτες ή χορηγούς, το ζήτημα ξεπερνά τον προσωπικό εγωισμό. Η περίπτωση της Topliss είναι διαφορετική. Ένα αθλητικό ρολόι μπορεί να μην υπολογίζει τις στάσεις, ενώ η επίσημη χρονομέτρηση συνεχίζεται κανονικά. Δεν γνωρίζουμε τι προκάλεσε τη συγκεκριμένη απόκλιση. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι ένας διαφορετικός χρόνος στην οθόνη δεν αποδεικνύει από μόνος του εξαπάτηση. Για την κατάταξη μετρά ο επίσημος χρόνος. Για να κατηγορήσεις όμως κάποιον ότι είπε ψέματα, χρειάζεσαι κάτι περισσότερο από δύο αριθμούς που δεν συμφωνούν.
Η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά αυτής της ιστορίας βρίσκεται έξω από τον αθλητισμό. Έχουμε συνηθίσει να μετράμε σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας: βήματα, θερμίδες, καρδιακούς παλμούς, ώρες ύπνου. Οι αριθμοί μάς βοηθούν να καταλάβουμε αν προοδεύουμε. Έπειτα όμως τους δημοσιεύουμε. Το προσωπικό αρχείο γίνεται ανάρτηση και η ανάρτηση γίνεται αντικείμενο σύγκρισης. Εκεί όπου κάποτε αρκούσε να γνωρίζεις ότι πέτυχες έναν στόχο, τώρα υπάρχει συχνά και η επιθυμία να τον δουν οι άλλοι.
Δεν είναι αναγκαστικά ματαιοδοξία. Κάποιος μπορεί να ανεβάζει την προπόνησή του για να μοιραστεί τη χαρά του, να ευχαριστήσει τους φίλους που τον ενθάρρυναν ή να πει σε άλλους ότι μπορούν κι εκείνοι να δοκιμάσουν. Οι διαδικτυακές κοινότητες έχουν βοηθήσει πολλούς ανθρώπους να αρχίσουν να τρέχουν. Ταυτόχρονα, έχουν δημιουργήσει μια παράξενη υποχρέωση συνέπειας: αν δηλώσεις έναν αριθμό, οφείλεις σχεδόν να είσαι έτοιμος να απολογηθείς γι’ αυτόν. Η επίδοση, από προσωπικό μέτρο προόδου, γίνεται δημόσιο τεκμήριο χαρακτήρα. Όσο η επίδοση γίνεται ένα μικρό προσωπικό διαπιστευτήριο στο διαδίκτυο, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά και η αποκάλυψη του «ψεύτη». Η καταγγελία μπορεί να κερδίσει προσοχή, σχόλια και ακολούθους, όπως ακριβώς και η επίδοση που αμφισβητεί.
Στο σημείο αυτό ο έλεγχος μπορεί να μοιάζει με τιμωρία. Το OMTIU υποστηρίζει ότι επιδιώκει τη διαφάνεια και ότι τα περισσότερα σχόλια προς τους δρομείς δεν ξεπερνούν τα όρια. Η εμπειρία της Topliss δείχνει πόσο διαφορετικά μπορεί να βιώσει την ίδια δημοσίευση ο άνθρωπος που κατονομάζεται. Οι ελεγκτές παραμένουν ανώνυμοι, ενώ ο δρομέας εκτίθεται με το όνομά του. Η κατηγορία φτάνει σε ένα έτοιμο ακροατήριο, η εξήγηση πρέπει να βρει μόνη της τον δρόμο της. Και όποιος απαλλαγεί από την υποψία δεν ανακτά απαραίτητα την ησυχία του.
Η αξιοπιστία των αγώνων χρειάζεται προστασία. Χρειάζονται επίσημα αποτελέσματα, κανόνες και έλεγχοι όταν υπάρχουν ενδείξεις παραβίασης. Η δημόσια διαπόμπευση, όμως, δεν είναι φυσική συνέχεια της διαφάνειας. Δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζουμε με τον ίδιο τρόπο μια συνειδητή απάτη και μια ασαφή ανάρτηση στο Instagram. Η διαφορά μεταξύ τους δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι η διαφορά ανάμεσα στο να αποδεικνύεις μια πράξη και στο να αποδίδεις σε κάποιον μια πρόθεση.
Στο Παναθηναϊκό Στάδιο, άλλοι θα πανηγυρίσουν μια επίδοση κι άλλοι θα είναι ευχαριστημένοι απλώς που έφτασαν ως εκεί. Οι αριθμοί θα έχουν καταγραφεί, οι θέσεις θα έχουν κριθεί. Όσα προηγήθηκαν όμως, οι προπονήσεις μετά τη δουλειά, οι τραυματισμοί, η αμφιβολία λίγο πριν από την εκκίνηση, δεν χωρούν σε ένα χρονόμετρο. Ξέρουμε πλέον να καταγράφουμε μια διαδρομή με εντυπωσιακή ακρίβεια. Δεν έχουμε μάθει με την ίδια ακρίβεια να ξεχωρίζουμε ένα λάθος από ένα ψέμα.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
