Magic De Spell: 45 χρόνια ανάμεσα στο post-punk, τη Γώγου και το «Σαράγεβο»

Το 1993 οι Magic De Spell είχαν ήδη πίσω τους ένα πιστό κοινό. Κι όμως αποφάσισαν να αλλάξουν όσα τους είχαν κάνει αναγνωρίσιμους. Άφησαν τον αγγλικό στίχο, απομακρύνθηκαν από τον σκοτεινό ήχο των πρώτων δίσκων και άρχισαν να γράφουν τραγούδια στη γλώσσα τους. Οι περισσότεροι παλιοί φαν δεν τους ακολούθησαν αμέσως. Το νέο κοινό δεν είχε ακόμη εμφανιστεί. Τριάντα τρία χρόνια αργότερα ετοιμάζονται το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, να γιορτάσουν με μια συναυλία στο Κύτταρο, τα 45 χρόνια από την πρώτη τους κυκλοφορία. Η πρώτη τους ζωή ξεκίνησε στην Αθήνα του 1980. Οι Stranglers και οι Joy Division ήταν ανάμεσα στα ακούσματά τους, αλλά το εγχώριο περιβάλλον δεν πρόσφερε πολλές ευκολίες σε όσους ήθελαν να παίξουν punk και new wave. Το 1981 κυκλοφόρησαν το πρώτο τους EP, «Nightmare». Στα άλμπουμ «A Body in a Snare», «Kiss the Mirror» και «Cpt Blind» η μουσική έγινε πιο σκοτεινή και λιγότερο προβλέψιμη. Για εκείνους τους τρεις δίσκους επέλεξαν να συνεχίσουν χωρίς κιθαρίστα, αναγκαστικά στην αρχή, συνειδητά στη συνέχεια.

Αυτή η απουσία έδωσε στη μουσική τους έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Το μπάσο και τα πλήκτρα είχαν περισσότερο χώρο, οι ρυθμοί συχνά άφηναν την ένταση να χτιστεί αργά. Ένα συγκρότημα που είχε ξεκινήσει από το punk έβρισκε την ταυτότητά του όχι στην ένταση της κιθάρας, αλλά και σε όσα επέλεγε να αφήσει έξω από τον ήχο του. Γι’ αυτό η στροφή της δεκαετίας του 1990 δεν ήταν απλώς αλλαγή γλώσσας. Ήταν σχεδόν μια δεύτερη μουσική αρχή.

Η απόφαση δεν πάρθηκε εύκολα. Η διαφωνία για τη γλώσσα κράτησε χρόνια και έφτασε να δημιουργήσει δύο παράλληλα εγχειρήματα, ένα αγγλόφωνο και ένα ελληνόφωνο. Οι ίδιοι ένιωθαν ότι τα νοήματα των τραγουδιών δεν έφταναν στον κόσμο όπως ήθελαν. Στο μεταξύ είχαν μπει στα ακούσματά τους οι Nirvana και οι Pearl Jam, ενώ ο κιθαρίστας Νίκος Γεωργούλης έφερε νέες δυνατότητες. Το κενό άρχισε να κλείνει με το «Διακοπές στο Sarajevo», που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 1993 με παραγωγό τον Jean-Jacques Burnel των Stranglers. Η συνεργασία είχε κάτι από ειρωνεία της μουσικής ιστορίας: ένας από τους ανθρώπους που είχαν εμπνεύσει την πρώτη τους περίοδο βοήθησε να στεριώσει η επόμενη. Η διασκευή του Μαθητή του Γιώργου Ζαμπέτα έδειξε ότι δεν φοβούνταν να αγγίξουν υλικό έξω από το παλιό τους ρεπερτόριο. Το Sarajevo (Φώναξε) αποκάλυψε τι μπορούσε πλέον να κάνει ο ελληνικός στίχος μέσα στη μουσική τους.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι Magic De Spell έφεραν στην ηλεκτρική τους μουσική και την ποίηση της Κατερίνας Γώγου. Το Εμένα οι φίλοι μου δεν ανακάλυψε την ποιήτρια· άνοιξε όμως έναν ακόμη δρόμο για να φτάσουν οι στίχοι της σε διαφορετικούς ακροατές. Η νέα κατεύθυνση είχε κέρδη και απώλειες. Οι άμεσοι στίχοι και τα δυνατά ρεφρέν έδωσαν στα τραγούδια μεγαλύτερη συλλογική απήχηση. Από την άλλη, μέρος της αινιγματικής ατμόσφαιρας των πρώτων δίσκων έμεινε πίσω. Δεν χρειάζεται να θεωρούμε τη μία περίοδο ανώτερη για να αναγνωρίσουμε πόσο διαφορετικές ήταν.

Το Σάββατο στο Κύτταρο αυτή η διαδρομή θα συναντήσει περισσότερες από μία γενιές. Μαζί τους θα βρεθούν ο Νίκος Δαπέρης, ο Οδυσσέας Γαλανάκης, ο Δημήτρης Καλαντζής, ο Δημήτρης Μητσοτάκης, η Τζώρτζια Κεφαλά, οι Social Waste και οι Κοινοί Θνητοί. Η παρουσία των δύο τελευταίων σχημάτων έχει τη δική της σημασία. Η κοινωνική ανησυχία δεν περιορίζεται στα γνώριμα σχήματα του ηλεκτρικού ροκ. Ακούγεται και σε άλλους ρυθμούς, από ανθρώπους που χρησιμοποιούν διαφορετική μουσική γλώσσα για να θέσουν συγγενικά ερωτήματα.

Θα παρουσιάσουν επίσης ζωντανά το καινούργιο «Σπουργίτι», σε μουσική Γιώργου Αρχοντάκη και στίχους Θοδωρή Βλαχάκη. Μια αλληγορία για τον φόβο και τη δύναμη της συλλογικότητας, με τσέλο και λαούτο δίπλα στις ηλεκτρικές κιθάρες. Το τραγούδι συνεχίζει μια παλιά τους αναζήτηση: πώς μπορεί ένας κοινωνικός προβληματισμός να γίνει κάτι περισσότερο από σύνθημα. Και θυμίζει ότι μια επέτειος αποκτά ενδιαφέρον όταν συνοδεύεται από την επιθυμία να γραφτεί καινούργια μουσική.

Στο Κύτταρο θα συναντηθούν όσοι τους γνώρισαν στο σκοτεινό post-punk των πρώτων χρόνων, όσοι μεγάλωσαν με το «Σαράγεβο» και νεότεροι που δεν έζησαν καμία από αυτές τις αρχές. Η μπάντα δεν τους κράτησε όλους με την ίδια μουσική. Ρίσκαρε να χάσει ορισμένους για να συνεχίσει να γράφει εκείνη που την εξέφραζε. Και αυτή η απόφαση αποδείχθηκε καθοριστική για την ιστορία της.