Ένα πρώην εργοστάσιο πλαστικών στον Ρέντη γίνεται το νέο σημείο συνάντησης της ελληνικής και διεθνούς εικαστικής σκηνής. Από τις 12 έως τις 16 Νοεμβρίου, η Art Athina 2026 συγκεντρώνει 65 γκαλερί στο Onassis Ready, επιχειρώντας κάτι περισσότερο από μια αλλαγή εκθεσιακού χώρου. Η φετινή διοργάνωση φέρνει στο ίδιο περιβάλλον την αγορά της τέχνης, τους ανεξάρτητους δημιουργούς και τις νέες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς αυτοί οι διαφορετικοί κόσμοι μπορούν πραγματικά να συναντηθούν.
Το Onassis Ready, ένας πρώην βιομηχανικός χώρος 3.760 τετραγωνικών μέτρων, έχει ήδη αποκτήσει τη δική του θέση στον πολιτιστικό χάρτη της Αθήνας. Από την έκθεση του Juergen Teller το 2025 μέχρι τις δράσεις ψηφιακής τέχνης και μουσικής που ακολούθησαν, το κτίριο λειτουργεί ως χώρος πειραματισμού και δημιουργίας. Η εγκατάσταση της Art Athina εδώ προσθέτει μια διαφορετική διάσταση. Ένας θεσμός που συνδέεται παραδοσιακά με τις γκαλερί, τους συλλέκτες και την αγορά μεταφέρεται σε ένα περιβάλλον που διατηρεί εμφανή τα ίχνη της βιομηχανικής του ιστορίας.
Η αλλαγή δεν είναι αποκλειστικά αισθητική. Η επιλογή του Ρέντη απομακρύνει τη διοργάνωση από το γνώριμο εκθεσιακό περιβάλλον του κέντρου και την τοποθετεί σε μια περιοχή όπου η πολιτιστική δραστηριότητα συνυπάρχει με την παραγωγή, τις αποθήκες και τις καθημερινές λειτουργίες της πόλης. Το κατά πόσο αυτή η μετακίνηση θα διευρύνει το κοινό της παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Προσφέρει, πάντως, μια διαφορετική αφετηρία για τη σχέση της σύγχρονης τέχνης με τον αστικό χώρο.
Από το 1993, η Art Athina αποτελεί έναν από τους σταθερότερους θεσμούς της ελληνικής εικαστικής σκηνής. Η διοργάνωση του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης έχει συμβάλει στη διαμόρφωση επαγγελματικών σχέσεων, στην προβολή καλλιτεχνών και στην επαφή της ελληνικής αγοράς με το διεθνές περιβάλλον. Φέτος, υπό τη γενική διεύθυνση του Αντώνη Κούρκουλου, συμμετέχουν γκαλερί από την Ελλάδα και χώρες όπως η Βραζιλία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Κύπρος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η ποικιλία των συμμετοχών αποτυπώνεται και στα έργα που προαναγγέλλουν οι αίθουσες τέχνης. Από το «Costar» της Slavena Petkova, όπου συνυπάρχουν ελαιογραφία και κολάζ, μέχρι το «Summer School» του Peter Reginato και το «Swirling, the angst of being» του Theodore Rousopoulos, το εύρος των προτάσεων εκτείνεται σε διαφορετικές τεχνικές και εικαστικές προσεγγίσεις. Η τελική εικόνα, βέβαια, θα διαμορφωθεί από τον τρόπο παρουσίασης των έργων και τις μεταξύ τους σχέσεις μέσα στον εκθεσιακό χώρο.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της φετινής διοργάνωσης ίσως βρίσκεται πέρα από τον κεντρικό πυρήνα των εμπορικών γκαλερί. Η ενότητα Project Spaces, με τίτλο «Holding Ground», σε επιμέλεια του Πάνου Γιαννικόπουλου και της Μαρίλης Κωνσταντινοπούλου της ARTWORKS, συγκεντρώνει οκτώ ανεξάρτητους χώρους από την Αθήνα, τον Βόλο, την Κόρινθο και την Κύθνο. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι ARCH ATHENS, Space 52, The Paddocks και Thermia Project, πρωτοβουλίες που εκπροσωπούν διαφορετικούς τρόπους οργάνωσης της καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Η παρουσία τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η διατήρηση ενός ανεξάρτητου χώρου δημιουργίας αποτελεί συχνά δύσκολη υπόθεση. Η εξασφάλιση στέγης, η οικονομική βιωσιμότητα, η δυνατότητα συνεργασίας και η πρόσβαση σε ένα σταθερό κοινό είναι ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καλλιτεχνική παραγωγή. Ο τίτλος «Holding Ground» αποκτά έτσι μια ευρύτερη σημασία. Δεν αναφέρεται μόνο στην κατοχή ενός φυσικού χώρου, αλλά και στη δυνατότητα των δημιουργών να διατηρούν την ανεξαρτησία τους μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
Η συγκεκριμένη ενότητα υπενθυμίζει επίσης ότι η σύγχρονη ελληνική τέχνη δεν παράγεται αποκλειστικά στην Αθήνα ούτε εξαντλείται στις αίθουσες των καθιερωμένων γκαλερί. Μικρότερες πόλεις και ανεξάρτητες πρωτοβουλίες συγκροτούν ένα δίκτυο που συχνά παραμένει λιγότερο ορατό. Η παρουσία τους σε μια μεγάλη φουάρ μπορεί να λειτουργήσει ως ευκαιρία γνωριμίας, αρκεί να μην περιοριστεί σε μια σύντομη προβολή χωρίς συνέχεια.
Αυτή η προσπάθεια διεύρυνσης της καλλιτεχνικής εμπειρίας διατρέχει και το πρόγραμμα performances «Desire After All», που επιμελείται για τρίτη συνεχή χρονιά ο Νικόλας Βαμβουκλής. Με αφετηρία την επιθυμία ως δύναμη φαντασίας και μεταμόρφωσης, το πρόγραμμα αξιοποιεί τη γλώσσα, τον ήχο και τη σωματική παρουσία. Ορισμένες δράσεις ξεφεύγουν από τα όρια του κτιρίου και αναπτύσσονται μέσα από διαδρομές στην περιοχή του Ρέντη, μετατρέποντας την πόλη σε μέρος της καλλιτεχνικής διαδικασίας.
Στον πρώτο όροφο του Onassis Ready, τα ανοιχτά στούντιο των προγραμμάτων Onassis AiR και Onassis ONX προσφέρουν μια διαφορετική εμπειρία. Αντί για αποκλειστικά ολοκληρωμένα έργα, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν δημιουργίες που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Να έρθουν δηλαδή σε επαφή με τις δοκιμές, τις αναζητήσεις και τις αβεβαιότητες που προηγούνται του τελικού αποτελέσματος. Είναι μια υπενθύμιση ότι η τέχνη δεν αρχίζει τη στιγμή που ένα έργο τοποθετείται σε μια έκθεση.
Το παράλληλο πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη ελληνικό design, συζητήσεις για την πολιτιστική κληρονομιά και τον δημόσιο χώρο, καθώς και εκπαιδευτικές δράσεις. Ξεχωρίζει το «Touch the City», που προσκαλεί παιδιά ηλικίας 6 έως 12 ετών να παρατηρήσουν τον αστικό χώρο μέσα από τις αισθήσεις, τη μνήμη και τη συλλογή υφών. Παράλληλα, το Art Athina Young Artist Award, που πραγματοποιείται σε συνεργασία με το MOMUS, συνεχίζει να προσφέρει δυνατότητες παρουσίασης σε νέους καλλιτέχνες.
Η Art Athina 2026 επιχειρεί να διατηρήσει τον εμπορικό χαρακτήρα της, διευρύνοντας παράλληλα το πολιτιστικό της περιεχόμενο. Αυτή η συνύπαρξη δεν είναι αυτονόητη. Η αγορά έχει τους δικούς της κανόνες, ενώ η καλλιτεχνική δημιουργία συχνά αναζητά χώρους ελευθερίας πέρα από αυτούς. Μια σημαντική φουάρ οφείλει να αναγνωρίζει και τις δύο πραγματικότητες, χωρίς να θεωρεί ότι η μία μπορεί να αντικαταστήσει την άλλη.
Η Art Athina δεν χρειάζεται πλέον να αποδείξει ότι η Αθήνα διαθέτει μια δραστήρια εικαστική σκηνή. Το δυσκολότερο είναι να φέρει σε ουσιαστική επαφή τους διαφορετικούς κόσμους που τη συγκροτούν: τις γκαλερί, τους ανεξάρτητους χώρους, τους νέους δημιουργούς και ένα κοινό που συχνά αισθάνεται ότι η σύγχρονη τέχνη δεν το αφορά. Αν κάτι αξίζει να κριθεί στη φετινή διοργάνωση, είναι κατά πόσο αυτή η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί πέρα από τις προθέσεις και τις επίσημες ανακοινώσεις. Η μεταφορά στο Onassis Ready προσφέρει ένα νέο σκηνικό. Το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται σε όσα θα συμβούν μέσα σε αυτό.
Πληροφορίες επίσκεψης: Η Art Athina 2026 πραγματοποιείται στο Onassis Ready, Στρατή Τσίρκα 2, Άγιος Ιωάννης Ρέντης. Η Πέμπτη 12 Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στα εγκαίνια, με είσοδο μόνο με πρόσκληση. Για το κοινό η διοργάνωση λειτουργεί από την Παρασκευή 13 έως τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, 12:00–21:00. Το κανονικό εισιτήριο κοστίζει 10 ευρώ και το μειωμένο 8 ευρώ. Προβλέπονται δωρεάν δρομολόγια λεωφορείων από και προς τον σταθμό Συγγρού–Φιξ ανά 20 λεπτά.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
