Λένε ότι τίποτα δεν ταξιδεύει πιο γρήγορα από την ταχύτητα του φωτός. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος. Υπάρχει κάτι που κινείται με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα: η αύξηση της τιμής της βενζίνης. Μια έκρηξη στη Μέση Ανατολή χρειάζεται λίγα λεπτά για να γίνει έκτακτη είδηση. Η αύξηση στην αντλία μοιάζει να έχει ξεκινήσει το ταξίδι της πριν ακόμη εμφανιστεί ο χάρτης στην οθόνη της τηλεόρασης. Αν υπήρχαν Ολυμπιακοί Αγώνες για την ταχύτητα αντίδρασης, η αγορά καυσίμων θα ανέβαινε στο υψηλότερο σκαλί του βάθρου χωρίς να ιδρώσει.
Έχω αρχίσει να θαυμάζω την αγορά καυσίμων. Διαθέτει το καλύτερο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης στον κόσμο. Δεν ξέρω αν η CIA μαθαίνει πρώτη ότι ξεκίνησε ένας πόλεμος. Δεν ξέρω αν το γνωρίζει πρώτο το ΝΑΤΟ. Το πρατήριο της γειτονιάς μου πάντως ενημερώνεται ακαριαία. Πέφτουν βόμβες στο Ιράν; Η αντλία το ξέρει. Ανησυχούν οι αγορές; Η αντλία το ξέρει. Ανεβαίνει το πετρέλαιο; Η αντλία το ξέρει πριν ακόμη τελειώσει το έκτακτο δελτίο ειδήσεων. Έχω όμως μια απορία που κανείς δεν κατάφερε να μου λύσει πειστικά. Όταν το πετρέλαιο πέφτει, γιατί εξαφανίζεται αυτή η εκπληκτική ταχύτητα;
Πριν από λίγες εβδομάδες το Brent έχασε περίπου το 12,5% της αξίας του. Οι αναλυτές μιλούσαν για αποκλιμάκωση. Η πτώση ήταν πραγματική και καταγράφηκε σε όλες τις διεθνείς αγορές. Η αμόλυβδη στην Ελλάδα ακολούθησε διακριτικά, σχεδόν διστακτικά. Ένα λεπτό κάτω. Προχθές οι νέες εντάσεις στη Μέση Ανατολή επανέφεραν την ανησυχία. Μέσα σε λίγες ώρες η τιμή πήρε ξανά την ανηφόρα. Και τότε κατάλαβα ότι στην οικονομία υπάρχουν δύο διαφορετικά ρολόγια. Το πρώτο μετράει τον φόβο. Το δεύτερο τη λογική. Το ρολόι του φόβου τρέχει. Το ρολόι της λογικής χάνει συχνά την ώρα.
Δεν υποστηρίζω ότι η αγορά λειτουργεί με μαγικά κόλπα ούτε ότι υπάρχει κάποιο αόρατο σχέδιο. Ξέρω ότι υπάρχουν πραγματικοί μηχανισμοί πίσω από την τελική τιμή. Ξέρω ότι περισσότερο από το μισό ποσό που πληρώνουμε είναι φόροι. Ξέρω ότι τα πρατήρια διαθέτουν αποθέματα αγορασμένα σε διαφορετικές τιμές και ότι η βενζίνη δεν ακολουθεί μηχανικά κάθε διακύμανση του αργού πετρελαίου. Αυτές είναι πραγματικότητες και όποιος τις αγνοεί απλώς κάνει φθηνό λαϊκισμό.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πραγματικότητα. Αυτή που ζει ο άνθρωπος μπροστά στην αντλία. Εκείνος δεν βλέπει διαγράμματα, χρηματιστηριακές αγορές ή συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Βλέπει μόνο ότι οι αυξήσεις μοιάζουν να διαθέτουν αντανακλαστικά πρωταθλητή και οι μειώσεις να πάσχουν από χρόνια αναβλητικότητα. Δεν τον απασχολεί αν αυτό οφείλεται στους φόρους, στα αποθέματα ή στις διεθνείς τιμές των διυλισμένων προϊόντων. Τον απασχολεί ότι το αποτέλεσμα επαναλαμβάνεται με σχεδόν μαθηματική συνέπεια. Οι κακές ειδήσεις φτάνουν πρώτες. Οι καλές ακολουθούν με την άνεση ανθρώπου που δεν βιάζεται να πάει πουθενά.
Και κάπου εκεί γεννιέται το πραγματικό πρόβλημα. Όχι στην τιμή της βενζίνης, αλλά στην εμπιστοσύνη. Γιατί οι οικονομίες δεν λειτουργούν μόνο με αριθμούς. Λειτουργούν και με την αίσθηση δικαιοσύνης. Όταν ο πολίτης πιστεύει ότι κάθε διεθνής κρίση μεταφέρεται αμέσως στην τσέπη του, αλλά κάθε διεθνής αποκλιμάκωση χρειάζεται εβδομάδες για να κάνει την ίδια διαδρομή, αρχίζει να αμφισβητεί όχι μόνο την τιμή στο πρατήριο αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί συνολικά το σύστημα.
Η πιο ακριβή απώλεια δεν είναι τελικά δύο ή τρία λεπτά στο λίτρο. Είναι η στιγμή που ο πολίτης παύει να περιμένει ότι μια καλή είδηση θα έχει ποτέ την ίδια ταχύτητα με μια κακή. Από εκείνο το σημείο και μετά δεν γεμίζει απλώς το ρεζερβουάρ του. Γεμίζει και με μια βεβαιότητα ότι το παιχνίδι παίζεται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Δεν ξέρω αν υπάρχει τρόπος να αλλάξει αυτό. Ξέρω όμως ότι υπάρχει μια ερώτηση που μένει σταθερά αναπάντητη. Πώς γίνεται ο φόβος να βρίσκει πάντα τον δρόμο προς την αντλία μέσα σε λίγες ώρες, ενώ η ανακούφιση φαίνεται να χάνεται διαρκώς στη διαδρομή;
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
