Εμμανουήλ Κοντός: «Ο ηθοποιός θυμάται και επινοεί ταυτόχρονα»

Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή, έρχεται σχεδόν αθόρυβα, που καταλαβαίνεις πως το παρελθόν δεν βρίσκεται πίσω σου αλλά μέσα σου. Η παιδική ηλικία δεν τελειώνει, αλλάζει τρόπο ύπαρξης. Δεν φωνάζει πια, ψιθυρίζει. Δεν ζητά, επιμένει. Και τότε η ενηλικίωση μοιάζει λιγότερο με κατάκτηση και περισσότερο με διαπραγμάτευση: ανάμεσα σε όσα θυμάσαι και σε όσα αντέχεις να θυμάσαι.

Η παράσταση Smalltown Boy κινείται ακριβώς σε αυτό το όριο, εκεί όπου η μνήμη δεν λειτουργεί ως νοσταλγία αλλά ως τρόπος επιβίωσης. Ο Εμμανουήλ Κοντός δεν αντιμετωπίζει τον ρόλο σαν έναν χαρακτήρα που κατασκευάζεται, αλλά σαν ένα πρόσωπο που αποκαλύπτεται σταδιακά. Ο πατέρας δεν εμφανίζεται ως βεβαιότητα αλλά ως κενό που χρειάζεται χρόνο για να αποκτήσει μορφή, ενώ το queer στοιχείο δεν δηλώνεται ως ταυτότητα αλλά ως υπόσχεση ενός εαυτού που ακόμη διαμορφώνεται.

Συναντήσαμε τον Εμμανουήλ Κοντό και μιλήσαμε για το Smalltown Boy που μοιάζει τελικά με επιστροφή στον τόπο που μας πλήγωσε, όχι για να τον διορθώσουμε αλλά για να τον καταλάβουμε.

– Το παιδί μέσα μας μεγαλώνει ποτέ ή απλώς μαθαίνει να σιωπά;

Ελπίζω πως το παιδί μεγαλώνει, ωριμάζει και συνοδεύει τον άνθρωπο. Μου φαίνεται επικίνδυνο να είναι κανείς «παιδί», ενώ δεν είναι. Είναι σημαντικό να το αναζητούμε μέσα μας την παιδική φωνή μας, να κρατάμε ανοιχτό το κανάλι αυτης της παιδικής περιέργειας και να διαφυλάσσουμε τα παιδικά μας χαρίσματα, αλλά, καλώς ή κακώς, χρειάζεται να μετασχηματίζεται αυτή η ενέργεια μέσα σε ένα ενήλικο σώμα και σε μια ενήλικη συμπεριφορά. Αφιλτράριστοι και απρόβλεπτοι άνθρωποι με το πρόσχημα ότι είναι σαν παιδάκια, είναι κάπως τρομακτικοί.

– Ο πατέρας στο έργο είναι πρόσωπο ή μηχανισμός;

Ο πατέρας στο έργο είναι Το πρόσωπο. Είναι αυτό το πρόσωπο που δεν έχει ακόμα σχηματιστεί μέσα στην μνήμη του αφηγητή. Είναι εκείνη η μορφή που χρειάζεται επεξεργασία και χρόνο για να μπορέσει να βρεί τον χώρο της μέσα στην καρδιά του ήρωα. Είναι το πρόσωπο που του έλειπε περισσότερο και το πρόσωπο που δεν μπορρούσε να «διαβάσει». Παίζοντας την παράσταση αυτός ο πατέρας αποκτά πιο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και πιο λεπτές αποχρώσεις.

– Υπάρχει σκηνή που σου δημιουργεί σωματική αντίδραση πριν βγεις;

Όλες οι σκηνές μου προκαλούν σωματικές αντιδράσεις, άλλες πιο έντονα και άλλες πιο μαλακά. Το σώμα μου και η αναπνοή μου αντιδρούν πρώτα σε κάθε ερέθισμα

– Το queer στο έργο είναι ταυτότητα ή εμπειρία;

Υπάρχει ένα queer βίωμα που αφηγείται η παράσταση, περισσοτερο σαν υπαινιγμό μια μελλοντικής κατάστασης και όχι μιας ήδη εγκαθιδρυμένης ταυτότητας ή συγκεκριμένης εμπειρίας

– Ο ηθοποιός θυμάται ή επινοεί;

Εκ των πραγμάτων, ένας ηθοποιός, θυμάται τα λόγια του και παράλληλα επινοεί τις αφορμές της γέννησης των νοημάτων. Νομίζω δηλαδή κάνει και τα δύο ταυτόχρονα.

– Πώς προστατεύεις τον εαυτό σου από έναν ρόλο που ζητά να τον αφήσεις να μπει μέσα σου;

Προσπαθώ να ασχολούμαι με κάτι έξω απο μένα, με κάτι μεγαλύτερο. Ας πούμε, με το τι αφηγείται το κάθε έργο και τι θέλει να πει μια παράσταση στον κόσμο που την βλέπει. Ποια όρια προκαλεί και πως εγώ μπορώ να γίνω ένας διαμεσολαβητής αυτού του μηνύματος ή αυτού του ερωτήματος. Θέλω να εμπλέκομαι ολοκληρωτικά με αυτόν τον στόχο και αν κάτι με αναγκάζει σε μια συνάντηση με υλικά από τα οποία χρειάζομαι προστασία, βλέπω τον ψυχοθεραπευτή μου κάθε Παρασκευή απόγευμα…

– Η σιωπή ή το κείμενο είναι πιο δύσκολο να παιχτεί;

Εξαρτάται. Κάποιες φορές χρειάζεται να δίνεις μάχη με τον λόγο και είναι η πιο ωραία δυσκολία στην δουλειά μας. Με την σιωπή η αλήθεια δεν είμαστε εξοικειωμένοι σαν κοινωνία, ζούμε μέσα στον θόρυβο. Δεν ξέρω τι είναι δυσκολότερο αλλά και τα δύο είναι ωραίες μάχες.

– Τι σου πήρε αυτή η παράσταση και τι σου άφησε;

Δεν είμαι βέβαιος ότι μπορώ να απαντήσω ακόμη σε μια τέτοια έρωτηση καθώς η παράσταση μόλις ξεκίνησε. Κάτι που ήδη μου αφήνει, είναι μια εξοικείωση με την έκθεση, ένα γύμνασμα των αντανακλαστικών μου, γείωση και υπερένταση τα βράδια μετά την παράσταση. Τι μου πήρε άραγε; Θα το καταλάβω κι αυτό μετά το πέρας της μάλλον.

– Ποιο βλέμμα θυμάσαι περισσότερο από τη ζωή σου;

Της αδερφής μου, της μαμάς μου, του μπαμπά μου, των φίλων μου, των δασκάλων μου. Θυμάμαι το βλέμμα των ανθρώπων που έχω μέσα μου και με οδηγούν.

– Τελικά, από τι τρέχει ο Smalltown boy;

Μακριά από τον τόπο του, από όσα δεσμέυουν την ταυτότητά του και μακριά από την θλίψη του πατρικού σπιτιού. Ελπίζω να έφτασε κάπου ωραία.