Οι «Εντιμότατοι Φίλοι μου» ήταν μία από τις πιο αγαπημένες ιταλικές κωμωδίες του περασμένου αιώνα. Ήταν μια ταινία για μια παρέα ανθρώπων που έλεγαν ψέματα, έκαναν φάρσες, εξαπατούσαν τους γύρω τους και περνούσαν τον χρόνο τους αποφεύγοντας την ενηλικίωση. Δεν ήταν πρότυπα αρετής. Δεν ήταν ήρωες. Δεν ήταν οι άνθρωποι που θα ήθελες να σου δανείσουν χρήματα ούτε αυτοί που θα επέλεγες για να φυλάξουν το σπίτι σου όσο λείπεις. Το εντυπωσιακό είναι ότι σήμερα μοιάζουν πολύ πιο ειλικρινείς από μεγάλο μέρος της ελληνικής πολιτικής τάξης. Γιατί εκείνοι τουλάχιστον δεν προσποιήθηκαν ποτέ ότι ήταν άγιοι.
Στην Ελλάδα του 2026 συμβαίνει κάτι παράξενο. Κάθε φορά που πλησιάζουν οι εκλογές η πολιτική μετατρέπεται σε ένα πανελλήνιο συνέδριο ηθικής ανωτερότητας. Άνθρωποι που πέρασαν από υπουργικά γραφεία, πρωθυπουργικά γραφεία, κομματικά γραφεία και τηλεοπτικά στούντιο εμφανίζονται ξανά μπροστά μας σαν να κατέφθασαν μόλις από κάποιο μοναστήρι. Μιλούν για αξίες. Για αρχές. Για ευθύνη. Για διαφθορά. Και φυσικά για εντιμότητα.
Τις τελευταίες ημέρες ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να θέσει το δίλημμα «εντιμότητα ή διαφθορά». Η κυβέρνηση απάντησε με σταθερότητα, αξιοπιστία και υπευθυνότητα. Το ΠΑΣΟΚ μιλά για θεσμούς και λογοδοσία. Όλοι εμφανίζονται ως η ηθική απάντηση στο πρόβλημα που δημιούργησαν οι άλλοι. Η στιγμή που όλοι επικαλούνται την εντιμότητα είναι συνήθως η στιγμή που η λέξη έχει χάσει κάθε αξία.
Η κυβέρνηση μιλά για αξιοπιστία ενώ η υπόθεση των υποκλοπών αρνείται πεισματικά να εξαφανιστεί από τη δημόσια συζήτηση. Τα Τέμπη εξακολουθούν να στοιχειώνουν την πολιτική ζωή της χώρας. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ θύμισε ότι το πελατειακό κράτος δεν πέθανε ποτέ. Απλώς ανανεώνει κατά διαστήματα το λογότυπό του. Απέναντι βρίσκεται ένας πρώην πρωθυπουργός που επιστρέφει ως εκφραστής της πολιτικής ηθικής. Μόνο που η πολιτική μνήμη είναι ένα ενοχλητικό πράγμα. Θυμάται το δημοψήφισμα. Θυμάται τους ΑΝΕΛ. Θυμάται το Μάτι. Θυμάται μια κυβέρνηση που εμφανίστηκε ως η μεγάλη ρήξη με το παλιό πολιτικό σύστημα και τελικά αποδείχθηκε πολύ πιο οικεία με αυτό απ’ όσο υποσχόταν.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι ποιος έχει περισσότερες αμαρτίες. Η ελληνική πολιτική δεν είναι διαγωνισμός αθωότητας. Αν ήταν θα είχε λήξει εδώ και χρόνια χωρίς νικητή. Το πραγματικό πρόβλημα είναι βαθύτερο. Κάποτε πίστευα ότι το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής ήταν η διαφθορά. Σήμερα δεν είμαι τόσο βέβαιος. Αρχίζω να πιστεύω ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η μόνιμη αθωότητα.
Η βεβαιότητα ότι για όλα φταίνε οι προηγούμενοι. Οι επόμενοι. Οι απέναντι. Οι δημοσιογράφοι. Οι δικαστές. Τα επιχειρηματικά κέντρα. Οι ξένοι. Οι συνθήκες. Η τύχη. Ο καιρός. Οποιοσδήποτε εκτός από εκείνον που κρατούσε το τιμόνι όταν το όχημα έπεφτε στον τοίχο. Για το Μάτι δεν φταίει κανείς. Για τις υποκλοπές δεν φταίει κανείς. Για τα Τέμπη δεν φταίει κανείς. Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν φταίει κανείς. Για τη χρεοκοπία δεν φταίει κανείς. Η Ελλάδα έχει καταφέρει κάτι που θα ζήλευαν και οι μεγαλύτεροι ταχυδακτυλουργοί του κόσμου. Σκάνδαλα εμφανίζονται, τραγωδίες συμβαίνουν, δισεκατομμύρια διακινούνται, θεσμοί δοκιμάζονται, κυβερνήσεις αλλάζουν, αλλά όταν τελειώνει η παράσταση δεν βρίσκεται ούτε ένας πραγματικός υπεύθυνος πάνω στη σκηνή. Μόνο θεατές.
Η αυτοκριτική έχει σχεδόν εξαφανιστεί από το ελληνικό πολιτικό λεξιλόγιο. Δεν θα ακούσεις εύκολα κάποιον να πει «εκεί αποτύχαμε». Δεν θα τον ακούσεις να παραδεχθεί ότι υποσχέθηκε περισσότερα από όσα μπορούσε να προσφέρει. Δεν θα τον ακούσεις να αναγνωρίσει ότι η εξουσία τον άλλαξε. Θα τον ακούσεις όμως να εξηγεί με μεγάλη άνεση γιατί οι άλλοι είναι χειρότεροι. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Η χώρα δεν πάσχει από έλλειψη καταγγελιών. Πάσχει από έλλειψη αυτογνωσίας.
Έτσι φτάσαμε σε μια πολιτική σκηνή όπου όλοι είναι έντιμοι. Όλοι είναι αθώοι. Όλοι είναι θύματα. Όλοι διαθέτουν μια εξήγηση για τα δικά τους λάθη και μια καταγγελία για τα λάθη των αντιπάλων τους. Οι ήρωες της παλιάς ιταλικής ταινίας είχαν τουλάχιστον το πλεονέκτημα της ειλικρίνειας. Ήξεραν ποιοι ήταν. Δεν προσποιούνταν κάτι διαφορετικό. Δεν ζητούσαν χειροκρότημα για την ηθική τους ανωτερότητα. Οι δικοί μας εντιμότατοι φίλοι έχουν πετύχει κάτι πολύ πιο εντυπωσιακό. Έχουν καταφέρει να πείσουν τον εαυτό τους ότι δεν έφταιξαν ποτέ για τίποτα. Αυτή είναι η πιο επιτυχημένη πολιτική απάτη της Μεταπολίτευσης.
Οι ήρωες της ταινίας έκαναν φάρσες. Οι δικοί μας κάνουν καριέρες. Α!…και όλοι επιμένουν ότι είναι οι μόνοι έντιμοι άνθρωποι στο δωμάτιο.
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
