Η Εθνική μπάσκετ γύρισε στο 2015 για να μείνει ζωντανή το 2027

Πριν από λίγες ημέρες μετά την ήττα από την Ουκρανία, η συζήτηση για την Εθνική δεν μπορούσε να είναι ευχάριστη. Είχαν προηγηθεί τρία συνεχόμενα αποτυχημένα αποτελέσματα, μια ομάδα που έμοιαζε να χάνει σταδιακά τον προσανατολισμό της και ένα ελληνικό μπάσκετ που δυσκολευόταν ακόμη μία φορά να απαντήσει στο πιο απλό ερώτημα: πού ακριβώς θέλει να πάει; Η κριτική αφορούσε τον Βασίλη Σπανούλη, αφορούσε την ΕΟΚ, αφορούσε τις επιλογές, τις απουσίες, την έλλειψη συνέχειας. Στο βάθος όμως υπήρχε ένα μεγαλύτερο πρόβλημα. Το ελληνικό μπάσκετ εδώ και αρκετά χρόνια μοιάζει να ζει περισσότερο από όσα παρήγαγε στο παρελθόν παρά από όσα ετοιμάζει για το μέλλον.

Η νίκη με 108-106 στην παράταση δεν διαγράφει την κριτική που προηγήθηκε. Αντίθετα, κάνει ορισμένες από τις προηγούμενες απορίες ακόμη πιο επίμονες γιατί ξαφνικά είδαμε μια άλλη ομάδα. Οι τρεις συνεχόμενες ήττες αποκάλυψαν μια ομάδα χωρίς σταθερό τρόπο παιχνιδιού και ένα ελληνικό μπάσκετ ανέτοιμο για τη διαδοχή του. Το μετάλλιο και η πρόκριση στους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν προσφέρουν στον Βασίλη Σπανούλη ισόβια ασυλία, όπως μία μεγάλη βραδιά δεν μετατρέπει τον σχεδιασμό της ΕΟΚ σε επιτυχημένο. Η ίδια αυστηρότητα που επέβαλε την κριτική μάς υποχρεώνει τώρα να αναγνωρίσουμε την αντίδραση. Απέναντι στην Ισπανία η Εθνική έδειξε ότι δεν είχε χάσει την ικανότητα να αντιδρά. Είχε χάσει τον δρόμο προς αυτήν.

Τον βρήκε μέσα από ένα απροσδόκητο ταξίδι προς τα πίσω. Στο Παγκόσμιο U19 του 2015, στο Ηράκλειο, η Ελλάδα νίκησε την Ισπανία 70-59 στον προημιτελικό και προκρίθηκε στην τετράδα. Ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος και ο Τάιλερ Ντόρσεϊ είχαν από 14 πόντους, ο Ντίνος Μήτογλου 11 και ο Βασίλης Τολιόπουλος 9. Οι τέσσερίς τους πέτυχαν τότε 48 από τους 70 ελληνικούς πόντους. Έντεκα χρόνια αργότερα απέναντι στον ίδιο αντίπαλο, έβαλαν 73 από τους 108: Μήτογλου και Ντόρσεϊ από 29, Τολιόπουλος 11 και Χαραλαμπόπουλος 4. Στην μπαγκέτα βρισκόταν ο Νικ Καλάθης με 13 πόντους και 8 ασίστ. Περισσότερο blast from the past δύσκολα θα μπορούσε να στήσει ακόμη και η ίδια η ζωή.

Η σύμπτωση είναι παρήγορη μόνο με την πρώτη ματιά. Η γενιά των παιδιών που γεννήθηκαν το 1996 και το 1997 παραμένει η τελευταία μεγάλη φουρνιά του ελληνικού μπάσκετ, επειδή έδωσε ταυτόχρονα αρκετούς παίκτες ικανούς να σταθούν σε υψηλό διεθνές επίπεδο: Μήτογλου, Ντόρσεϊ, Τολιόπουλο, Χαραλαμπόπουλο, Παπαγιάννη. Χθες δεν εμφανίστηκε μια καινούργια γενιά για να σώσει την Εθνική. Βγήκαν μπροστά οι τριαντάρηδες του 2015. Η αξία της νίκης δεν μειώνεται. Φωτίζει όμως το κενό που παραμένει εδώ και έντεκα χρόνια: το ελληνικό μπάσκετ δεν έχει ακόμη βρει την επόμενη γενιά που θα μετατρέψει την εφηβική υπόσχεση σε σταθερή παρουσία στην Εθνική ανδρών.

Ο Μήτογλου και ο Ντόρσεϊ χρωστούσαν μια τέτοια εμφάνιση στην ομάδα, κυρίως ο πρώτος. Βρίσκονται στην καλύτερη μπασκετική ηλικία τους και διαθέτουν πολύ περισσότερα από όσα είχαν δείξει στα προηγούμενα παιχνίδια. Ο Μήτογλου, με 7/10 τρίποντα, 7 ριμπάουντ και 2 κλεψίματα, θύμισε τον φόργουορντ που μπορεί να ανοίξει το γήπεδο χωρίς να απομακρύνεται από τη σκληρή δουλειά. Η δουλειά του καλοκαιριού φάνηκε στην ενέργεια και στην αυτοπεποίθηση με την οποία ζητούσε ξανά την μπάλα. Ο Ντόρσεϊ έβαλε τα σουτ που ζύγιζαν περισσότερο: δύο τρίποντα από τα 8,5 μέτρα όταν η Ισπανία επέστρεφε και έξι στις έξι βολές στην παράταση. Μετά τη Ρίγα αυτό ήταν το βασικό ζητούμενο: οι ποιοτικότεροι παίκτες της ομάδας να αναλάβουν την ευθύνη όταν η μπάλα έκαιγε.

Ο Σπανούλης παρουσίασε καλύτερο σχέδιο. Η Ελλάδα έπαιξε γρηγορότερα, πίεσε την μπάλα και ανάγκασε την Ισπανία σε 21 λάθη. Θα ήταν άδικο να αποδοθεί η βελτίωση στην απουσία του Κώστα Παπανικολάου. Χωρίς εκείνον πάντως ο Σπανούλης επέλεξε πιο ευέλικτα σχήματα και η ομάδα έτρεξε περισσότερο. Στο τρίτο δεκάλεπτο οι Ισπανοί έμειναν στους 16 πόντους και η Εθνική βρήκε ρυθμό μέσα από την άμυνά της, αντί να περιμένει κάθε κατοχή να λυθεί με μία ντρίμπλα παραπάνω. Με αυτή την εικόνα ο Σπανούλης απάντησε ουσιαστικά σε όσα του καταλογίστηκαν μετά τη Ρίγα: στάσιμη επίθεση, μπερδεμένοι ρόλοι και αργές παρεμβάσεις από τον πάγκο.

Το αποτέλεσμα δεν πρέπει να κρύψει όσα εξακολουθούν να μη λειτουργούν. Η Ελλάδα είχε 15/32 τρίποντα, ενώ τέσσερις ημέρες νωρίτερα μέτρησε 9/32 απέναντι στην Ουκρανία. Μερικές φορές η απόσταση ανάμεσα στην απόγνωση και την ανάσταση είναι έξι εύστοχα σουτ. Η Ισπανία κέρδισε τα ριμπάουντ 43-23, σούταρε με 52% και πήρε την τελευταία περίοδο 28-19. Η Εθνική έχασε διαφορά 12 πόντων, δεν έκανε φάουλ πριν από το ελεύθερο τρίποντο του Χουάντσο Ερνανγκόμεθ και έστειλε μόνη της το ματς στην παράταση. Στο τέλος ο Μπριθουέλα έκανε κακή επιλογή και για μια φορά η τύχη στάθηκε με το μέρος μας. Η αποφασιστικότητα έφερε τη νίκη χωρίς να εξαφανίσει όσα χρειάζονται ακόμη διόρθωση.

Η Ισπανία μαθαίνει πλέον να ζει χωρίς τη γενιά που είχε μετατρέψει την παρουσία στα μετάλλια σε κανονικότητα. Υπάρχει πολύ ταλέντο, μικρότερη ηλικία και μια απόσταση που δεν καλύπτεται μόνο με τη φανέλα. Ο Τσους Ματέο μπήκε στο παράθυρο με ρεκόρ 5-1 και βγήκε με δύο ήττες, από την Πορτογαλία στη Σαραγόσα και την Ελλάδα στην Αθήνα. Μαζί με την ήττα στη Γεωργία, η Ισπανία μετρά τρία συνεχόμενα χαμένα παιχνίδια.

Τον Τσους Ματέο τον έβλεπα στη Ρεάλ περισσότερο ως κληρονόμο μιας έτοιμης ομάδας παρά ως δημιουργό της. Ο χαρακτηρισμός «απάτη» έχει την πλάκα του, αλλά δύσκολα αντέχει απέναντι σε μία EuroLeague και πέντε ακόμη τίτλους μέσα σε τρεις σεζόν. Η σοβαρή ένσταση βρίσκεται αλλού. Στη Μαδρίτη κληρονόμησε μια έτοιμη μηχανή, γεμάτη προσωπικότητες που γνώριζαν πώς κερδίζονται οι μεγάλες βραδιές. Η σημερινή Ισπανία χρειάζεται προπονητή που θα κατασκευάσει νέες ιεραρχίες και θα δώσει ταυτότητα στους νεαρούς παίκτες. Μέχρι τώρα ο Ματέο διαχειρίζεται περισσότερο από όσο εμπνέει.

Απέναντι σε μια ελληνική φροντ λάιν που έμοιαζε ευάλωτη, περίμενα από τον Άντεϊ Μάρα μια εμφάνιση κοντά στο 25-10. Τελείωσε με 15 πόντους και 13 ριμπάουντ, λιγότερο κυριαρχικός από όσο περίμενα αλλά σε καμία περίπτωση αποτυχημένος. Εξηγούν σε μεγάλο βαθμό το ισπανικό 43-23 στα ριμπάουντ. Ο Μάρα χρειάζεται χρόνο για να διαβάζει γρηγορότερα τις επαφές και τις παγίδες, όπως η Ισπανία χρειάζεται χρόνο για να γίνει ομάδα. Η Ισπανία αισθάνθηκε έντονα την απουσία του Σάντι Αλντάμα, ο οποίος προφυλάχθηκε μετά την επέμβασή του. Χωρίς εκείνον έχασε τον ψηλό που προσθέτει μέγεθος χωρίς να στενεύει το γήπεδο.

Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο 4-4 και στην πέμπτη θέση, πίσω από την Ουκρανία, την Ισπανία, τη Γεωργία και την Πορτογαλία. Η Ελλάδα μπορεί να προκριθεί και μέσα από άλλους συνδυασμούς αποτελεσμάτων, τότε όμως θα εξαρτάται από τρίτους. Ο μόνος δρόμος που κρατά αποκλειστικά στα χέρια της είναι το 4/4: Γεωργία εντός και Ισπανία εκτός τον Νοέμβριο, Ουκρανία εντός και Γεωργία εκτός στο τελευταίο παράθυρο. Κάθε νέα ήττα θα αφήνει πλέον ζημιά που δεν υπάρχει χρόνος να καλυφθεί.

Εδώ επιστρέφει η ευθύνη του Βαγγέλη Λιόλιου και της ΕΟΚ, όχι ως γενική συζήτηση για το 2035 αλλά ως άμεση δουλειά για τον Νοέμβριο. Οι επαφές με τις ομάδες πρέπει να αρχίσουν τώρα, ώστε ο Σπανούλης να έχει διαθέσιμους όλους τους διεθνείς που αγωνίζονται στην Ευρώπη. Ντόρσεϊ, Παπανικολάου, Μήτογλου και Ρογκαβόπουλος δεν γίνεται να αντιμετωπιστούν ως ευχές της τελευταίας εβδομάδας. Αν η απόφαση του Σλούκα να αποσυρθεί είναι οριστική, πρέπει να γίνει σεβαστή. Για τους υπόλοιπους, η ομοσπονδία οφείλει να εξαντλήσει κάθε επαφή με τους συλλόγους. Η Ισπανία τον Νοέμβριο δύσκολα θα έχει τους παίκτες του NBA και του NCAA που χρησιμοποίησε τώρα. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αφήσει δικούς της παίκτες στην Ευρώπη χωρίς να έχει παλέψει πραγματικά για τη συμμετοχή τους.

Στο προηγούμενο άρθρο έγραψα ότι η Εθνική έμαθε να περιμένει τον Γιάννη και τώρα πληρώνει τον λογαριασμό. Η νίκη επί της Ισπανίας δεν ακυρώνει αυτή τη θέση. Απέδειξε ότι υπάρχει ακόμη ζωή χωρίς εκείνον, αλλά την κράτησαν ζωντανή οι τελευταίοι παίκτες μιας γενιάς που το ελληνικό μπάσκετ κατάφερε να οδηγήσει από τις μικρές Εθνικές στην ωριμότητα. Οι 17.677 άνθρωποι που γέμισαν το Telekom Center Athens θύμισαν επίσης ότι ο κόσμος μπορεί να απογοητεύεται, αλλά δεν εγκαταλείπει εύκολα αυτή την ομάδα. Το ίδιο ισχύει και για εμάς. Δεν χωνέψαμε όσα προηγήθηκαν. Δεν χρειάζεται. Προχωράμε επειδή επιτέλους, είδαμε μια ομάδα που αρνήθηκε να παραδοθεί. Η γενιά του 2015 κράτησε για ένα ακόμη βράδυ την Ελλάδα ζωντανή. Τώρα το ελληνικό μπάσκετ πρέπει επιτέλους να βρει τη γενιά που θα τη διαδεχθεί.