Η μεγαλύτερη νικήτρια αυτού του Μουντιάλ μπορεί τελικά να είναι η καχυποψία. Όχι απέναντι σε έναν διαιτητή ή σε μια αμφισβητούμενη φάση, αλλά απέναντι στην FIFA που διοικεί το παγκόσμιο ποδόσφαιρο. Αν κάτι θα θυμόμαστε από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 πέρα από τα γκολ, τις εκπλήξεις και τους πρωταγωνιστές του, είναι ότι η FIFA βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο μιας συζήτησης που δεν αφορά το παιχνίδι αλλά την αξιοπιστία του. Το ποδόσφαιρο πάντοτε δημιουργούσε διαφωνίες. Ένα πέναλτι που δεν δόθηκε, ένα γκολ από θέση οφσάιντ ή μια αποβολή που έκρινε έναν τελικό ήταν αρκετά για να προκαλέσουν ατελείωτες συζητήσεις. Αυτές οι ιστορίες είναι σχεδόν τόσο παλιές όσο και το ίδιο το άθλημα. Η διαφορά είναι ότι άλλο πράγμα είναι να πιστεύεις πως ένας διαιτητής έκανε λάθος και άλλο να πιστεύεις ότι ολόκληρο το σύστημα λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Αυτή ακριβώς είναι η διαφορά που αποκάλυψε το Μουντιάλ του 2026.
Κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης, η FIFA βρέθηκε να υπερασπίζεται μια σειρά από αποφάσεις που ξεπερνούσαν τα όρια μιας απλής διαιτητικής ερμηνείας. Η αναστολή της τιμωρίας του Κριστιάνο Ρονάλντο πριν από την έναρξη του τουρνουά, η υπόθεση του Φολαρίν Μπαλογκούν και η παρέμβαση που συνδέθηκε δημόσια με τον Ντόναλντ Τραμπ, το νέο σύστημα της κλήρωσης που κράτησε τις κορυφαίες ομάδες χωριστά μέχρι τα προημιτελικά της διοργάνωσης, τα υποχρεωτικά διαλείμματα ενυδάτωσης ακόμη και σε κλιματιζόμενα γήπεδα, αλλά και η απονομή του πρώτου FIFA Peace Prize στον Αμερικανό πρόεδρο δημιούργησαν μια κοινή εντύπωση. Όχι απαραίτητα ότι υπήρξε σκοπιμότητα, αλλά ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μέσα από διαδικασίες που δεν εξηγούνται επαρκώς και γι’ αυτό αφήνουν χώρο σε κάθε είδους υποψίες.
Κανένα από αυτά τα περιστατικά, από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι υπήρξε χειραγώγηση. Ούτε ότι κάποιος προσπάθησε να καθορίσει την εξέλιξη της διοργάνωσης. Όλα μαζί όμως δημιουργούν την αίσθηση ότι υπάρχουν αόρατοι μηχανισμοί που επηρεάζουν το παιχνίδι χωρίς να λογοδοτούν δημόσια.Και όταν αυτή η αίσθηση γίνει πεποίθηση, οι θεωρίες συνωμοσίας δεν χρειάζονται αποδείξεις για να εξαπλωθούν. Αρκεί να υπάρχει ένα κενό εμπιστοσύνης για να το γεμίσουν. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ήρθε μετά τον αγώνα της Αργεντινής με την Αίγυπτο. Οι Αιγύπτιοι υποστήριξαν ότι κρίσιμες αποφάσεις του VAR αλλοίωσαν το αποτέλεσμα και μίλησαν ακόμη και για προσπάθεια διατήρησης της Αργεντινής και του Λιονέλ Μέσι στη διοργάνωση. Η FIFA απάντησε απορρίπτοντας κατηγορηματικά κάθε υπαινιγμό περί μεροληψίας. Ωστόσο ακόμη και οι αναλύσεις ειδικών διαιτησίας κατέληξαν ότι τουλάχιστον μία από τις καθοριστικές αποφάσεις της αναμέτρησης ήταν λανθασμένη. Το ζήτημα όμως δεν είναι αν είχε δίκιο η Αίγυπτος ή αν είχε δίκιο η FIFA. Το πραγματικά ανησυχητικό είναι ότι εκατομμύρια φίλαθλοι σε ολόκληρο τον κόσμο ήταν έτοιμοι να πιστέψουν πως το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός του πλανήτη μπορεί να επηρεάζεται από παράγοντες έξω από τις τέσσερις γραμμές του γηπέδου.
Οι κρίσεις εμπιστοσύνης δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Χτίζονται αργά κάθε φορά που η FIFA αφήνει αναπάντητα ερωτήματα. Κάθε φορά που επικαλείται ασαφείς κανονισμούς. Κάθε φορά που οι διαδικασίες μοιάζουν περισσότερο με εσωτερικές αποφάσεις παρά με διαφανείς θεσμούς. Ο Τζιάνι Ινφαντίνο ήθελε να μετατρέψει τη FIFA στον ισχυρότερο αθλητικό οργανισμό του πλανήτη. Από οικονομική άποψη το πέτυχε. Τα έσοδα αυξάνονται, οι διοργανώσεις μεγαλώνουν, οι εμπορικές συμφωνίες πολλαπλασιάζονται και το Μουντιάλ εξελίσσεται σε ένα προϊόν μεγαλύτερο από ποτέ. Υπάρχει όμως ένα κεφάλαιο που δεν αποτιμάται σε δολάρια. Η εμπιστοσύνη. Και αυτή δείχνει να φθείρεται.
Το παράδοξο είναι ότι οι περισσότερες από τις κατηγορίες που ακούστηκαν κατά τη διάρκεια του τουρνουά να είναι πράγματι αβάσιμες. Οι θεωρίες συνωμοσίας δεν αποτελούν αποδείξεις. Ένας θεσμός όμως δεν κρίνεται μόνο από το αν λειτουργεί σωστά. Κρίνεται και από το αν μπορεί να πείσει ότι λειτουργεί σωστά. Σε αυτό το σημείο η FIFA μοιάζει να χάνει το παιχνίδι. Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο το ποδόσφαιρο. Είναι μια εικόνα της εποχής μας. Οι πολίτες δυσπιστούν απέναντι στις κυβερνήσεις, στα μέσα ενημέρωσης, στη Δικαιοσύνη και στους διεθνείς οργανισμούς. Το ίδιο συμβαίνει πλέον και με το πιο δημοφιλές άθλημα του κόσμου. Όταν η εμπιστοσύνη κλονίζεται ακόμη και οι σωστές αποφάσεις μοιάζουν ύποπτες. Και τότε η αλήθεια παύει να έχει σημασία γιατί έχει ήδη επικρατήσει η καχυποψία.
Το Μουντιάλ θα καταλήξει σε μία εθνική ομάδα. Οι αριθμοί τηλεθέασης θα σπάσουν κάθε προηγούμενο και τα οικονομικά αποτελέσματα θα καταγραφούν ως ακόμη μία εμπορική επιτυχία της FIFA. Υπάρχει όμως ένα αποτέλεσμα που δεν θα αποτυπωθεί σε κανέναν πίνακα. Το ποδόσφαιρο υπήρξε πάντοτε το πιο δημοκρατικό παιχνίδι. Έντεκα απέναντι σε έντεκα, με την υπόσχεση ότι όταν ο διαιτητής σφυρίζει την έναρξη όλοι ξεκινούν από το ίδιο σημείο. Αν όμως οι φίλαθλοι αρχίσουν να πιστεύουν ότι κάποιοι ξεκινούν ήδη με προβάδισμα, τότε το πρόβλημα δεν είναι ένα πέναλτι ή μια κόκκινη κάρτα. Είναι ότι αρχίζει να σπάει η πιο πολύτιμη συμφωνία που έκανε ποτέ το ποδόσφαιρο με τον κόσμο του. Η συμφωνία ότι στο τέλος της ημέρας, όλα κρίνονται μέσα στις τέσσερις γραμμές του γηπέδου.
