Στο 43ο λεπτό του αγώνα Δανίας – Φινλανδίας στο Euro 2020, ο Κρίστιαν Έρικσεν κινήθηκε προς τη γραμμή για να υποδεχθεί μια πάσα. Δεν συγκρούστηκε με αντίπαλο. Δεν είχε προηγηθεί κάποιο σκληρό μαρκάρισμα. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα βρέθηκε πεσμένος στο χορτάρι. Οι εικόνες εκείνης της βραδιάς παραμένουν χαραγμένες στη μνήμη εκατομμυρίων ανθρώπων. Οι συμπαίκτες του σχημάτισαν έναν κύκλο γύρω του. Οι θεατές σώπασαν. Οι γιατροί έτρεξαν στο γήπεδο. Για λίγα λεπτά το ποδόσφαιρο έπαψε να έχει σημασία. Τέσσερα χρόνια μετά την καρδιακή προσβολή που υπέστη κατά τη διάρκεια του τουρνουά, ο Κρίστιαν Έρικσεν κατέρρευσε ξανά εν ώρα αγώνα. Ο Δανός μεσοεπιθετικός ένιωσε έντονη αδιαθεσία κατά τη διάρκεια του φιλικού της πατρίδας του απέναντι στην Ουκρανία, με συνέπεια να σωριαστεί στο έδαφος και να τρομάξει άπαντες στο γήπεδο.
Όταν ένας αθλητής καταρρέει μπροστά στις κάμερες, το σοκ είναι πάντα μεγαλύτερο από το ίδιο το γεγονός. Όχι επειδή δεν γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι αρρωσταίνουν. Αλλά επειδή έχουμε μάθει να συνδέουμε την εικόνα της υγείας με το αθλητικό σώμα. Αν κάποιος μοιάζει ασφαλής, είναι ο επαγγελματίας αθλητής. Αν κάποιος μοιάζει προστατευμένος από τους κινδύνους της καθημερινότητας, είναι εκείνος που περνά τη ζωή του γυμνάζοντας το σώμα του. Όπως αποδεικνύεται όμως η εικόνα της υγείας και η πραγματική υγεία δεν είναι πάντοτε το ίδιο πράγμα.
Τα τελευταία χρόνια, περιστατικά αιφνίδιων καταρρεύσεων έχουν καταγραφεί σε γήπεδα, στάδια, μαραθωνίους και κλειστά γυμναστήρια σε όλο τον κόσμο. Ορισμένοι αθλητές επέστρεψαν στη ζωή χάρη στην άμεση παρέμβαση των γιατρών. Άλλοι δεν είχαν την ίδια τύχη. Το ίδιο έχει συμβεί και στην Ελλάδα. Κατά καιρούς, ειδήσεις για νεαρούς ποδοσφαιριστές, μπασκετμπολίστες ή δρομείς που κατέρρευσαν κατά τη διάρκεια προπονήσεων ή αγώνων προκαλούν ένα κύμα συγκίνησης που διαρκεί μερικές ημέρες πριν χαθεί μέσα στον επόμενο κύκλο ειδήσεων. Η αίσθηση όμως παραμένει. Πώς γίνεται ένας άνθρωπος που έμοιαζε απολύτως υγιής να βρεθεί ξαφνικά αντιμέτωπος με τον θάνατο;
Η απάντηση βρίσκεται συχνά σε παθήσεις που παραμένουν αόρατες για χρόνια. Οι καρδιολόγοι γνωρίζουν ότι ορισμένες συγγενείς ή κληρονομικές καρδιοπάθειες μπορούν να συνυπάρχουν με μια κατά τα άλλα φυσιολογική ζωή. Ένας νέος άνθρωπος μπορεί να μην έχει αισθανθεί ποτέ πόνο στο στήθος. Να μην έχει παρουσιάσει ποτέ κάποιο σοβαρό σύμπτωμα. Να τρέχει, να αθλείται και να θεωρεί δεδομένο ότι η καρδιά του λειτουργεί άψογα. Μερικές φορές συμβαίνει πράγματι έτσι για ολόκληρη τη ζωή του. Μερικές φορές όχι.
Η ειρωνεία είναι ότι η εποχή μας παρακολουθεί το σώμα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη στην ιστορία. Έξυπνα ρολόγια, εφαρμογές υγείας και συσκευές καταγραφής βιομετρικών δεδομένων δημιουργούν την εντύπωση ότι τίποτα δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Την ίδια στιγμή χιλιάδες άνθρωποι ανακαλύπτουν κάθε χρόνο ότι το πιο κρίσιμο πρόβλημα δεν είχε αφήσει κανένα εμφανές ίχνος. Γι’ αυτό η συζήτηση για τις καρδιακές παθήσεις στους νέους δεν αφορά μόνο τον αθλητισμό. Αφορά την πρόληψη. Αφορά τη σημασία ενός προληπτικού ελέγχου που συχνά αναβάλλεται επειδή «δεν υπάρχει λόγος». Αφορά την αξία του οικογενειακού ιστορικού. Αφορά τη γνώση ότι μια λιποθυμία, μια ανεξήγητη ταχυκαρδία ή μια δύσπνοια δεν είναι πάντα κάτι που πρέπει να προσπερνάται.
Η ιστορία του Eriksen απέκτησε παγκόσμια διάσταση επειδή είχε αίσιο τέλος. Άφησε όμως πίσω της και ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό κάθε φορά που συμβαίνει ένα παρόμοιο περιστατικό. Πόσα γνωρίζουμε πραγματικά για την κατάσταση της καρδιάς μας πριν αυτή μας αναγκάσει να την προσέξουμε; Δεν βρίσκεται απαραίτητα στους μυς, στις επιδόσεις ή στις εφαρμογές που γεμίζουν την οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου. Υπάρχουν στιγμές που ένα σώμα μοιάζει απολύτως υγιές και παρ’ όλα αυτά κρύβει μια απειλή που δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί. Κάθε φορά που ένας αθλητής καταρρέει ξαφνικά δεν τρομάζουμε μόνο για εκείνον. Τρομάζουμε γιατί για λίγα δευτερόλεπτα συνειδητοποιούμε πόσα λίγα γνωρίζουμε για το ίδιο μας το σώμα.
