Η νέα σεζόν του Μεγάρου φέρνει Cleveland Orchestra Πίνα Μπάους και Σαββόπουλο

Μπετόβεν, Πίνα Μπάους, Cleveland Orchestra, Γιώργος Απέργης, Billy Cobham και Διονύσης Σαββόπουλος δύσκολα χωρούν στην ίδια πρόταση. Στο νέο πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, όμως, αυτή ακριβώς είναι η ιδέα: μια σεζόν που δεν επιχειρεί απλώς να γεμίσει το ημερολόγιο, αλλά να φέρει δίπλα δίπλα διαφορετικούς κόσμους, διαφορετικές γενιές και εντελώς διαφορετικούς τρόπους να ακούμε, να βλέπουμε και να σκεφτόμαστε την τέχνη. Η καλλιτεχνική περίοδος 2026-2027 ανοίγει με μία μεγάλη επέτειο. Το 2027 συμπληρώνονται 200 χρόνια από τον θάνατο του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν και το Μέγαρο οργανώνει έναν κύκλο που θα διατρέξει ολόκληρη τη σεζόν. Η αρχή γίνεται στις 7 Οκτωβρίου με το Quatuor Modigliani, που παρουσιάζει το τελευταίο κουαρτέτο του συνθέτη, έργο 135, μαζί με το πρώιμο έργο 18 αρ. 6 και το «Amedea» του Kryštof Mařatka. Η επιλογή των ύστερων κουαρτέτων έχει ιδιαίτερο βάρος. Δεν πρόκειται για μουσική που λειτουργεί ως εύκολη επετειακή υπόκρουση. Είναι έργα που ακόμη και δύο αιώνες αργότερα ακούγονται ανήσυχα, παράξενα και, σε ορισμένες στιγμές, σχεδόν σύγχρονα.

Δύο ημέρες αργότερα, το πρόγραμμα αλλάζει εντελώς κατεύθυνση. Από τις 9 έως τις 11 Οκτωβρίου, το Μέγαρο αφιερώνει ένα τριήμερο στον Γιώργο Απέργη με αφορμή τα 80 χρόνια του. Ο Απέργης είναι από εκείνες τις ελληνικές περιπτώσεις που απέκτησαν πολύ μεγαλύτερη διεθνή παρουσία από όση συχνά αντιλαμβανόμαστε στην Ελλάδα. Η μουσική του βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο σύνορο ανάμεσα στον ήχο, τη φωνή, το θέατρο και την ανθρώπινη χειρονομία. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει τον τρομπετίστα Marco Blaauw, τη βιολοντσελίστρια Valerie Fritz και το Ventus Ensemble και είναι από τα σημεία της σεζόν που αξίζουν προσοχή ακριβώς επειδή δεν στηρίζονται στην ασφάλεια ενός αναγνωρίσιμου ρεπερτορίου.

Στις 21 Οκτωβρίου έρχεται το γεγονός που από μόνο του θα μπορούσε να αποτελέσει τίτλο ολόκληρης της σεζόν. Η Cleveland Orchestra εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, υπό τη διεύθυνση του Franz Welser-Möst. Είναι μία από εκείνες τις σπάνιες επισκέψεις που ξεπερνούν το συνηθισμένο κύκλωμα μιας ακόμη μεγάλης διεθνούς περιοδείας. Στο πρόγραμμα βρίσκονται ο «Ορφέας» του Λιστ, η Δεύτερη Συμφωνία του Μαρτινού και η Δεύτερη του Μπραμς. Δεν είναι ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο αποκλειστικά γύρω από ασφαλείς επιτυχίες και αυτό μάλλον το κάνει πιο ενδιαφέρον. Στις 25 Οκτωβρίου ακολουθεί η συνάντηση της Janine Jansen με τον Denis Kozhukhin σε έργα Μπετόβεν και Προκόφιεφ, ενώ λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 30 Νοεμβρίου, η Συμφωνική Ορχήστρα της Βιέννης έρχεται στην Αθήνα υπό τον Petr Popelka, με τον Mao Fujita στο πιάνο. Το Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 21 του Μότσαρτ και η Πέμπτη Συμφωνία του Μάλερ σχηματίζουν μία από τις πιο δυνατές συμφωνικές βραδιές του προγράμματος.

Η παραγωγή όμως που πιθανότατα θα ξεπεράσει ευκολότερα τα όρια του παραδοσιακού κοινού της κλασικής μουσικής έρχεται από τις 6 έως τις 9 Νοεμβρίου. Το Tanztheater Wuppertal επιστρέφει στην Αθήνα με το «Vollmond» της Πίνα Μπάους. Ένας τεράστιος βράχος. Νερό που πέφτει, κυλά και πλημμυρίζει τη σκηνή. Σώματα που τρέχουν, γλιστρούν, αγκαλιάζονται, συγκρούονται και απομακρύνονται. Μουσική από Amon Tobin μέχρι Tom Waits και Cat Power. Το «Vollmond», έργο του 2006, συμπυκνώνει σχεδόν όλα όσα έκαναν την Πίνα Μπάους να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον χορό. Οι άνθρωποι στη σκηνή της δεν χορεύουν απλώς. Φλερτάρουν, γελοιοποιούνται, υποφέρουν, επιτίθενται, ερωτεύονται και μένουν μόνοι. Είκοσι χρόνια μετά τη δημιουργία του, το έργο εξακολουθεί να μοιάζει λιγότερο με ιστορικό κεφάλαιο του σύγχρονου χορού και περισσότερο με μια παράξενη παρατήρηση πάνω στον τρόπο που συμπεριφερόμαστε όταν θέλουμε απελπισμένα να πλησιάσουμε έναν άλλο άνθρωπο.

Ο Νοέμβριος έχει και άλλον ρυθμό. Στις 14 του μήνα επιστρέφει ο Billy Cobham με το «Time Machine». Στα 82 του χρόνια, ο άνθρωπος που έπαιξε με τον Miles Davis και βρέθηκε στην καρδιά των Mahavishnu Orchestra δεν χρειάζεται κάποιο μεγάλο επετειακό άλλοθι για να επιστρέψει στη σκηνή. Η μουσική του ανήκει σε μια εποχή κατά την οποία η τζαζ, το rock και η ηλεκτρική ενέργεια μπορούσαν ακόμη να συγκρουστούν χωρίς να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τις ταμπέλες. Η σειρά Jazz@Megaron συνεχίζεται με τον Ανδρέα Πολυζωγόπουλο και την Ekep Nkwelle, μία από τις νέες φωνές της διεθνούς jazz σκηνής.

Σημαντική θέση εξακολουθεί να έχει και η Καμεράτα – Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής. Στις 27 Οκτωβρίου συναντά την Elizabeth Blumenstock σε μια βραδιά Μπαχ με όργανα εποχής, ενώ στις 10 και 11 Δεκεμβρίου ο Γιώργος Πέτρου επαναφέρει τον «Candide» του Leonard Bernstein. Η ιστορία του αφελούς ήρωα που επιμένει ότι ζει στον καλύτερο από όλους τους δυνατούς κόσμους εξακολουθεί να διαθέτει εκείνη την παράξενη ιδιότητα των καλών σατιρικών έργων: όσο περισσότερο αλλάζει ο κόσμος, τόσο λιγότερο παλιά μοιάζει. Το εορταστικό πρόγραμμα του Δεκεμβρίου απευθύνεται αναμενόμενα σε πολύ ευρύτερο κοινό. Το Μπαλέτο της Εθνικής Όπερας της Οδησσού παρουσιάζει τις «Συλφίδες» και τον «Γύρο του Κόσμου σε 80 Ημέρες», ο Ηλίας Καρελλάς επιστρέφει με τα «Χριστούγεννα του Καραγκιόζη στον Βόρειο Πόλο», η Καμεράτα παίζει Μότσαρτ και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υποδέχεται την αλλαγή του χρόνου με το «Πρωτοχρονιά στο Μπρόντγουεϋ».

Η πρώτη μεγάλη ελληνική συνάντηση του 2027 έρχεται αμέσως μετά. Στις 8 και 9 Ιανουαρίου, το αφιέρωμα «Για τον Διονύση Σαββόπουλο» επιχειρεί να ξαναδιαβάσει μια διαδρομή έξι δεκαετιών μέσα από ένα «θέατρο τραγουδιών» του Αλέξη Κυριτσόπουλου. Φοίβος Δεληβοριάς, Χρήστος Θηβαίος, Νίκος Πορτοκάλογλου, Πάνος Μουζουράκης, Μελίνα Τανάγρη, Μαρίζα Ρίζου και άλλοι συμμετέχουν υπό τη μουσική διεύθυνση του Γιώτη Κιουρτσόγλου. Το ενδιαφέρον εδώ δεν βρίσκεται μόνο στο ποιος θα τραγουδήσει τι. Βρίσκεται στο αν εξήντα χρόνια τραγουδιών μπορούν να παρουσιαστούν ως ζωντανό υλικό και όχι ως ένα ακόμη τελετουργικό νοσταλγίας.

Γύρω από τα μεγάλα αυτά ραντεβού απλώνεται ένα δεύτερο πρόγραμμα που κάνει τη σεζόν πιο πολυσυλλεκτική. Οι μεταδόσεις της Metropolitan Opera και του National Theatre Live, η έκθεση «ΑΦΑΛΕΣ | Navels» της Δανάης Στράτου στο annexM, οι συζητήσεις του Megaron Plus, το Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών και οι εκπαιδευτικές δράσεις μετατρέπουν το Μέγαρο σε κάτι περισσότερο από μια ακολουθία συναυλιών. Αυτό είναι τελικά και το δυνατό σημείο του νέου προγράμματος. Όχι ότι περιλαμβάνει πολλά. Οι μεγάλοι πολιτιστικοί οργανισμοί οφείλουν να περιλαμβάνουν πολλά. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στις αποστάσεις ανάμεσα στα πράγματα: από ένα ύστερο κουαρτέτο του Μπετόβεν στη μουσική του Απέργη, από τη Cleveland Orchestra στα σώματα που τρέχουν μέσα στα νερά της Πίνα Μπάους, από τα ντραμς του Billy Cobham στα τραγούδια του Σαββόπουλου. Η καλύτερη είδηση της νέας σεζόν δεν είναι ότι όλοι μπορούν να βρουν κάτι που ήδη αγαπούν. Είναι ότι μπορεί να βρουν κάτι που δεν ήξεραν ακόμη ότι τους αφορά.