Skip to main content

Ο David Murray επιστρέφει στην Αθήνα, η Λένα Πλάτωνος ανεβαίνει στη σκηνή, τα Μωρά στη Φωτιά γιορτάζουν σαράντα χρόνια και μια νέα φωνή της τζαζ συστήνεται στο ελληνικό κοινό. Από τις 18 έως τις 23 Νοεμβρίου, οι μουσικές σκηνές της πόλης προσφέρουν πολύ περισσότερα από ένα πρόγραμμα συναυλιών.

Η Λένα Πλάτωνος δεν χρειάστηκε ποτέ να ακολουθήσει τη μόδα για να ακουστεί σύγχρονη. Ο David Murray πέρασε μια ολόκληρη ζωή αναζητώντας πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο ήχος ενός σαξοφώνου. Και τα Μωρά στη Φωτιά εξακολουθούν σαράντα χρόνια μετά, να παίζουν σαν να έχουν ακόμη κάτι να αποδείξουν. Τρεις εντελώς διαφορετικές ιστορίες συναντιούνται αυτή την εβδομάδα στις μουσικές σκηνές της Αθήνας. Μαζί τους, νέες φωνές, παλιές μουσικές φιλίες και τραγούδια που εξακολουθούν να αναζητούν διαφορετικούς τρόπους να ακουστούν.

Η συνύπαρξη αυτών των καλλιτεχνών δεν έχει κάποιο προφανές μουσικό νόημα. Η ηλεκτρονική πρωτοπορία της Πλάτωνος, οι αυτοσχεδιασμοί του Murray και η ανυπότακτη ενέργεια του ελληνικού ροκ προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους. Έχουν όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό. Πρόκειται για μουσικούς που διαμόρφωσαν τη δική τους ταυτότητα, ακόμη κι όταν αυτό σήμαινε ότι θα ακολουθούσαν μια πιο δύσκολη διαδρομή.

Η Λένα Πλάτωνος εμφανίζεται στις 19 και 26 Νοεμβρίου στο Κλακάζ, στο Μοναστηράκι, μαζί με τον Γιάννη Παλαμίδα, την Αθηνά Ρούτση και τον Stergios T. Η επιστροφή της στη σκηνή προσφέρει μια καλή ευκαιρία να ξανακούσουμε το έργο μιας δημιουργού που αντιμετώπισε την ηλεκτρονική μουσική πολύ διαφορετικά από τους περισσότερους σύγχρονούς της. Όταν κυκλοφόρησε το «Σαμποτάζ» το 1981, μαζί με τον Μαριανίνα Κριεζή και τον Σαββόπουλο, ο ελληνικός μουσικός κόσμος δεν είχε συνηθίσει να συναντά τη συνθετική τεχνολογία με την ποίηση και μια τόσο ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, με τις «Μάσκες Ήλιου», το «Γκάλοπ» και τα «Λεπιδόπτερα», η Πλάτωνος δημιούργησε έναν κόσμο γεμάτο παράξενους χαρακτήρες, μοναξιά, ερωτική επιθυμία και κοινωνική παρατήρηση. Οι ηλεκτρονικοί ήχοι της δεν προσπαθούσαν να μιμηθούν τα παραδοσιακά όργανα. Είχαν τη δική τους προσωπικότητα, συχνά ψυχρή και απόκοσμη, σε αντίθεση με την ευαισθησία των στίχων. Αυτή η ένταση παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά της μουσικής της. Το πρόγραμμα των δύο εμφανίσεων διατρέχει τη δισκογραφία της, από τη «Λιλιπούπολη» μέχρι τις μεταγενέστερες συνεργασίες της.

Από τις 20 έως τις 23 Νοεμβρίου, στο Half Note Jazz Club, ένας άλλος μουσικός με εξίσου αναγνωρίσιμη προσωπικότητα επιστρέφει στην Αθήνα. Ο David Murray ανήκει στη γενιά που συνέχισε την επανάσταση της τζαζ μετά τον John Coltrane, χωρίς να περιοριστεί στην αναπαραγωγή των κατακτήσεών του. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, όταν αναδείχθηκε στη δημιουργική σκηνή της Νέας Υόρκης, ο Αμερικανός σαξοφωνίστας και μπασοκλαρινετίστας επιχείρησε να συνδυάσει την ελευθερία του αυτοσχεδιασμού με τη βαθιά παράδοση των μπλουζ και της αφροαμερικανικής μουσικής.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του World Saxophone Quartet, ενός σχήματος που απέδειξε πως τέσσερα σαξόφωνα μπορούν να δημιουργήσουν ένα πλήρες μουσικό σύμπαν χωρίς την υποστήριξη συμβατικής ρυθμικής ομάδας. Στις αμέτρητες ηχογραφήσεις του, ο Murray αντιμετωπίζει τη μελωδία σαν μια ιδέα που μπορεί να διαλυθεί και να ανασυντεθεί πολλές φορές μέσα στο ίδιο κομμάτι. Ο ήχος του μπορεί να γίνει τραχύς, σχεδόν επιθετικός, και αμέσως μετά βαθιά λυρικός. Στο Half Note εμφανίζεται με το κουαρτέτο του, έχοντας στο πλευρό του μουσικούς όπως ο Luke Stewart στο μπάσο και ο Russell Carter στα ντραμς, με τη συμμετοχή της τραγουδίστριας Francesca Cinelli. Για τους φίλους της τζαζ, πρόκειται για μια από τις πιο ουσιαστικές συναντήσεις της εβδομάδας.

Η νεότερη πλευρά αυτής της μουσικής παράδοσης εκπροσωπείται από την Ekep Nkwelle, που εμφανίζεται την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Η Αμερικανίδα τραγουδίστρια καμερουνέζικης καταγωγής σπούδασε στη Juilliard και έχει ήδη συνεργαστεί με μουσικούς όπως η Dianne Reeves και η Dee Dee Bridgewater. Ο Wynton Marsalis υπήρξε ένας από τους πρώτους σημαντικούς υποστηρικτές της.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στο εντυπωσιακό βιογραφικό της. Τον Σεπτέμβριο του 2026 κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ, «Caged Bird», ένα έργο εμπνευσμένο από τη λογοτεχνική παρακαταθήκη της Maya Angelou. Η Nkwelle συνδυάζει την τζαζ με στοιχεία από τα γκόσπελ και τα μπλουζ, αναζητώντας τρόπους να μιλήσει για την ανθρώπινη αντοχή, την ελευθερία και τις προσωπικές δυσκολίες. Στο Μέγαρο εμφανίζεται με τους Luther Allison στο πιάνο, Darryl Jones στο μπάσο και Jason Brown στα ντραμς. Είναι μια περίπτωση νέας καλλιτέχνιδας που αξίζει να γνωρίσει κανείς τώρα, καθώς διαμορφώνει τη δική της μουσική διαδρομή.

Το Σάββατο 21 Νοεμβρίου, το Κύτταρο υποδέχεται τα Μωρά στη Φωτιά για μια συναυλία αφιερωμένη στα σαράντα χρόνια του συγκροτήματος. Η ιστορία τους έχει πολλές από τις αντιφάσεις της ελληνικής ροκ σκηνής. Ξεκίνησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και απέκτησαν ένα αφοσιωμένο κοινό χωρίς να στηριχθούν στους μηχανισμούς της μεγάλης εμπορικής επιτυχίας. Ο Στέλιος Σαλβαδόρ συνδύασε τον ποιητικό ελληνικό στίχο με την ένταση του punk και του post-punk, δημιουργώντας τραγούδια που βρήκαν τον δρόμο τους από στόμα σε στόμα.

«Το Παυσίπονο», το «Μανιφέστο», το «Κάτω στην Πόλη» και το «Αδέρφια στην Κόλαση» αποτελούν μέρος μιας μουσικής ιστορίας που διατηρήθηκε ζωντανή χάρη στη σχέση του συγκροτήματος με τους ακροατές του. Τα σαράντα χρόνια δεν ήταν μια αδιάκοπη πορεία επιτυχιών. Υπήρξαν διακοπές, δυσκολίες και μεγάλες περίοδοι αναμονής. Ίσως γι’ αυτό η συγκεκριμένη επέτειος έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μια συνηθισμένη αναδρομή. Αφορά μια μπάντα που χρειάστηκε να επιμείνει για να συνεχίσει να υπάρχει.

Στο ίδιο ιστορικό μουσικό στέκι, μία ημέρα νωρίτερα, την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, ο Σπύρος Γραμμένος παρουσιάζει την παράσταση «Συγγνώμη για το εισιτήριο». Ο τίτλος είναι χαρακτηριστικός του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζει το τραγούδι. Ο Γραμμένος χρησιμοποιεί το χιούμορ ως μέσο κοινωνικής κριτικής, χωρίς να προσπαθεί να εμφανιστεί ως σοφότερος από το ακροατήριό του. Στα τραγούδια και στις αφηγήσεις του συναντάμε τις αντιφάσεις της καθημερινότητας, τις μικρές προσωπικές ήττες και τα μεγάλα κοινωνικά παράδοξα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται συχνά στην απόσταση ανάμεσα σε αυτό που προκαλεί το γέλιο και σε εκείνο που, λίγο αργότερα, μας αναγκάζει να σκεφτούμε.

Μια διαφορετική συνάντηση πραγματοποιείται στις 20 και 21 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Ο πιανίστας και ενορχηστρωτής Στάθης Άννινος και η τραγουδίστρια Κατερίνα Πολέμη παρουσιάζουν το «Τοπίο μυστικό», μια προσέγγιση στο έργο του Διονύση Σαββόπουλου. Ο Άννινος είχε συνεργαστεί με τον δημιουργό και γνωρίζει εκ των έσω τη μουσική του. Στο πρώτο μέρος, το πιάνο αναλαμβάνει να φωτίσει τις μελωδίες χωρίς την υποστήριξη της αρχικής ενορχήστρωσης. Στη συνέχεια προστίθεται η φωνή της Πολέμη και η παρουσία του μπασίστα Γιώτη Κιουρτσόγλου. Η ανταπόκριση του κοινού ήταν ήδη μεγάλη, καθώς η εμφάνιση της 21ης Νοεμβρίου εξαντλήθηκε και προστέθηκε εκείνη της 20ής. Το ζητούμενο σε ένα τέτοιο αφιέρωμα είναι να ανακαλύψουμε τι μπορεί να αποκαλύψει μια διαφορετική ερμηνεία σε τραγούδια που γνωρίζουμε σχεδόν απέξω.

Στις μικρότερες σκηνές, όπου η απόσταση ανάμεσα στον μουσικό και στον ακροατή περιορίζεται σε λίγα μέτρα, βρίσκονται συχνά ενδιαφέρουσες προτάσεις που δεν απολαμβάνουν ανάλογη δημοσιότητα. Το Σάββατο 21 Νοεμβρίου, στον πολυχώρο Διέλευσις στην Κυψέλη, η Θέλμα Καραγιάννη και ο Βασίλης Σαλταγιάννης παρουσιάζουν τραγούδια από τη δισκογραφία τους και τη συνεργασία τους «Australia», μαζί με μουσικούς που χρησιμοποιούν κιθάρα, ακορντεόν, μπουζούκι και κρουστά. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ζωντανή μουσική δεν χρειάζεται πάντοτε εντυπωσιακή παραγωγή για να δημιουργήσει μια ουσιαστική επικοινωνία.

Υπάρχει, τέλος, και μια βραδιά που στρέφει την προσοχή στους ανθρώπους πίσω από τη μουσική. Την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, στο Telekom Center Athens, διοργανώνεται η συναυλία «Τραγουδάμε Μαζί», με τη συμμετοχή καλλιτεχνών όπως η Δέσποινα Βανδή, ο Αντώνης Ρέμος, η Μελίνα Ασλανίδου, ο Χρήστος Μάστορας, ο Γιάννης Πλούταρχος και ο Στέλιος Ρόκκος. Σκοπός είναι η ενίσχυση του Ταμείου Αρωγής «Νίκος Αντύπας», που στηρίζει ανθρώπους της μουσικής οι οποίοι αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας ή σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Είναι μια πρωτοβουλία με πραγματικό κοινωνικό περιεχόμενο, αρκεί να θυμόμαστε πως η επαγγελματική ανασφάλεια των μουσικών δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περιστασιακές εκδηλώσεις αλληλεγγύης.

Από τη φωνή μιας νέας τραγουδίστριας της τζαζ μέχρι τα σαράντα χρόνια μιας ελληνικής ροκ μπάντας, η εβδομάδα προσφέρει διαφορετικούς τρόπους να ακούσουμε και να κατανοήσουμε τη μουσική. Δεν έχουν όλες αυτές οι συναυλίες την ίδια καλλιτεχνική βαρύτητα, ούτε απευθύνονται στο ίδιο κοινό. Και δεν χρειάζεται.

Το ενδιαφέρον μιας πόλης δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των συναυλιών που φιλοξενεί, αλλά και από το πόσο διαφορετικές μουσικές μπορούν να βρουν χώρο μέσα της. Το πιο δύσκολο είναι να ξεφύγουμε από τις συνήθειές μας. Να επιλέξουμε κάποτε έναν καλλιτέχνη που δεν γνωρίζουμε, ένα είδος που δεν ακούμε συχνά, μια μουσική που ίσως μας δυσκολέψει στην αρχή. Γιατί ο πιο εύκολος τρόπος να μην ανακαλύψουμε ποτέ τίποτα καινούργιο είναι να ακούμε διαρκώς όσα ήδη αγαπάμε.

Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;