Έξι αστυνομικές σειρές που δεν αρκούνται στην αποκάλυψη του δολοφόνου. Αναζητούν όσα κρύβονται πίσω από το έγκλημα και μας αφήνουν με ερωτήματα πιο δύσκολα από την εξιχνίασή του.
Μια καλή αστυνομική σειρά σου δείχνει ποιος έκανε το έγκλημα. Μια πραγματικά σπουδαία σε κάνει να αναρωτηθείς τι θα αλλάξει τώρα που τον βρήκαν. Συνήθως πολύ λιγότερα απ’ όσα θα θέλαμε να πιστεύουμε Έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε το αστυνομικό μυστήριο σαν ένα παιχνίδι παρατηρητικότητας. Συγκεντρώνουμε στοιχεία, υποψιαζόμαστε πρόσωπα, αλλάζουμε γνώμη κάθε είκοσι λεπτά και περιμένουμε την αποκάλυψη που θα δικαιώσει ή θα διαψεύσει τις προβλέψεις μας. Η σύλληψη του ενόχου προσφέρει μια παράξενη ικανοποίηση. Για λίγο ο κόσμος μοιάζει να αποκτά μια λογική σειρά. Το κακό έχει πρόσωπο, η δικαιοσύνη κάνει τη δουλειά της και μπορούμε να συνεχίσουμε στο επόμενο επεισόδιο.
Μόνο που ο κόσμος δεν λειτουργεί έτσι. Οι άνθρωποι δεν γίνονται δολοφόνοι μέσα σε ένα αφηγηματικό κενό, τα θύματα δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε με την ίδια προσοχή και η αστυνομία δεν είναι ένας αλάνθαστος μηχανισμός αναζήτησης της αλήθειας. Οι πιο ενδιαφέρουσες σειρές του είδους έχουν καταλάβει αυτή τη δυσάρεστη λεπτομέρεια. Γι’ αυτό και δεν βιάζονται να μας καθησυχάσουν. Ανάμεσα στις δεκάδες αστυνομικές παραγωγές του Netflix, υπάρχουν έξι που αξίζουν την προσοχή μας για διαφορετικούς λόγους. Κάποιες είναι υποδειγματικά γυρισμένες, άλλες έχουν εμφανείς αδυναμίες, αλλά όλες διαθέτουν κάτι που λείπει από αρκετές σειρές του είδους: ενδιαφέρονται για περισσότερα από την ταυτότητα του ενόχου.
Mindhunter: Οι δολοφόνοι που θα μπορούσαν να είναι οι γείτονές μας
Ο Ντέιβιντ Φίντσερ δεν χρειάζεται να δείξει έναν φόνο για να σε κάνει να αισθανθείς άβολα. Μπορεί να βάλει δύο ανθρώπους να συζητούν καθισμένοι απέναντι από ένα τραπέζι και να πετύχει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα. Στο Mindhunter, δύο πράκτορες του FBI, ο Χόλντεν Φορντ και ο Μπιλ Τεντς, αρχίζουν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 να παίρνουν συνεντεύξεις από καταδικασμένους κατά συρροή δολοφόνους. Προσπαθούν να αναγνωρίσουν μοτίβα συμπεριφοράς, να κατανοήσουν τα κίνητρα και να δημιουργήσουν ένα επιστημονικό πλαίσιο που θα βοηθήσει τις μελλοντικές έρευνες. Ανάμεσα στους ανθρώπους που συναντούν βρίσκεται ο Εντ Κέμπερ, ένας δολοφόνος με τρομακτικό παρελθόν και σχεδόν εκνευριστική ευφράδεια. Ο Κάμερον Μπρίτον τον υποδύεται χωρίς τις συνηθισμένες υπερβολές που συνοδεύουν τους τηλεοπτικούς ψυχοπαθείς. Μιλά ήρεμα, δείχνει ευφυής, κάποιες φορές σχεδόν συμπαθής. Μέχρι που θυμάσαι για ποιο πράγμα συζητά.
Ο Φίντσερ χτίζει αυτή την αμηχανία με ακρίβεια. Η κάμερα παραμένει συχνά ακίνητη, τα χρώματα είναι υποτονικά και οι διάλογοι έχουν μια ψυχρότητα που κάνει κάθε μικρή αλλαγή στη συμπεριφορά των προσώπων να αποκτά σημασία. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της σειράς δεν είναι τελικά οι δολοφόνοι, αλλά η ανακάλυψη ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά δεν χωρίζεται τόσο καθαρά σε φυσιολογική και τερατώδη. Το Mindhunter δεν δικαιολογεί τους εγκληματίες του. Αρνείται όμως να μας προσφέρει την πολυτέλεια να τους θεωρήσουμε ένα διαφορετικό είδος ανθρώπου. Οι δύο σεζόν του δεν ολοκληρώνουν όλες τις ιστορίες που ανοίγουν. Είναι ίσως η μεγαλύτερη εκκρεμότητα που άφησε μία από τις καλύτερες αστυνομικές σειρές της σύγχρονης τηλεόρασης.
Unbelievable: Η βία δεν τελειώνει όταν τελειώσει το έγκλημα
Υπάρχει μια σκηνή στο Unbelievable όπου μια αστυνομικός κάθεται στο αυτοκίνητο δίπλα σε μια γυναίκα που έχει μόλις περάσει μια τραυματική εμπειρία. Δεν προσπαθεί να της αποσπάσει πληροφορίες. Δεν την πιέζει να μιλήσει. Απλώς μένει εκεί. Είναι μια μικρή στιγμή σχεδόν ασήμαντη με τους όρους ενός συμβατικού αστυνομικού θρίλερ. Κι όμως εξηγεί περισσότερα για τη σειρά από οποιαδήποτε περιγραφή της υπόθεσής της. Η ιστορία ξεκινά με τη Μαρί μια νεαρή γυναίκα που καταγγέλλει ότι βιάστηκε. Οι αστυνομικοί που αναλαμβάνουν την υπόθεση εντοπίζουν αντιφάσεις στις καταθέσεις της, αμφισβητούν την αξιοπιστία της και τελικά την οδηγούν σε μια οδυνηρή αναδίπλωση. Σε άλλη πολιτεία, δύο γυναίκες ντετέκτιβ ερευνούν παρόμοιες επιθέσεις με εντελώς διαφορετική προσέγγιση.
Η Κέιτλιν Ντέβερ στον ρόλο της Μαρί, δίνει μια συγκλονιστική ερμηνεία χωρίς να αναζητά τη συγκίνηση με εύκολους τρόπους. Η Τόνι Κολέτ και η Μέριτ Γουίβερ αποφεύγουν επίσης το στερεότυπο των ατρόμητων αστυνομικών που τα βάζουν με όλους. Βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, η σειρά αναδεικνύει κάτι που συχνά απουσιάζει από τις ιστορίες σεξουαλικής βίας: το τραύμα δεν ακολουθεί ένα προβλέψιμο σενάριο. Ένας άνθρωπος μπορεί να μπερδεύεται, να αλλάζει λεπτομέρειες, να σιωπά ή να προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Το Unbelievable είναι σκληρό στην παρακολούθηση, όχι επειδή επιμένει σε εικόνες βίας, αλλά επειδή δείχνει πόσο βαθιά μπορεί να τραυματίσει κάποιον η δυσπιστία των ανθρώπων στους οποίους στράφηκε για βοήθεια.
Criminal UK: Τέσσερις τοίχοι και κανένα μέρος να κρυφτείς
Αν κάποιος σου έλεγε ότι μια ολόκληρη αστυνομική σειρά εκτυλίσσεται σχεδόν αποκλειστικά σε ένα δωμάτιο ανάκρισης, πιθανότατα δεν θα την επέλεγες για ένα βράδυ που θέλεις λίγη ένταση. Θα έκανες λάθος. Το Criminal: UK αποδεικνύει ότι μια αστυνομική σειρά μπορεί να δημιουργήσει ένταση χωρίς καταδιώξεις και πυροβολισμούς. Αρκούν δύο άνθρωποι απέναντι από ένα τραπέζι, μερικές επίμονες ερωτήσεις και όσα κανείς τους δεν θέλει να αποκαλύψει. Υπάρχει ένας ύποπτος, μια ομάδα ανακριτών και ένας περιορισμένος χρόνος για να διαπιστωθεί τι συνέβη. Η κάμερα παρατηρεί πρόσωπα που προσπαθούν να διατηρήσουν τον έλεγχο. Κάποιος απαντά υπερβολικά γρήγορα. Κάποιος άλλος καθυστερεί ελάχιστα περισσότερο απ’ όσο θα περίμενες. Μια φαινομενικά αθώα ερώτηση μπορεί να διαλύσει την αυτοπεποίθηση ενός υπόπτου ή να αποκαλύψει ότι οι ανακριτές δεν γνωρίζουν όσα προσποιούνται πως γνωρίζουν.
Στο πρώτο επεισόδιο, ο Ντέιβιντ Τέναντ υποδύεται έναν γιατρό που κατηγορείται για ένα αποτρόπαιο έγκλημα. Η ερμηνεία του είναι ένα μικρό μάθημα υποκριτικής οικονομίας. Δεν χρειάζεται να σηκώσει τη φωνή για να κυριαρχήσει στη σκηνή. Το Criminal έχει κάτι από τη γοητεία ενός καλού θεατρικού έργου. Η δράση βρίσκεται στις σχέσεις εξουσίας, στα βλέμματα και σε όσα επιλέγουν να αποκρύψουν οι χαρακτήρες. Μερικές φορές το αποτέλεσμα είναι περισσότερο εγκεφαλικό παρά συναισθηματικό. Αλλά πόσες σειρές μπορούν να κρατήσουν την προσοχή σου για σαράντα λεπτά χωρίς σχεδόν κανείς να σηκωθεί από την καρέκλα του;
Dept. Q: Ένας ανυπόφορος αστυνομικός που αξίζει να γνωρίσεις
Ο Καρλ Μορκ είναι από εκείνους τους ανθρώπους με τους οποίους δεν θα ήθελες να μοιραστείς γραφείο. Είναι αγενής, απότομος, δυσκολεύεται να συνεργαστεί και διαθέτει μια εντυπωσιακή ικανότητα να κάνει τους γύρω του να αισθάνονται ανεπιθύμητοι. Ο Μάθιου Γκουντ όμως καταφέρνει κάτι δύσκολο: μας κάνει να ενδιαφερθούμε γι’ αυτόν χωρίς να απαιτεί να τον συμπαθήσουμε. Στο Dept. Q, ο Μορκ επιστρέφει στην αστυνομία του Εδιμβούργου μετά από ένα τραυματικό περιστατικό και αναλαμβάνει ένα νεοσύστατο τμήμα ανεξιχνίαστων υποθέσεων. Ουσιαστικά τον απομακρύνουν από το κέντρο των εξελίξεων, αφήνοντάς τον να ασχολείται με φακέλους που έχουν σκονιστεί.
Από εκεί ξεκινά μια ιστορία που πατά σε γνώριμο έδαφος, αλλά αποκτά ενδιαφέρον χάρη στους χαρακτήρες της. Ο Μορκ δεν είναι ο μοναχικός ιδιοφυής ντετέκτιβ που λύνει τα πάντα μόνος του. Χρειάζεται τους συνεργάτες του, ακόμη κι όταν η συμπεριφορά του δείχνει το αντίθετο. Ο Σκοτ Φρανκ, δημιουργός του The Queen’s Gambit, χειρίζεται με άνεση την εναλλαγή ανάμεσα στο σκοτεινό μυστήριο και στο δηκτικό χιούμορ. Το Εδιμβούργο, με τους μουντούς δρόμους και τους κλειστούς χώρους, προσφέρει το κατάλληλο περιβάλλον για μια ιστορία ανθρώπων που δυσκολεύονται να ξεφύγουν από το παρελθόν τους.
Η σειρά δεν ανακαλύπτει ξανά το αστυνομικό είδος. Οι συμβάσεις της είναι αναγνωρίσιμες και ορισμένες εξελίξεις προβλέψιμες. Έχει όμως ζωντανούς χαρακτήρες, καλό ρυθμό και αρκετή ειρωνεία ώστε να μη βουλιάξει στη σοβαροφάνεια που χαρακτηρίζει πολλές σύγχρονες παραγωγές μυστηρίου.
Delhi Crime: Η δικαιοσύνη στους δρόμους μιας οργισμένης πόλης
Το 2012, ο ομαδικός βιασμός μιας νεαρής γυναίκας στο Δελχί προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις και άνοιξε μια επώδυνη δημόσια συζήτηση για τη βία κατά των γυναικών στην Ινδία. Η πρώτη σεζόν του Delhi Crime χρησιμοποιεί εκείνη την υπόθεση ως αφετηρία. Η σειρά παρακολουθεί την αστυνομική έρευνα σε μια πόλη που βράζει από οργή, με την πίεση της κοινής γνώμης, τις πολιτικές παρεμβάσεις και τις ελλείψεις του κρατικού μηχανισμού να δυσκολεύουν κάθε βήμα προς την εξιχνίαση. Η Σεφάλι Σαχ, ως Βαρτίκα Τσατουρβεντί, κρατά σχεδόν ολόκληρη τη σειρά στους ώμους της. Δεν υποδύεται μια αστυνομικό που διαθέτει όλες τις απαντήσεις. Είναι κουρασμένη, συχνά θυμωμένη, αλλά αποφασισμένη να μη χάσει τον έλεγχο μιας υπόθεσης που έχει αποκτήσει τεράστια δημόσια σημασία.
Η σκηνοθεσία αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό τον εντυπωσιασμό. Το Δελχί δεν παρουσιάζεται σαν εξωτικό σκηνικό, αλλά σαν μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, θόρυβο, κοινωνικές διαφορές και ανθρώπους που διεκδικούν να ακουστούν. Υπάρχει όμως μια αντίφαση που αξίζει να επισημανθεί. Εστιάζοντας τόσο έντονα στην προσπάθεια των αστυνομικών, η σειρά κινδυνεύει κάποιες στιγμές να μετατρέψει μια ιστορία έμφυλης βίας σε αφήγηση επαγγελματικού ηρωισμού. Είναι μια επιλογή που δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη. Παρά την αδυναμία αυτή, το Delhi Crime διαθέτει μια σπάνια αίσθηση επείγοντος. Και υπενθυμίζει ότι η σύλληψη των δραστών μπορεί να κλείσει έναν αστυνομικό φάκελο, όχι όμως τη συζήτηση για τις συνθήκες που επέτρεψαν το έγκλημα.
Graveyard: Οι γυναίκες που κανείς δεν θέλει να ακούσει
Η τουρκική σειρά Graveyard, με ελληνικό τίτλο Νεκροταφείο, δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις λεπτές αποχρώσεις. Θέλει να καταγγείλει, να προκαλέσει και να πάρει θέση. Και αρκετές φορές αυτή η επιμονή της λειτουργεί εις βάρος της δραματουργίας. Η Μπίρτσε Άκαλαϊ υποδύεται την αστυνόμο Ονέμ Οζουλκού, επικεφαλής μιας ειδικής μονάδας που ερευνά υποθέσεις βίας κατά των γυναικών. Η δουλειά της δεν περιορίζεται στον εντοπισμό των δραστών. Πρέπει διαρκώς να αντιμετωπίζει την καχυποψία συναδέλφων, την αδιαφορία υπηρεσιών και μια κοινωνική νοοτροπία που συχνά αναζητά ευθύνες στα ίδια τα θύματα.
Η σειρά συνδυάζει στοιχεία αστυνομικού θρίλερ με ένα αρκετά ευθύ κοινωνικό σχόλιο. Οι διάλογοι ορισμένες φορές εξηγούν περισσότερα απ’ όσα χρειάζεται, οι χαρακτήρες δεν αποφεύγουν πάντα τη σχηματοποίηση και το μήνυμα προηγείται κάποιες στιγμές της ιστορίας. Υπάρχει όμως κάτι αξιοπρόσεκτο στην επιμονή της να ασχολείται με γυναίκες που διαφορετικά θα παρέμεναν μια είδηση λίγων γραμμών. Το γεγονός ότι η δράση εκτυλίσσεται στην Τουρκία προσθέτει μια ιδιαίτερη κοινωνική και πολιτισμική διάσταση, χωρίς τα προβλήματα που παρουσιάζονται να περιορίζονται φυσικά στα σύνορά της.
Το Graveyard έχει τις αδυναμίες του. Οι χαρακτήρες δεν αποφεύγουν πάντα τα στερεότυπα και το κοινωνικό μήνυμα ορισμένες φορές επισκιάζει την ίδια την ιστορία. Ωστόσο, η σειρά καταφέρνει να αναδείξει κάτι ουσιαστικό: τη βία κατά των γυναικών ως ένα πρόβλημα που δεν εξαντλείται στην ευθύνη του δράστη, αλλά αφορά και την κοινωνία που συχνά επιλέγει να την αγνοήσει.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
