Το πιο εντυπωσιακό πράγμα στον Νόβακ Τζόκοβιτς δεν είναι ότι στα 39 του χρόνια συνεχίζει να φτάνει στα ημιτελικά των Grand Slam. Είναι ότι δεν προσπαθεί πια να κάνει όσα έκανε στα 25 του. Προσπαθεί να κάνει όσα χρειάζεται για να βρίσκεται ακόμη εκεί. Στην πραγματικότητα είναι μια επανάσταση. Μετά την ήττα του από τον Γιανίκ Σίνερ στο Wimbledon η συζήτηση περιστράφηκε ξανά γύρω από το ίδιο ερώτημα. Πώς ένας αθλητής που πλησιάζει τα σαράντα εξακολουθεί να ανταγωνίζεται τους καλύτερους τενίστες του κόσμου, πολλοί από τους οποίους θα μπορούσαν σχεδόν να είναι η επόμενη γενιά του; Η εύκολη απάντηση είναι να μιλήσει κανείς για διατροφή, για κρυοθεραπείες, για υπερβαρικούς θαλάμους, για επιστήμονες και φυσικοθεραπευτές. Η διαφορά όμως βρίσκεται στον τρόπο που σκέφτεται το σώμα του.
«Δεν μπορείς να πολεμήσεις την ηλικία. Προσπαθώ να δουλεύω με το σώμα μου και όχι εναντίον του», είπε ο ίδιος πριν από λίγες ημέρες. Αν έπρεπε να συμπυκνώσει κανείς ολόκληρη τη δεύτερη καριέρα του σε μία μόνο πρόταση πιθανότατα θα επέλεγε αυτή. Για πολλά χρόνια ο επαγγελματικός αθλητισμός αντιμετώπιζε το σώμα σαν έναν αντίπαλο που έπρεπε να υποταχθεί. Η προπόνηση, οι περισσότερες ώρες στο γήπεδο, η μεγαλύτερη αντοχή στον πόνο θεωρούνταν σχεδόν συνώνυμα της επιτυχίας. Οι κορυφαίοι αθλητές ξεχώριζαν επειδή μπορούσαν να πιέσουν περισσότερο τον εαυτό τους. Ο Τζόκοβιτς ανήκει στην πρώτη γενιά υπεραθλητών που εγκαταλείπει αυτή τη λογική. Δεν προσπαθεί να νικήσει τον χρόνο. Προσπαθεί να τον καταλάβει. Δεν αντιμετωπίζει το σώμα του ως μηχανή που πρέπει να λειτουργεί συνεχώς στο κόκκινο. Το αντιμετωπίζει ως έναν ζωντανό οργανισμό που στέλνει διαρκώς πληροφορίες. Αντί να αγνοεί αυτά τα σήματα τα ακούει. Προσαρμόζει την προπόνηση, μειώνει τα βάρη, επενδύει περισσότερο στην κινητικότητα, στη λειτουργική δύναμη, στις διατάσεις, στον ύπνο και στην αποκατάσταση. Δεν επιδιώκει να γίνει δυνατότερος από τον νεότερο εαυτό του. Επιδιώκει να παραμείνει αποτελεσματικός.
Η πιο χαρακτηριστική του φράση ίσως δεν αφορά καν το τένις. «Η αποκατάσταση είναι σημαντικότερη από την προπόνηση». Πριν από είκοσι χρόνια μια τέτοια δήλωση θα ακουγόταν σχεδόν αιρετική. Σήμερα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη αλλαγή που έχει συντελεστεί στον αθλητισμό υψηλού επιπέδου. Οι μεγάλες ομάδες και οι κορυφαίοι αθλητές δεν αναζητούν πλέον μόνο τρόπους να αυξήσουν την απόδοσή τους. Αναζητούν τρόπους να καθυστερήσουν τη φθορά. Δεν είναι τυχαίο ότι πίσω από κάθε πρωταθλητή βρίσκεται πλέον μια ολόκληρη επιστημονική ομάδα. Φυσικοθεραπευτές, εργοφυσιολόγοι, διατροφολόγοι, ειδικοί στον ύπνο, αναλυτές δεδομένων και γιατροί παρακολουθούν καθημερινά κάθε λεπτομέρεια. Η προπόνηση δεν τελειώνει όταν φεύγει ο αθλητής από το γήπεδο. Συνεχίζεται στον τρόπο που θα αναρρώσει, στον τρόπο που θα κοιμηθεί, στον τρόπο που θα επιστρέψει την επόμενη ημέρα.
Ο Τζόκοβιτς υπήρξε από τους πρώτους που αγκάλιασαν αυτή τη φιλοσοφία. Η ριζική αλλαγή της διατροφής του πριν από δεκαπέντε χρόνια δεν ήταν μια μόδα. Ήταν η αρχή μιας συνολικής αναθεώρησης. Από τότε δοκιμάζει σχεδόν κάθε μέθοδο που μπορεί να βελτιώσει την αποκατάσταση και να περιορίσει τη φθορά. Άλλες στηρίζονται σε ισχυρά επιστημονικά δεδομένα, άλλες εξακολουθούν να αξιολογούνται και να αμφισβητούνται. Το ενδιαφέρον όμως δεν βρίσκεται στις επιμέρους τεχνικές. Βρίσκεται στη νοοτροπία. Στην πεποίθηση ότι η πρόληψη αξίζει περισσότερο από τη θεραπεία. Το σώμα του δεν είναι απλώς το εργαλείο της δουλειάς του. Είναι ο σημαντικότερος συνεργάτης του.
Αυτό εξηγεί γιατί εξακολουθεί να κερδίζει αγώνες που μοιάζουν να ανήκουν σε άλλες ηλικίες. Στο φετινό Wimbledon έδωσε ακόμη μία εξαντλητική μάχη πέντε σετ απέναντι σε έναν αντίπαλο δεκατέσσερα χρόνια νεότερό του και βγήκε νικητής. Δεν ήταν η ταχύτητα που έκανε τη διαφορά. Δεν ήταν η δύναμη. Ήταν η διαχείριση. Κάθε κίνηση έμοιαζε να έχει υπολογιστεί όχι μόνο για να κερδίσει τον επόμενο πόντο αλλά και για να μπορεί να παίξει τον επόμενο αγώνα.
Κάποτε οι αθλητές προσπαθούσαν να αποδείξουν ότι δεν είχαν μεγαλώσει. Ο Τζόκοβιτς κάνει κάτι πολύ πιο δύσκολο. Έχει αποδεχθεί ότι μεγάλωσε και προσπαθεί να γίνει καλύτερος ακριβώς επειδή το γνωρίζει. Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά που θα αφήσει όταν ολοκληρωθεί η καριέρα του. Όχι μόνο οι τίτλοι, τα Grand Slam ή τα αμέτρητα ρεκόρ. Αλλά μια διαφορετική αντίληψη για την ανθρώπινη απόδοση. Μια αντίληψη που δεν βασίζεται στην άρνηση της φθοράς αλλά στην κατανόησή της. Για χρόνια πιστεύαμε ότι ο χρόνος νικά πάντα τους αθλητές. Ο Νόβακ Τζόκοβιτς απέδειξε κάτι ίσως πιο χρήσιμο για όλους μας. Ότι μέχρι να έρθει εκείνη η μέρα μπορείς να μάθεις να συνεργάζεσαι μαζί του. Αυτή πιθανόν είναι η πιο σπουδαία νίκη της καριέρας του.
