Ο άνθρωπος που έχει φωτογραφίσει μερικούς από τους ισχυρότερους ηγέτες του πλανήτη δεν πιστεύει ότι η φωτογραφία πρέπει να τους κολακεύει. Ο Platon έχει βρεθεί απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν, τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μουαμάρ Καντάφι. Έχει φωτογραφίσει προσωπικότητες που αποθεώθηκαν και αργότερα καταδικάστηκαν. Έχει συναντήσει ανθρώπους που έχασαν τα πάντα υπερασπιζόμενοι τα δικαιώματά τους. Επιστρέφοντας στην Ελλάδ για τη μεγαλύτερη μουσειακή έκθεση της καριέρας του, επιμένει σε κάτι που ακούγεται απλό, αλλά δεν είναι: η τέχνη δεν πρέπει να συγχέεται με την προώθηση.
Η έκθεση «PEOPLE POWER PLATON», που εγκαινιάστηκε στις 4 Νοεμβρίου στο Μουσείο Μπενάκη, συγκεντρώνει σαράντα χρόνια φωτογραφικής δημιουργίας. Στη συνέντευξη Τύπου ο διεθνώς αναγνωρισμένος φωτογράφος μίλησε για την εξουσία, την ανθρώπινη φύση, τον κοινωνικό διχασμό και την τεχνητή νοημοσύνη. Κυρίως όμως εξήγησε γιατί επέλεξε την Ελλάδα για μια έκθεση που αντιμετωπίζει ως προσωπική επιστροφή. «Είναι ο δικός μου τρόπος να πω ευχαριστώ στην Ελλάδα», δήλωσε. Αναφέρθηκε στις ελληνικές του ρίζες, στην αγάπη του για τη χώρα και στη σημασία που έχει για τον ίδιο να παρουσιάσει εδώ το έργο του. Επιστράτευσε μάλιστα την «Οδύσσεια» για να περιγράψει αυτή τη διαδρομή. «Αυτά είναι τα 40 χρόνια δουλειάς μου και τη φέρνω στον τόπο και στους ανθρώπους που αγαπώ», είπε.
Η αναφορά στην επιστροφή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς μέρος της βιογραφίας του. Η Πάρος τόπος της οικογενειακής του καταγωγής, υπήρξε ένα από τα πρώτα πεδία φωτογραφικής παρατήρησης. Εκεί φωτογράφισε κατοίκους, ηλικιωμένους με ρυτιδιασμένα πρόσωπα, νέους ανθρώπους και σκηνές καθημερινότητας. Το λευκό φόντο που έγινε χαρακτηριστικό της δουλειάς του συνδέεται με τη μνήμη των λευκών σπιτιών του νησιού. Μια εικόνα από την Ελλάδα μεταφέρθηκε στα φωτογραφικά στούντιο όπου αργότερα στάθηκαν οι ισχυρότεροι άνθρωποι του κόσμου. Αλλά η συζήτηση γύρω από τη φωτογραφία της εξουσίας παραμένει πιο σύνθετη. Στην έκθεση παρουσιάζονται πρόσωπα με εντελώς διαφορετική ιστορική και ηθική διαδρομή. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολιτικοί ηγέτες, ακτιβιστές, καλλιτέχνες και δικτάτορες.
Ο Platon δεν αποφεύγει την αντίφαση. «Δεν προμοτάρω όμως κανέναν. Ούτε και ήρωες» ξεκαθάρισε, εξηγώντας ότι πολλές φορές η ιστορία αλλάζει δραματικά την εικόνα ενός προσώπου. Ανέφερε χαρακτηριστικά τον Χάρβεϊ Γουάινστιν και τον P. Diddy, ανθρώπους που γνώρισαν τεράστια αναγνώριση πριν αποκαλυφθούν οι εγκληματικές πράξεις τους. Οι φωτογραφίες τους υποστήριξε, εξακολουθούν να έχουν σημασία, επειδή μια πραγματικά επιτυχημένη εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικές πλευρές της ανθρώπινης φύσης.
Η τοποθέτησή του ανοίγει ένα δύσκολο ερώτημα. Μπορεί ένα πορτρέτο να δείξει κάτι αληθινό για έναν άνθρωπο χωρίς να αποκαλύπτει όσα εκείνος επιλέγει να αποκρύψει; Και πόσο μπορεί η αισθητική δύναμη μιας φωτογραφίας να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν πολιτικό ηγέτη; Η φωτογραφία δεν είναι δικαστική απόφαση ούτε ψυχολογική διάγνωση. Μπορεί όμως να μας κάνει να εξετάσουμε προσεκτικότερα τις εικόνες μέσα από τις οποίες κατασκευάζεται η δημόσια εξουσία.
Ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, Γιώργης Μαγγίνης, περιέγραψε την έκθεση ως κάτι περισσότερο από μια συλλογή κομψών πορτρέτων. Πρότεινε να αντιμετωπίσουμε την επιλογή των προσώπων ως ένα δοκίμιο για τη δυναμική της αλλαγής και τους τρόπους με τους οποίους μετασχηματίζεται ο κόσμος. Η πολιτική, άλλωστε, δεν περιορίζεται στους ηγέτες. Αφορά τις σχέσεις και τους μηχανισμούς που καθορίζουν τη συνύπαρξή μας.
Αυτή η σκέψη αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα όταν ο Platon μιλά για το παρόν. Περιγράφει μια κοινωνία πλημμυρισμένη από πληροφορίες, διχασμένη από την πολιτική και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τους αλγορίθμους να ενισχύουν την απομόνωση μέσα σε ομάδες ομοϊδεατών. Στέκεται ιδιαίτερα στην τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο να ανταλλάξουμε την αυθεντική συναισθηματική μας νοημοσύνη με κάτι τεχνητό.
Παρά την ανησυχία του δηλώνει αισιόδοξος. Η αισιοδοξία του προέρχεται από τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει φωτογραφίσει, ανθρώπους που ακόμη και στις πιο ευάλωτες στιγμές τους διατήρησαν το θάρρος, την καλοσύνη και την ελπίδα. Στο έργο αυτής της κατεύθυνσης εντάσσεται και ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός The People’s Portfolio, που ίδρυσε το 2013.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο ενότητες, με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πορτρέτα και τις φωτογραφικές συνθέσεις από την Πάρο. Παράλληλα κυκλοφορεί το βιβλίο «PLATON PAROS», αφιερωμένο στη σχέση του με το νησί. Η σημαντικότερη, ωστόσο, δήλωση του Platon ίσως βρίσκεται σε ένα ερώτημα που απηύθυνε προς την κοινωνία: «Είμαστε στο σωστό δρόμο;». Δεν περιμένει από τις φωτογραφίες του να δώσουν οριστικές απαντήσεις. Θέλει να προκαλέσουν τη συζήτηση. Αυτό είναι που κάνει την έκθεση επίκαιρη. Σε έναν κόσμο όπου οι εικόνες παράγονται, διακινούνται και καταναλώνονται με πρωτοφανή ταχύτητα, ο Platon μας ζητά να επιμείνουμε λίγο περισσότερο σε ένα ανθρώπινο πρόσωπο. Όχι για να το θαυμάσουμε υποχρεωτικά, αλλά για να αναρωτηθούμε τι βλέπουμε πραγματικά και τι παραμένει έξω από το κάδρο.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
