The Charlatans: Δεν επέστρεψαν ποτέ. Δεν έφυγαν ποτέ

Από το Madchester μέχρι δύο οδυνηρές απώλειες και δεκατέσσερα άλμπουμ, οι Charlatans ακολούθησαν έναν διαφορετικό δρόμο. Λίγο πριν εμφανιστούν στο FLOYD η ιστορία τους αποκαλύπτει τι σημαίνει να συνεχίζεις να δημιουργείς όταν η εποχή που σε έκανε διάσημο έχει περάσει.

Η βρετανική μουσική βιομηχανία βρήκε έναν αποτελεσματικό τρόπο να πουλά δύο φορές την ίδια νεότητα. Πρώτα τα συγκροτήματα διαλύονται, τα μέλη τους ανταλλάσσουν προσβολές και ορκίζονται ότι δεν θα ξαναπαίξουν μαζί. Ακολουθεί η επανένωση, τα πανάκριβα εισιτήρια, οι φωτογραφίες με τα χέρια στους ώμους. Το κοινό πληρώνει για να ξαναγίνει είκοσι χρονών και οι μουσικοί προσποιούνται πως ο χρόνος περίμενε ευγενικά έξω από την αίθουσα. Οι Charlatans δεν χρειάστηκε να επιστρέψουν. Δεν έφυγαν ποτέ. Το 1990 το Μάντσεστερ χόρευε σαν να είχε βρει την έξοδο κινδύνου από τη θατσερική Βρετανία. Οι κιθάρες συναντούσαν την acid house, οι Stone Roses διεκδικούσαν την αιωνιότητα προτού τη δοκιμάσουν και οι Happy Mondays μετακινούσαν το χάος από τα κλαμπ στα εξώφυλλα. Οι Charlatans, που είχαν σχηματιστεί στα West Midlands, ήταν ταυτόχρονα μέρος αυτής της σκηνής και κάτι διαφορετικό. Το The Only One I Know είχε τον παλμό της πίστας, αλλά η καρδιά του βρισκόταν στο Hammond του Ρομπ Κόλινς, εκείνο το στριφογυριστό όργανο που έφερνε την παλιά soul και την ψυχεδέλεια μέσα σε ένα σύγχρονο κιθαριστικό τραγούδι.

Το μπάσο του Μάρτιν Μπλαντ δεν ακολουθούσε απλώς τον ρυθμό· τον οδηγούσε. Πάνω του, ο Τιμ Μπέρτζες τραγουδούσε με μια παράξενη αθωότητα, χωρίς την υπεροψία του Ίαν Μπράουν ή τη θεατρικότητα του Σον Ράιντερ. Το ντεμπούτο Some Friendly ανέβηκε στην κορυφή των βρετανικών charts. Θα μπορούσαν να περάσουν την υπόλοιπη καριέρα τους ανακυκλώνοντας αυτή τη συνταγή. Αντίθετα δοκίμασαν τις αντοχές της, ακόμη και όταν οι επόμενοι δίσκοι δεν δικαίωναν τις φιλοδοξίες τους. Το Between 10th and 11th ήταν λιγότερο άμεσο. Στο Up to Our Hips η ψυχεδέλεια άνοιξε χώρο για το τραχύ βρετανικό rock. Το ομώνυμο άλμπουμ του 1995 τους έφερε ξανά στο νούμερο ένα, την ώρα που οι Oasis και οι Blur είχαν μετατρέψει την ποπ σε εθνικό πρωτάθλημα. Οι Charlatans δεν ήταν πάντα σπουδαίοι. Έγραψαν τραγούδια που ξεχνιούνται και δίσκους όχι ιδιαίτερα πετυχημένους. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν έμειναν ακίνητοι για να προστατεύσουν την ανάμνηση της πρώτης επιτυχίας τους.

Τον Ιούλιο του 1996 ο Κόλινς σκοτώθηκε σε τροχαίο, ενώ το συγκρότημα δούλευε στο Tellin’ Stories. Ήταν 33 ετών. Το άλμπουμ κυκλοφόρησε το 1997 και περιείχε μερικές από τις καλύτερες στιγμές τους. Στο One to Another οι κοφτές κιθάρες έβρισκαν έναν σχεδόν ηλεκτρονικό βηματισμό· στο North Country Boy ο Μπέρτζες άφηνε τη φωνή του να σταθεί χωρίς να την καλύπτει το groove. Τα τραγούδια δεν έγιναν σπουδαία επειδή πέθανε ο άνθρωπος που είχε διαμορφώσει τον ήχο τους. Ήταν σπουδαία και αυτή είναι η ουσιαστική τιμή στη μνήμη του. Το 2013 πέθανε από όγκο στον εγκέφαλο και ο ντράμερ Τζον Μπρουκς. Ο Μπλαντ έχασε έναν φίλο από τα χρόνια πριν από την μπάντα. Ο Μπέρτζες, σε συνέντευξή του, παραδέχτηκε πως είχε περάσει περίπου δέκα χρόνια πίνοντας για να αντιμετωπίσει τον θάνατο του Κόλινς. Δεν προσπάθησε να παρουσιάσει την αυτοκαταστροφή ως ρομαντικό παράσημο. Κάποια τραύματα δεν μετατρέπονται σε τέχνη με το πάτημα ενός κουμπιού. Και η επιβίωση, όσο αξιοθαύμαστη κι αν είναι, δεν αποτελεί μουσικοκριτικό επιχείρημα.

Η σχέση του Μπέρτζες με τη μουσική απέκτησε αργότερα μια απροσδόκητη μορφή. Στην πανδημία οργάνωσε τα «Twitter Listening Parties». Δημιουργοί και ακροατές σε διαφορετικά σπίτια έβαζαν ταυτόχρονα τον ίδιο δίσκο και μοιράζονταν ιστορίες για όσα άκουγαν. Ένας τραγουδιστής που είχε μεγαλώσει μέσα στην εκστατική συλλογικότητα των κλαμπ ζητούσε από αγνώστους να διαθέσουν σαράντα λεπτά προσοχής σε ένα άλμπουμ. Την εποχή που οι πλατφόρμες μάς εκπαιδεύουν να προσπερνάμε, εκείνος επέμενε να ακούμε μέχρι το τέλος.

Το 2025, έπειτα από οκτώ χρόνια δισκογραφικής σιωπής, ήρθε το We Are Love. Οι Charlatans επέστρεψαν ως συγκρότημα στα Rockfield Studios, όπου εργάζονταν όταν σκοτώθηκε ο Κόλινς. Δεν ήταν μια αθώα επίσκεψη στη νεότητά τους. Ο Μπέρτζες έχει μιλήσει για τον φόβο που μπορεί να κρύβει η νοσταλγία. Για τον νέο δίσκο χρησιμοποίησαν ακόμη και δείγματα από παλιές ηχογραφήσεις τους. Έκοψαν κυριολεκτικά κομμάτια από το παρελθόν και τα έκαναν υλικό για κάτι καινούργιο.

Με τη συμβολή των Στίβεν Στριτ, Ντεβ Χάινς και Φρεντ Μακφέρσον, το άλμπουμ κινείται ανάμεσα στην ψυχεδελική ποπ, τη soul και τις γνώριμες οργανικές υφές τους. Το ομώνυμο τραγούδι διαθέτει φωτεινή κινητικότητα, το For the Girls μια ανάλαφρη μελωδία που θυμίζει τη δεκαετία του ’60. Η κιθάρα του Μαρκ Κόλινς αφήνει χώρο στο μπάσο και στα πλήκτρα, αντί να τα σκεπάζει. Οι Charlatans εξακολουθούν να αναζητούν τι μπορεί να σημαίνει ο ήχος τους σήμερα για τους ίδιους.

Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, στο FLOYD της Πειραιώς, το κοινό θα ζητήσει τα τραγούδια που γνωρίζει. Θα τραγουδήσει το The Only One I Know, θα θυμηθεί πρόσωπα και νύχτες που δεν επιστρέφουν και, για δύο ώρες, θα αισθανθεί πως ο χρόνος μπορεί να κάνει μια εξαίρεση. Οι Charlatans θα κάνουν κάτι δυσκολότερο. Θα κατέβουν από τη σκηνή και θα συνεχίσουν να είναι οι Charlatans, με τους απόντες φίλους, τις διαφωνίες, τους καλούς και τους κακούς δίσκους τους. Το κοινό έχει την πολυτέλεια να ζήσει για λίγο στο παρελθόν. Εκείνοι πρέπει να αποφασίσουν τι θα κάνουν αύριο.