Ξέρω ότι οι περισσότεροι διαλέγετε με προσοχή τα βιβλία που θα σας συντροφέψουν στις διακοπές του θέρους. Άλλωστε είναι αυτά που θα συνδέσετε με έναν συγκεκριμένο τόπο και ένα συγκεκριμένο καλοκαίρι, για παράδειγμα εγώ θυμάμαι ότι το 2012 στη Λευκάδα ήταν η χρονιά που διάβαζα το «Κάτω από το δέρμα» του Μισέλ Φέιμπερ ή το 2018 στη Κέρκυρα ήταν το καλοκαίρι που ρούφηξα το «Το ηλεκτρικό πρόβατο» του Φίλιπ Κ. Ντικ. Καμιά φορά τον χειμώνα ανοίγω τα βιβλία των καλοκαιρινών μου διακοπών μόνο και μόνο για να διακρίνω κάποιους καλά χωμένους κόκκους άμμου στο δέσιμο και να ανακαλέσω τη μυρωδιά της αλμύρας. Πέντε λογοτέχνες προτείνουν βιβλία που αξίζουν μια θέση στη βαλίτσα των διακοπών σας.
Η Λίζα Καβάγιου προτείνει
Για το καλοκαίρι 2026 θα προτείνω την «Αυτοβιογραφία του Κόκκινου» της Anne Carson σε μετάφραση του Χάρη Βλαβιανού (Εκδόσεις Πατάκη), που θα ικανοποιήσει και τους λάτρεις της ποίησης και αυτούς της πεζογραφίας. Ένα υβριδικό μυθιστόρημα όπου η Carson βασισμένη σε αποσπάσματα του Στησίχορου για το μύθο του Γηρυόνη, μας δίνει μια δική της σύγχρονη και πρωτότυπη εκδοχή. Εδώ ο Ηρακλής πληγώνει συναισθηματικά τον Γηρυόνη (δεν του κλέβει βόδια) και τον οδηγεί σε ένα ταξίδι ενηλικίωσης και αυτογνωσίας. Το Κόκκινο είναι το φτερωτό, κόκκινο τέρας Γηρυόνης, αλλά είναι και ο έρωτάς του για τον Ηρακλή, το πάθος των δύο νέων για ζωή, η δυστυχία του τέρατος όταν τον εγκαταλείπει ο ημίθεος, και τέλος το Κόκκινο είναι το χρώμα.
Το χρώμα από μόνο του αποτελεί χαρακτήρα και οντότητα στο έργο αυτό, όπου όλες οι σκηνές στήνονται φωτογραφικά. Το φως παίζει τον ίδιο σημαντικό ρόλο με τους πρωταγωνιστές, οδηγώντας μας σε μια δίνη ερωτικής απογοήτευσης. Οι βίαιοι διασκελισμοί της Carson αποκαλύπτουν την προθετικότητά της και μας καθοδηγούν ενώ το χιούμορ και ο σαρκασμός της ανακουφίζει και ελαφραίνει (βλ.και στην «Ομορφιά του Συζύγου»). Στίχο στίχο ο Γηρυόνης αφηγείται, αυτοσαρκάζεται, πενθεί, και καταλήγει εκεί από όπου ξεκίνησε: σε έναν στίχο της Έμιλυ Ντίκινσον για «το μόνο μυστικό που κρατούν οι άνθρωποι» , την αθανασία. Ευφυέστατο, με φράσεις που εγχαράσσονται στη μνήμη και μια τρυφερή μετάφραση του Χάρη Βλαβιανού, που νομίζεις πως γράφτηκε εξαρχής στη γλώσσα μας.
Η συλλογή διηγημάτων «Σημείο Επαφής» της Λίζας Καβάγιου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νήσος.
Ο Γιάννης Καρκανεβάτος προτείνει
Όταν μου προτάθηκε να επιλέξω «ένα βιβλίο για το καλοκαίρι», θυμήθηκα την αποστομωτική απάντηση ενός γνωστού και ποιοτικού εκδότη σε αντίστοιχη ερώτηση: «Δεν βγάζουμε βιβλία για το καλοκαίρι…». Δεν αντιμετωπίζω τα βιβλία ως εποχιακό είδος, οπότε θα προτείνω ένα βιβλίο πυκνό, χορταστικό παρά το μικρό του μέγεθος, και βαθιά συγκινητικό.: «Οι λεπτομέρειες» της Ia Genberg από τις εκδόσεις Gutenberg, σε εξαιρετική μετάφραση του Γρηγόρη Ν. Κονδύλη. Τέσσερα κεφάλαια-τέσσερα ονόματα, το κάθε πρόσωπο σε καθοριστική σχέση με την αφηγήτρια.
Μια ιστορία για την ώσμωση του ενός χαρακτήρα μέσα στον άλλο, για την ατίθαση και ανεξέλεγκτη λειτουργία της μνήμης, τη βία των δώρων, για τους «νικητές» και «ηττημένους» αυτής της ζωής, τον τρόπο που τα συναισθήματα και οι σχέσεις συνεχίζουν να ζουν εν τη απουσία του ανθρώπου που τα προκάλεσε, για το γεγονός ότι ο ‘άλλος’ θα παραμένει πάντα ένας άγνωστος, για την επιθυμία να υπάρξουμε με τους δικούς μας όρους. Η γλώσσα τρυφερή, αναπάντεχη, αναγκάζει τον αναγνώστη να σκεφθεί πάνω στην γοητευτική -όσο και παροδική- φύση των ερωτικών -αλλά και άλλων- σχέσεων. Ετυμολογικά το σουηδικό Detaljerna (λεπτομέρειες), προέρχεται από το γαλλικό Détails και το λατινικό Taliare (κόβω, τεμαχίζω). Τεμαχισμένοι στο καθρέφτισμα των άλλων αναζητούμε τη χαμένη ενότητα.
Η συλλογή διηγημάτων «Ο Τζιμ και το σαλιγκάρι» του Γιάννη Καρκανεβάτου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΣΤΙΑ.
Η Μαρία Λούκα προτείνει
«Οι γκερίλλες» της Μονίκ Βιττίγκ είναι ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πάνω από μισό αιώνα πριν, για την ακρίβεια το 1969, στον απόηχο της εξεγερσιακής πλημμυρίδας του Μάη του 68, κι αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα από τα σημαντικότερα εκδοτικά γεγονότα της χρονιάς που διανύουμε. Οφείλουμε πολλά, λοιπόν, στις εκδόσεις Εκτός Γραμμής και στην εξαίσια μετάφραση της Έφης Γιαννοπούλου που μας έφεραν σε επαφή με το έργο της πρωτοπόρου θεωρητικού και ακτιβίστριας Μονίκ Βιττίνγκ. Είναι το δεύτερο της μυθιστόρημα της και ίσως το πιο ορμητικό, γεμάτο πάθος και φεμινιστική στοργή απ’ όλα. Όπως η ίδια η Βιττίγκ εξηγεί στο επίμετρο, οι γκερίλλες είναι ένα επικό ποίημα, ένα κολλάζ από διάφορα λογοτεχνικά κείμενα, αταξινόμητο, αφού δε μπορεί να κατηγοριοποιηθεί σε κανένα είδος. Δεν εμπίπτει στον λογοτεχνικό κανόνα, τον αμφισβητεί μέχρι το κόκκαλο.
Ποιες είναι, όμως, οι γκερίλλες; Είναι αυτές, η αντωνυμία που διατρέχει και συνέχει το βιβλίο. Ένα πληθυντικό υποκείμενο. Αυτές που διεκδικούν όχι μόνο να αφηγηθούν την ιστορία τους αλλά να γίνουν υποκείμενα της ιστορίας, ξέρουν ότι αυτή η τάξη πρέπει να διαρραγεί, δε χρειάζονται σύμβολα και μύθους αλλά επανοικειοποιούνται τις μυθικές μορφές και τους δίνουν νέα πνοή, άλλοτε χοροπηδούν πιασμένες χέρι χέρι στα λιβάδια, άλλοτε κλαίνε και θρηνούν, άλλοτε σκορπίζουν τα άπλυτα μέσα στο σπίτι, τρέχουν, τραγουδούν, εμψυχώνουν η μια την άλλην, διεξάγουν ανταρτοπόλεμο, έχουν βρει πολλές ονομασίες για το αιδοίο και μπορούν να το εξυμνούν με μοναδική ποιητικότητα χωρίς να τις αφορά καθόλου η βιολογία, ανοίγουν και κλείνουν τον κύκλο τους με τη χειραφετητική, ανατρεπτική δύναμη της πράξης.
Δεν είναι γυναίκες, δεν είναι μόνο γυναίκες. Είναι σκόπιμα αυτές για να μην υποταχθούν στην ανατομία, στον εγκατεστημένο έμφυλο δυισμό, για να κρατήσουν ανοιχτό τον χώρο για οποιοδήποτε άτομο ασφυκτιά στην ετεροκανονική και εθνοφυλετική πατριαρχία. Είναι αυτές. Και μέσα σε αυτές, είμαστε κι εμείς, όσες προηγήθηκαν και όσες θα ακολουθήσουν.
Το θεατρικό έργο της Μαρίας Λούκα «Μέσα στο ναρκοπέδιο μου είπαν πως θα μάθω να χορεύω» κυκλοφορεί από την Κάπα Εκδοτική.
Ο Δημήτρης Σωτάκης προτείνει
Ένας συγγραφέας που δεν μοιάζει με κανέναν, ποιητής του κυνισμού και της στεγνής καθημερινότητας, οπλισμένος με ένα γήινο, αθόρυβο χιούμορ, έμπνευση και τρυφερότητα. Στα «Πολλαπλά κατάγματα», ο Γιώργος Ιωάννου μετατρέπει έναν οδυνηρό σωματικό τραυματισμό σε μια ανατομία της ανθρώπινης ύπαρξης. Η αφήγηση, βαθιά αυτοβιογραφική και ειλικρινής, ξεπερνά τα όρια της απλής καταγραφής του πόνου.
Γίνεται ένα εσωτερικό ταξίδι, όπου το τραυματισμένο σώμα καθρεφτίζει τις κοινωνικές ρωγμές. Με τη χαρακτηριστική, βιωματική του γραφή, ο συγγραφέας απογυμνώνει την καθημερινότητα του νοσοκομείου. Μετατρέπει την αδυναμία σε πηγή παρατήρησης και φιλοσοφικού στοχασμού. Το χιούμορ συνυπάρχει με τη μελαγχολία. Η μοναξιά συναντά την ανάγκη για ανθρώπινη επαφή. Το βιβλίο δεν είναι απλώς μια διδακτική αφήγηση. Είναι ένας ύμνος στην ανθεκτικότητα της ψυχής που, παρά τα χτυπήματα, αναζητά το νόημα και την αυτογνωσία.
Το μυθιστόρημα «Η πικρή αλήθεια» του Δημήτρη Σωτάκη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
Ο Πάνος Τσίρος προτείνει
Προτείνω το εξαιρετικό δοκίμιο του Φρόιντ «Ο Μωυσής του Μιχαήλ Αγγέλου» σε μετάφραση Μ. Μαρκίδη (εκδόσεις Έρασμος). Στο δοκίμιο «Ο Μωυσής του Μιχαήλ Αγγέλου» ο Σίγκμουντ Φρόιντ επιχειρεί να ερμηνεύσει ψυχαναλυτικά το διάσημο άγαλμα του Μιχαήλ Αγγέλου. Η ιστορία είναι ότι ο Μωυσής επιστρέφει από το όρος Σινά με δύο λίθινες πλάκες με τις δέκα εντολές. Επειδή όμως έχει λείψει ήδη αρκετά στο λαό του, το ποίμνιο έχει κατασκευάσει στο μεταξύ ένα χρυσό είδωλο και προσκυνάει. Όταν ο Μωυσής βλέπει την ειδωλολατρεία εξοργίζεται, ρίχνει κάτω τις λίθινες πλάκες και στη συνέχεια ξεσπάει στους υπεύθυνους και τους τιμωρεί. Αυτή είναι η ιστορία. Και η ορθόδοξη ερμηνεία του έργου του Μιχαήλ Αγγέλλου είναι ότι ο Μωυσής απεικονίζεται λίγο πριν ξεσπάσει την οργή του στο λαό του.
Όμως ο Φρόιντ προτείνει μια άλλη ερμηνεία. Ισχυρίζεται ότι ο Μιχαήλ Άγγελος αποδίδει τη στιγμή κατά την οποία ο Μωυσής συγκρατεί τελικά το θυμό του και δεν ξεσπάει στο ποίμνιο. Ο Φρόιντ ισχυρίζεται ότι ο Μιχαήλ Άγγελος ήθελε να πει πως ένας ηγέτης όπως ο Μωυσής δεν είναι καλό να ξεσπάει αλλά να επιδεικνύει έλλογη αυτοσυγκράτηση προς την επίτευξη ενός ανώτερου σκοπού. Ο Μιχαήλ Άγγελος προτείνει το μοντέλο ενός έλλογου παιδαγωγού ηγέτη ενάντια στην επικρατούσα άποψη. Επειδή όμως θα συγκρουστεί αν το πει ευθέως, όλο αυτό το κάνει διαμέσου της τέχνης, δηλαδή το λέει και ταυτόχρονα το κρύβει. Ο Φρόιντ με το εξαιρετικό αυτό δοκίμιο μας λέει ότι η τέχνη δεν είναι παρά ένας τρόπος να εκφράσεις με τρόπο αποδεκτό μια επιθυμία που για διάφορους λόγους δεν επιτρέπεται να ειπωθεί.
Η νουβέλα του Πάνου Τσίρου «Μην αφήνεις ένα παιδί στο σκοτεινό δωμάτιο» θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο από τις εκδόσεις Κίχλη.
