Η Μάγια Σφακιανάκη φτιάχνει ταινίες και τραγούδια, ζει σε ένα πλωτό σπίτι στο Λονδίνο και μετουσιώνει τα δάκρυά της σε αγάπη.
Η Μάγια Σφακιανάκη είναι μια νέα καλλιτέχνιδα που ζει σε ένα πλωτό σπίτι στο Λονδίνο, δημιουργεί κινηματογραφικά και μουσικά, ταξιδεύει συνεχώς και νοσταλγεί την Ελλάδα για την απλότητά της και την ομορφιά της φύσης της. Η Μάγια εξερευνά την οικειότητα, την επιθυμία και τη μνήμη μέσω των συναισθηματικών τους αντανακλάσεων στον ήχο και την εικόνα. Μιλάει στο blackbook.gr για την πρώτη ταινία της μικρού μήκους με τίτλο “How many lovers can you fit inside a house” και για το EP της “Honestly stuffed”,για τον τρόπο ζωής της που την εκπαίδευσε να κουβαλά μόνο τα πράγματα που έχουν πραγματική αξία και για την πεποίθησή της ότι η δημιουργία ξεκινά από την ειλικρίνεια.
Διαθέτεις πολλαπλές καλλιτεχνικές υποστάσεις καθώς εκφράζεσαι μέσα από ποικίλες μορφές τέχνης. Ποιες νιώθεις ότι είναι οι πιο ισχυρές σου ταυτότητες και πώς διαμορφώθηκαν στην πορεία των χρόνων;
Γράφω για τον έρωτα. Ίσως κλισέ, ίσως παρωχημένο, θα μπορούσε να πει κανείς. Κι όμως, κρύβει μέσα του μια τέτοια δύναμη και σε φέρνει σε μια τόσο καθηλωτική κατάσταση, που για να την παλέψω, πρέπει να γράφω. Ξεκίνησα να εμπνέομαι από την ομορφιά, από το σώμα, που με εξέπληττε στα πρώτα χρόνια που άρχισα να εκφράζομαι μέσα από τη φωτογραφία. Όσο μεγάλωνα εγώ, και μαζί μου οι σχέσεις μου, άρχισα να μιλάω για το συναίσθημα, το πάθος, τον έρωτα και το πόσο ευάλωτους μάς κάνει όλους. Με το σινεμά και τη μουσική κλαίω δυνατά. Και επιτέλους αυτά τα δάκρυα δεν πάνε στράφι· μετουσιώνονται σε σινεμά, σε μουσική, σε αγάπη.
Έχεις σπουδάσει στο Λονδίνο, έχεις κάνει μεταπτυχιακό στο Σαν Σεμπαστιάν, έχεις εργαστεί στην Ελλάδα, δημιουργείς σε πολλές χώρες. Πώς σε έχουν επηρεάσει τα ταξίδια σου και ποιοι ήταν για σένα οι σημαντικότεροι -μέχρι στιγμής- σταθμοί σου;
Το Λονδίνο είναι το καλλιτεχνικό μου σπίτι, από εδώ λαμβάνω κυρίως την έμπνευση μου: από τη ζωτικότητά του, από το πόσο απρόβλεπτη πόλη είναι. Κι όμως, σε πολλούς από τους στίχους μου, αλλά και σε πολλά σημεία της ψυχής μου, μπορεί κανείς να διακρίνει τη νοσταλγία μου για την απλότητα της Ελλάδας, για την ομορφιά της φύσης της. Νιώθω Ελληνίδα όχι ως έννοια, ούτε με τη στερεοτυπική σημασία της λέξης, αλλά περισσότερο ως φύση· σαν να την κουβαλάω μέσα στο σώμα μου, σαν να με καλεί να ξαπλώσω δίπλα της. Δεν θα ήμουν η ίδια Μάγια, ούτε θα ήμουν τόσο σίγουρη πλέον πως ανήκω στην Ελλάδα, αν δεν είχα δει τον κόσμο. Πάντα είχα περιέργεια για το καινούργιο και ποτέ δεν θα σταματήσω να το εξερευνώ. Όμως, σιγά σιγά, νιώθω πως με καλεί πίσω η ίδια μου η φύση.
Ζεις σε ένα πλωτό σπίτι στο Λονδίνο. Πώς είναι η εμπειρία και τι έχεις μάθει από αυτό τον τρόπο ζωής;
Η εμπειρία είναι για γερό στομάχι. Ταξιδεύοντας συνεχώς, σε καινούργιες γειτονιές, με νέους ανθρώπους, ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες ακόμη και μέσα στην ίδια πόλη, πρέπει να νιώθεις μέσα σου την ανάγκη να μετακινείσαι, να μη ριζώνεις πουθενά. Από την άλλη, όπου κι αν πας, παίρνεις μαζί σου το σπίτι σου. Κουβαλάς τα λίγα πράγματα που έχουν πραγματικά σημασία για σένα. Μαθαίνεις να ζεις με τα λίγα, αλλά αυτά τα λίγα αποκτούν πραγματική αξία. Γίνονται ένας χώρος όλος δικός σου, κάτι που στο Λονδίνο, από οικονομική άποψη, είναι δύσκολο να βρεις. Αυτός ο τρόπος ζωής με εκφράζει και μου έχει δώσει δύναμη και αυτοπεποίθηση. Έχω ξεπεράσει πολλούς φόβους, έχω σκοτώσει αμέτρητες αράχνες, έχω ψαχουλέψει και επιδιορθώσει τα πάντα, από ηλεκτρολογικά μέχρι μηχανικά, και έχω μάθει να βρίσκω λύσεις. Με έχει κάνει πιο δυνατή.
To “How many lovers can you fit inside a house” είναι η πρώτη σου ταινία μικρού μήκους. Πώς τη δούλεψες, ποιο ήταν το μεγαλύτερο άγχος σου όταν την έφτιαχνες και με τι μάτια τη βλέπεις τώρα που έχει ξεκινήσει την πορεία της προς τους θεατές;
Αυτή η ταινία δεν είναι απλώς η πρώτη μου ταινία, αλλά και το πρώτο μου ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό έργο. Της χρωστώ, λοιπόν, πάρα πολλά. Η πορεία της στα φεστιβάλ και η ζεστή ανταπόκριση του κόσμου μού έδωσαν το κίνητρο να συνεχίσω να εκφράζομαι καλλιτεχνικά. Για πολλά χρόνια φοβόμουν να εκφραστώ. Φοβόμουν πως ο κόσμος θα βαρεθεί, πως θα γυρίσει το κεφάλι από την άλλη. Με αυτή την ταινία βρήκα το κουράγιο να αποκαλέσω τον εαυτό μου καλλιτέχνη. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι μια ταινία που δημιουργήθηκε με μηδενικό προϋπολογισμό, με τεράστια υπομονή και πολύ ειλικρινή πόνο στο μοντάζ. Είναι μια ταινία ολοκληρωτικά δική μου, χωρίς καμία εξωτερική παρέμβαση. Την αγαπώ και με έχει βοηθήσει πολύ να καταλάβω καλύτερα τον εαυτό μου.
Πώς κατέληξες στον τίτλο της ταινίας σου;
Θυμάμαι πως ήταν μια απλή απόφαση. Μόλις τη μοιράστηκα με τον αγαπημένο μου φίλο Σταύρο Μαρκουλάκη, που με στήριξε πολύ σε όλη την πορεία της ταινίας, την αγάπησε κι εκείνος αμέσως. Το «σπίτι» και ο «οίκος» είναι έννοιες που μας οδηγούν στη γνώριμη ιδέα της οικογένειας. Μια έννοια που δοκιμάζεται διαρκώς μέσα στον σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο, αλλά που, ακριβώς επειδή καταφέρνει κάθε φορά να προσαρμόζεται στις καπιταλιστικές του λογικές, παραμένει σταθερή. Ήθελα ο τίτλος να λειτουργήσει σαν μια μικρή πρόκληση για όσα θεωρούμε δεδομένα γύρω από την έννοια του οίκου.
Είναι η ερωτική αγάπη το μόνο είδος αγάπης που μας δυσκολεύει όταν ανοίγεται σε πολλά πρόσωπα ή αυτή η αντίληψη δεν είναι παρά μια κοινωνική κατασκευή;
Όχι βέβαια. Η ζήλεια υπάρχει παντού: στις φιλίες, στους συναδέλφους, σε κάθε ανθρώπινη σχέση. Είναι αυτή η βαθύτερη ανάγκη μας να είμαστε εμείς οι πρώτοι, οι ξεχωριστοί, οι μοναδικοί. Ταλανίζομαι κι εγώ πολύ από την ανασφάλεια. Πιστεύω πως είναι ένας από τους βασικούς λόγους που μας ωθεί, στη σύγχρονη εποχή, στη μονογαμία· όπως και η αίσθηση της κυριαρχίας, η ανάγκη να κατακτήσουμε τον άλλον. Βλέπεις, δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε την αγάπη σαν κυνήγι. Η αγάπη δεν έχει όρια ούτε μέτρο· υπάρχει άπλετη για όλους. Εμείς είμαστε εκείνοι που την περιορίζουμε, που τη στριμώχνουμε σε καλούπια και κουτάκια.
Μέσα στο 2025 κυκλοφόρησε το EP σου με τίτλο “Honestly stuffed”. Πώς θα χαρακτήριζες τη μουσική σου; Πώς γεννάς μελωδίες και πώς στίχους;
Η μουσική μου πηγάζει βασικά από τα συναισθήματά μου. Όταν μπαίνω στο στούντιο, απλώς κάθομαι με τη φωνή μου και ένα μικρό πιάνο και γράφω, πολύ οργανικά, χωρίς ατζέντα και χωρίς συγκεκριμένο τελικό προορισμό. Συνήθως έχω κάποιους στίχους ή ποιήματα που γράφω όταν νιώθω θλίψη, μοναξιά ή έρωτα και πολλές φορές τα χρησιμοποιώ ως αφετηρία. Ειδικά όμως το τελευταίο διάστημα προσπαθώ να πηγαίνω στο στούντιο χωρίς τίποτα άλλο πέρα από το πώς αισθάνομαι και το τι θέλω να εκφράσω εκείνη τη στιγμή. Αυτό που θεωρώ πως χαρακτηρίζει τη μουσική μου είναι η οργανικότητα· όχι ένα συγκεκριμένο είδος ή μια συγκεκριμένη στυλιστική κατεύθυνση.
Τόσο στο φιλμ σου όσο και στα τραγούδια σου εκθέτεις συνειδητά τη Μάγια. Πώς και πού διαφέρει η έκθεση μέσα από την κάμερα και πάνω στη σκηνή; Πώς διαχειρίζεσαι τις στιγμές που ίσως νιώσεις ευάλωτη εξαιτίας αυτής της έκθεσης;
Νομίζω πως η καλλιτεχνική έκφραση σε καθιστά, από τη φύση της, ευάλωτο. Η τέχνη πρέπει να είναι η αλήθεια του καθενός, γιατί μόνο η προσωπική αλήθεια κάποιου είναι πραγματικά μοναδική και έχει ενδιαφέρον. Το να προσποιείσαι πως είσαι κάποιος άλλος ίσως να λειτουργεί όταν ο στόχος σου είναι να εμπορευματοποιήσεις την τέχνη σου και να ακολουθήσεις αυτό που ήδη γνωρίζεις πως λειτουργεί. Όμως, αν σε ενδιαφέρει πραγματικά να γνωρίσεις τον εαυτό σου και να τον μοιραστείς με τους άλλους, γιατί υπάρχει μόνο ένας άνθρωπος στον κόσμο που μπορεί να είναι ακριβώς εσύ, τότε πρέπει να είσαι απόλυτα ειλικρινής. Η ειλικρίνεια είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της καλλιτεχνικής έκφρασης, κατά την γνώμη μου.
Στο έργο σου -κινηματογραφικό και μουσικό- το γυμνό σώμα και η σωματική εγγύτητα παίζουν κεντρικό ρόλο. Νιώθεις ότι δίνεται ο χώρος στις γυναίκες δημιουργούς για να αποκαλύψουν το γυναικείο βλέμμα πάνω στα δικά τους σώματα και τα σώματα των άλλων;
Ψευτοδίνεται, αλλά και πάλι δεν αρκεί. Όταν έκανε τέχνη η Barbara Hammer, για παράδειγμα, στα ’70s, υπήρχε ίσως μεγαλύτερη ευελιξία στο τι μπορούσε να ειπωθεί και να παρουσιαστεί. Πλέον, όλα περνούν μέσα από το επιτηρητικό βλέμμα του καπιταλισμού, ο οποίος φυσικά σου λέει πως μπορείς να εκφράσεις ό,τι θέλεις, αρκεί αυτό να πουλάει. Είναι αυτή πραγματικά η ελευθερία; Φυσικά και οι γυναίκες δημιουργοί μπορούν να πουν και να δημιουργήσουν ό,τι θέλουν. Το ερώτημα όμως είναι αν τους δίνεται ο χώρος και ο χρόνος ώστε αυτά τα έργα να ακουστούν, να υπάρξουν και να συναντήσουν το κοινό τους. Ακόμα τα πράγματα τα βλέπω δύσκολα.
Είναι για σένα ο αισθησιασμός ένας τρόπος αντίληψης και κατανόησης του κόσμου και μια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης; Πώς τον διαχειρίζεσαι στα έργα σου;
Μου αρέσει να μιλάω για πράγματα που μπορείς να τα νιώσεις βαθιά μέσα σου. Η σαρκική επαφή είναι ανάγκη που την νιώθουμε όλοι. Δεν πεινάω ούτε διψάω· εάν μου έλειπαν αυτές οι βασικές ανάγκες, σίγουρα θα έγραφα για αυτές τις εμπειρίες. Γράφω για τον πόνο, για την απώλεια, για γεγονότα που έχω βιώσει στο πετσί μου. Εάν ζούσα πιο δυσβάσταχτες καταστάσεις από τον έρωτα, θα μιλούσα ίσως για εκείνες.
Ως νέα, γυναίκα καλλιτέχνιδα ποιες νιώθεις ότι είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσεις στη δημιουργική διαδικασία και ποια θεωρείς ότι είναι τα πλεονεκτήματα σου απέναντι σε πιο παρωχημένες αντιλήψεις περί δημιουργικότητας;
Το να είσαι γυναίκα είναι απλώς δύσκολο. Το σώμα μας είναι πολύπλοκο και πολλές φορές επηρεάζει τις αποφάσεις μας, αλλά και την ψυχική μας υγεία. Μεγαλώνουμε γνωρίζοντας πως πρέπει συνεχώς να το προστατεύουμε, κι αυτό από μόνο του είναι ένα βάρος που κουβαλάμε από πολύ νωρίς. Μια γυναίκα, λοιπόν, μεγαλώνει έχοντας πάντα μια πολύ μεγαλύτερη ευθύνη αυτοπροστασίας, και έτσι παλεύει μια ζωή. Αυτή η σωματική μας ευθραυστότητα μάς καθιστά, στα μάτια της κοινωνίας, ευάλωτες. Στην πραγματικότητα, όμως, οι γυναίκες είμαστε εκείνες που παλεύουν περισσότερο. Νιώθω πως η τέχνη που δημιουργώ προκύπτει αναπόφευκτα από την εμπειρία μου πάνω στη γη ως γυναίκα. Δεν ξέρω αν πιστεύω ότι έχω πλεονεκτήματα επειδή είμαι νέα ή γυναίκα. Αυτό που πιστεύω είναι ότι κάθε εποχή φέρνει νέους τρόπους να βλέπει τον κόσμο. Για μένα, η δημιουργία ξεκινά από την ειλικρίνεια.
Τι θεωρείς ότι είναι πολιτικό στην τέχνη;
Το να μιλάς για εκείνο που γνωρίζεις με ειλικρίνεια, το να είσαι ευάλωτος, το να καταλαβαίνεις πως δεν μπορείς να τα γνωρίζεις όλα, αλλά να προσπαθείς να μιλήσεις για εκείνα που γνωρίζεις χωρίς φόβο. Εκτιμώ την ειλικρίνεια πάνω από όλα στην τέχνη: το να αφήνεις τα συναισθήματά σου, τους φόβους σου και τις ανασφάλειές σου να διατρέχουν το έργο σου, να μην φοβάσαι να είσαι αδύναμος, να μην φοβάσαι να είσαι άνθρωπος. Το “The personal is political” είναι μια φράση που με εκφράζει απόλυτα. Η εμπειρία μου ως γυναίκα πάνω σε αυτή τη γη, στη συγκεκριμένη εποχή, είναι και αυτό που διαμορφώνει το καλλιτεχνικό μου έργο. Και όποιο άλλο ζήτημα πραγματεύομαι, η ματιά μου πάντα θα πηγάζει και από αυτή την εμπειρία.
Infο: “Honestly Stuffed”https://mayaaki.bandcamp.com/album/honestly-stuffed-2, το τρέιλερ του “How many lovers can you fit inside a house” https://vimeo.com/1024763264 και τα νέα Μάγιας Σφακιανάκη θα τα βρείτε στο https://linktr.ee/maya_aki
